De oudere Pannenoars herinneren zich wel “Het Schelpenfabriekje” van Sobry’s op de hoek van de Lindelaan en de Koninklijke Baan (naast het RVT Sint-Bernardus). De gebouwen staan er nog steeds maar zijn sinds 20 jaar (1996) niet meer in gebruik. Mag wel genoemd worden: de laatste industriële vestiging in De Panne.

 We hebben een 5-tal scheepswerven voor vissersboten gekend in De Panne.  De werf van Germonpré gelegen aan de “Rosten Speeckes Dreve” (nu Transvaalstraat) verdween in de jaren 1880. Die van Jan Denye en Arthur De Mol lagen beiden  aan de “Oude Kalsijde”, in de nabijheid van het nonnenklooster.  Jan Denye (lapjesnaam Jantje Nys) uit Oostende startte zijn zaak in 1882. Hij overleed in 1907. Zijn zonen Franciscus (Siessen) en Jules namen de zaak over tot de rond de eerste wereldoorlog. Zij bouwden ongeveer honderd panneschutten. Hun werf was op de plaats waar later het schelpenfabriekje zou komen.  Ze hielden er ook de estaminet “A la Ville d’Ostende” (voor cafés in de Veurnestraat Lees>>>)
Meer details in de Pannetheek>>>>

Werf Denye, naast estaminet “A la ville d’Ostende”

Zo sleepte men de boten van de werf Deneye naar zee (met windassen via de PanneKalsijde)

Sinds 1936 is Achiel Sobry gestart met het ophalen van schelpen op het strand. (het was zijn echtgenote die toen de schoenwinkel Richelieu in de Zeelaan uitbaatte). Toen bracht hij de schelpen nog over met paard en kar naar zijn bedrijfje te Veurne in de omgeving van  het station. Schelpenwinning was niet ongewoon in De Panne. Er waren toen nog een drietal gelijkaardige bedrijfjes. Eentje was onder andere gevestigd waar zich nu ongeveer de residentie Elzenhof in de Elzendreef situeert. Immers in die tijd werd gestart met de eerste industriële pluimveeteelt. De eerste legbatterijen werden een feit. Vermits kippen nood hebben aan grit (=fijngemalen schelpen) was er dus wel een potentiële markt.”
(pluimvee heeft geen tanden om het graan te pletten of te malen; daarvoor hebben ze “grit” nodig in de krop en in de maag om hun eten te verwerken. Daarbij voorziet het grit ook in de calciumbehoefte bij pluimvee. Enerzijds is calcium nodig voor de ontwikkeling van het skelet en anderzijds is het de kalkbron voor de schaalvorming van de eischaal. Bij kippen zijn maalstenen en kalktoevoer van primair belang).

Toen een 3-tal jaren later (1938) een kleine loods van de oude scheepswerf in de Koninklijke Baan ter beschikking kwam nam Achiel Sobry die locatie in bezit, voor de aanvoer dichter bij het strand. Aanvankelijk werd er nog met paard en kar gewerkt maar later, na de Tweede Wereldoorlog, werd er overgeschakeld naar een legerjeep en enkele jaren later naar een Unimog (lichte terreinwagen van Mercedes die door de geallieerden tijdens operatie Dynamo was achtergelaten).

Tijdens de oorlog viel de aanvoer van de voor het bedrijf levensnoodzakelijke grondstoffen, namelijk schelpen, nagenoeg stil. Het strand was immers moeilijk toegankelijk en een echt mijnenveld. Op bevel van de Duitsers werden de installaties gebruikt om hout te drogen, tot een brand een deel van de installaties vernielde.

In 1950 toen zijn zoon, Maurice Sobry, het bedrijf over nam had men een stijging van de productie onder andere door het gebruik van bruin schelpenzand, als ondergrond voor vogelkooien. (lees uitleg verder). Vanaf 1957 werd een pelsdierfokkerij aan den Oosthoek opgericht om de arbeidscapaciteit te verdelen: bij laagtij werden schelpen verzameld op het strand en bij hoogtij werden de dieren verzorgd.

Dus sedert 1936 haalde de firma SOBRY dagelijks bij laag water 5 á 6 ton schelpen weg van het strand van De Panne. Geen haan die hierover kraaide.Telkens na hoog water kon men zien dat de zee het strand gul herbedekt had met een orange-wit schelpentapijt en dit gedurende 39 jaar tot in juli 1977. De schelpen werden oorspronkelijk opgeslagen aan de voet van de duinen en werden er nadien weggehaald om te worden verwerkt. Later werden de schelpen gelost op de koer van het bedrijf. Als bij hoogtij of bij stormweer geen schelpen konden worden aangevoerd werd deze buffervoorraad aangesproken.

De schelpen werden op een ast te drogen gelegd (cf drogen van mout of cichorei). Die ast werd oorspronkelijk met cokes gestookt, later met mazout. Daarna werden de schelpen gezeefd. Het grof materiaal werd in de hamermolen fijngemalen. Afhankelijk van het kaliber diende het aldus verkregen materiaal (grit) als grondstof voor vogel-, duiven- of kippenvoer.
Het fijne droge zand dat na het zeven overbleef, werd aanvankelijk terug naar het strand gebracht. Later werd het zand gemengd met schelpjes en anijs (vandaar de typische geur die er altijd hing) om als bodembedekking voor vogelkooien te dienen.

Het strand was voor de schelpenwinning in concessie gegeven door de Registratie der Domeinen. Toen werd het bevel gegeven door het ministerie van openbare werken om de ontginning te stoppen; naar verluid om de ontzanding tegen te gaan???? Dit gebeurde nadat de promotors honderden tonnen zand weggesleept hadden uit de nabij gelegen Westhoekverkaveling en een betonnen duinvoetversteviging gebouwd werd (deze zal VEEL meer verantwoordelijk zijn voor de ontzanding van het strand rechtover de Westhoekverkaveling). De firma SOBRY probeerde haar concessie terug te krijgen langs de Raad van State. Intussen werd tijdelijk schelpenzand gewonnen met baggermolens in zee, hetgeen uiteraard meer kosten meebracht. Het bevel tot stopzetting was ondertekend door Johan Demoen, directeur-generaal bij openbare werken, maar op het ogenblik van de feiten was hij niet meer in dienst. Je moet wel weten dat de oom van Maurice Sobry nl senator Marcel Sobry uit Diksmuide was. Hij had burgemeester Versteele gedurende twee jaar van het senatorschap afgehouden dankzij zijn groot aantal (CVP) voorkeurstemmen uit zijn streek. Later was Versteele toch senator geworden, niet verkozen maar in vervanging van burgemeester Piers te Oostende, die minister werd. De familie Sobry was ervan overtuigd dat dit de uiteindelijke reden is waarom de concessie op het strand verboden werd.

In 1984 nam Johan Sobry,de kleinzoon van Achiel op zijn beurt het bedrijf over. Hij vormde de éénmanszaak om naar de vennootschap: SOBRY B.V.B.A. Begin jaren negentig blijft de vraag naar kleinere verpakkingen (vijf tot vijfentwintig kilo) alsmaar stijgen, de productie van de nertsen en vossen werd beëindigd en de oude fabriek in De Panne werd te klein. Conclusie: het bedrijf moest nog eens verhuizen. Johan besliste om een stuk grond te kopen op het industrieterrein te Veurne en in 1996 kon het bedrijf  verhuizen. In januari 2003 werd de fabriek nog uitgebreid met een nieuwe opslagloods.
Maar in februari 2012 zijn we allen geschokt geweest door het afschuwelijk nieuws van het bruuske overlijden van Johan. Lees>>>

In de vestiging van De Panne werkten 4 à 5 personen. Eén ervan Willy van  het café “Retour de la Chasse” aan  de Maerestraat langs de Franse grens heeft wellicht zijn volledige loopbaan ingezet als zeer trouwe werknemer van de Sobry’s.

Maria en Willy (intussen is Maria overleden)

Op het industriegebied langs de autostrade in Veurne staan nu de bedrijfsgebouwen van de firma Pico, producent van grit, speel- en schelpenzand. De toelevering van schelpen gebeurt nu vanuit Bretagne. Speciaal uitgeruste schepen zuigen daar de schelpen op vanuit zee.

De vroegere bedrijfsruimte in De Panne wordt nog gebruikt voor de opslag van verpakkingsmateriaal. In de gebouwen getuigen nog enkel de betonnen silo’s van het industriële schelpenverleden.
Klanten waren en zijn nog altijd voederfabrikanten, fabrikanten van duivenvoer, die de producten verder verwerken. Ook legbatterijen en landbouwers behoren tot de afnemers. Ondertussen werd het assortiment aan producten sterk uitgebreid.
Als u dus de zandbak van de kinderen vult met speelzand, de duiven of kippen voert of zand strooit in uw vogelkooi, dan is de kans reëel dat dit van Sobry’s afkomstig is.
Maar andere producten zijn het speciaal grit fel geëerd door de duivenliefhebbers, zelfs in “piksteenpotjes” Lees>>>

Gewoon bruin schelpenzand voor vogelkooien

De oorsprong van het gebruik van speciaal “wit zand” situeert zich bij het wedstrijdgebeuren. Vogels worden gefokt en gekeurd op grootte, houding en zeker ook op kleur. Daarom is het bepaald dat de kooien waarin de vogels zich bevinden tijdens de wedstrijd, wit moeten zijn binnenin en zwart vanbuiten. Als bodembedekking in deze kooien wordt er zelfs speciaal wit zand aangemaakt zonder schelpjes, om op tentoonstellingen kleurmengingen te voorkomen. De wereldtop in het fokken van vogels situeert zich in Italië en de lage landen, met als belangrijkste centrum Vlaanderen. Verwijzend naar het gebruik tijdens de tentoonstellingen, werd na de Tweede Wereldoorlog het gebruik van wit zand geïntegreerd in het dagelijks gebruik thuis (voorheen werd thuis krantenpapier gebruikt). Momenteel is het dagelijks gebruik van wit zand het meest geconcentreerd in Nederland en Limburg.

Speciaal “Wit zand” zonder schelpenrestjes

n

Aan de overzijde van de Lindenlaan ook langs de Koninklijke baan het huisje “Donny” Lees>
De vraag is nu natuurlijk: “Wat zal er verder gebeuren op deze locatie?”Onlangs werd hierover een GRUP goedgekeurd zowel door de gemeente als door de provincie.
Lees >>>>>
  Deze GRUP is wel nu reeds uitvoerbaar.

PANNESPROKKELS:

– Wat met de kinderrijwielen op de wandelboulevard?
We hebben een mooie “zeedijk” met typische parasol-terrassen maar er komen regelmatig klachten over het roekeloos gedrag van de kinderfietsjes. Vooral senioren hebben schrik om aangereden te worden, te vallen en iets gebroken te hebben. Het is een mooie attractie voor de kinderen maar spijtig dat de regels niet gevolgd worden. De zeedijk is al niet te breed en derhalve werd de zone voor deze fietsjes voor kinderen minder dan 12 jaar afgebakend. Maar blijkbaar is dit geen prioriteit voor de GAS-ambtenaren om zich hier te tonen (men zegt dat onze 4 GAS-ambtenaren meer en gemakkelijker kassa kunnen realiseren door boeten uit te schrijven voor overtreders blauwe zone rond Plopsaland. Ze zijn inderdaad weinig te zien op toeristische zones). Vroeger met een politieagent was het niet denkbaar dat men zo maar overal kon rondcrossen op de dijk.  Ook het politiereglement hieromtrent is bij weinige inwoners en toeristen bekend. Uittreksels van het politiereglement:
1. Het verkeer voor fietsers is toegelaten in beide richtingen (gemeenteraad 19 februari 2004).
2. Art. 103: Kinderen beneden de 12 jaar mogen met de kinderrijtuigen, kustrijwielen of rijwielen op de Zeedijk rijden maar enkel op de speciaal daartoe afgesloten zones.

Dus voor volwassenen mag men overal fietsen op de dijk. (zeker niet verplicht op de voor kinderfietsers afgebakende zone). Wellicht is fietsen voor volwassenen op de dijk in alle Vlaamse badplaatsen toegelaten.

– Korte evaluatie 9de Dumontfeesten. Voor nieuwe bezoekers een fantastisch evenement. Voor Pannenoars en tweede verblijvers een grote heimwee naar de vorige edities. Voor het eerst Dumontfeesten genoemd maar geen enkele link meer naar het Belle Epoque karakter van de wijk. Geen kostuums meer. Aanvankelijk werd gedacht dat de Toeristische Dienst enigszins wou besparen. Immers kledij, pruiken, snorren en attributen kosten veel huurgeld. Nu blijkt dat het huidig concept van de feesten een groter budget eist dan de opvoeringen van vroeger.
Ook de “ludieke Dumontwandeling” was ook beschamend. Op het eindpunt aan een hoekje op de Zeekruisdoornweg moesten we raden wat daar te zien was. Antwoord: een pishoekje  (voor grote mensen). Ook veel minder vrijwilligers. Vroeger een 200 tal (brandweer, rode kruis, toneelverenigingen, ..) nu alleen nog vrijwilligers van clubs/verenigingen om wat geld te verdienen via spijs- en drankverkoop. (Sommige niet verkleed, sommige hadden zelf hun kleren gemaakt).
Nog 2 negatieve punten:
– mooi Flamengo optreden in de Onze-Lieve-Vrouwe Kerk. Maar dit duurde te lang en trok teveel toeristen weg van het straatgebeuren, de essentie van de Dumontfeesten.
– centralisatie eet- en drankgelegenheden is verkeerd. Beter spreiden zodat publiek meer gespreid is. Ook minder naijver of concurrentie van aangrenzende verenigingen. Het is geen Kerstmarkt. Na 9:30 was was niets meer te doen in de tuin van het Park Hotel waar vroeger alle vrijwilligers in hun kledij naartoe kwamen.
Toch was er veel vernieuwing en  mooie acts. Maar met soms beperkte optredens.

Fotoalbums 2015:
– Toerisme De Panne>>>
– Freddy Penel>>>
– Walter Carel>>>
– Henri Lemineur>>>

– In de Dumontwijk worden niet alleen Happy Hours gegeven en straatfeesten maar zijn ook culturele voorstellingen. Zoals verleden zomer om de 14 dagen een huiskamerconcert voor slechts 3 € in de beschermde villa “Le Chalutier”. Vorige zondag 19 juli was het Jazz (van 11 tot 12 uur) ‘The Broadway Jazz Gang van Oostende”.   Was zeer goed. Zaaltje vol.

ZULLEN DUS IN HET NAJAAR OOK OPTREDEN IN “DE GEROCKTEN HOARINCK”

– Beaufort De Panne 2015 = 40.000 € voor de gemeente. Op zijn minst bediscuteerbaar:  Lees>>>