De Markt, een plein met een bijzondere geschiedenis (1/3)

De markt van De Panne heeft door de jaren heen een opmerkelijke evolutie doorgemaakt. Waar vandaag de waterfontein en de terrasjes overheersen, was het plein vroeger het levendige centrum van handel, verkeer en gemeenschapsleven van De Panne..
Het verschuiven van de zaterdagmarkten naar de Esplanade is een breuk met deze lokale geschiedenis. Benieuwd wat de evaluatie van de marktkramers wanneer volgende zaterdag, de echte Pannenoars, opnieuw naar hun vertrouwde kramen zullen komen. Of zal het gemeentebestuur zich in de zomer laten verleiden door de tweede verblijvers en toeristen die veelal dichter bij de Esplanade verblijven. Dergelijke toeristische beslissingen werden in het verleden stuk voor stuk afgestraft: bijvoorbeeld carnavalviering niet in de week vóór Aswoensdag maar op een weekend voor de toeristen.
Hieronder de geschiedenis van de Markt in 3 fasen zoals ik hetzelf beleefd heb

De Markt vóór de eerste herinrichting in 1993
De “Place Dewulf-Markt“

Wanneer ik vandaag over de markt van De Panne wandel, zie ik veel meer dan een open plein tussen de Zeelaan en de omliggende straten. Ik zie een plek vol herinneringen. Een plek die doorheen mijn leven verschillende gedaanten heeft aangenomen en die voor mij altijd het kloppend hart van De Panne was en is gebleven.

Mijn geboorte in oorlogstijd

Ik werd geboren in maart 1943, midden in de oorlog. Dat was de periode van de beroemde mirakuleuze haringvangsten. De zee gaf toen wat het land niet meer kon bieden en hielp duizenden mensen, ook ver buiten De Panne, aan voedsel.
Voor mij was de markt geen decor, maar een leefwereld waarin ik opgroeide.

Een plein dat drie levens kende

Ik heb de markt van De Panne in drie verschillende gedaanten gekend. Ze was achtereenvolgens tezelfdertijd zaterdag-marktplaats, parkeerplein en evenementenplein, maar altijd bleef ze het centrum van het dorpsleven.

In mijn jeugd was de markt een groot open plein met abnormaal grote kasseistenen. Drie straten rondom waren eveneens met dezelfde kasseien aangelegd. Aan de kant van de Dumontwijk lag de Zeelaan, die ik ook doorheen de jaren sterk zag veranderen (zie een volgende DE BLIEDEMAKER). Eerst reden er nog trams naar Adinkerke en Veurne. Rond 1955 verdwenen die en werden ze vervangen door de rode bussen van de NMVB, de voorloper van De Lijn. Alleen de kusttram aan de Kustbaan bleef bestaan.

De zaterdagmarkt: het kloppend hart van het dorp

Op zaterdag was de markt een echte belevenis. Het plein stond vol groenten, fruit en bloemen. In de jaren vijftig kwam er zelfs wekelijks een volledige camion met bananen. Ik zie het nog voor me: de marktkramer stond boven op zijn bananenkisten, riep luid zijn prijzen uit en gooide gratis bananen in het publiek. Er werd geveild en gehandeld. Of men nu van hoog naar laag telde of omgekeerd, dat weet ik niet meer precies, maar tegen de middag moest alles verkocht zijn.

Wanneer stipt om 12 uur, de sirene van het oude gemeentehuis klonk, moesten de marktkramers beginnen opruimen. Dat was voor veel mensen het moment om nog snel een koopje te doen. Vooral bloemen en fruit gingen dan vaak voor een spotprijs van de hand.

De markt als parking en ontmoetingsplek

Vandaag is dat moeilijk voor te stellen, maar de markt was vroeger de enige grote parking van De Panne. Het Koningsplein en de Houtsaegerparking bestonden nog niet. Ook de Dynastielaan en de Prins Albertlaan waren helemaal anders ingericht dan vandaag.

Sommige ondernemende jongens verdienden een centje bij door automobilisten met hun fiets naar een vrije parkeerplaats te begeleiden. Op zon- en feestdagen stonden er bovendien talrijke autobussen met dagtoeristen opgesteld op de markt.

Tegen zes uur begonnen de chauffeurs op hun claxon te drukken om hun passagiers op te roepen voor de terugreis. Dat geluid hoorde gewoon bij de zomerdrukte.

Een klein stukje van de markt was niet geplaveid met kasseien maar met cementtegels. Daar stonden twee metalen basketbaldoelen van de plaatselijke club, die haar lokaal had in de Commerce. Tijdens het zomerseizoen werden die doelen uit de grond gehaald om enkele parkeerplaatsen bij te creëren.

Frieten, spel en jeugdherinneringen

Midden op de markt stond ook het mobiele frietkot van Marcel Depla. Voor mij waren dat de beste frieten van De Panne. Ze werden geserveerd in een puntzak met pickles. Wie vandaag nog in ossenvet gebakken frieten in die traditie wil eten, kan nog steeds terecht in frituur De Markt, nu gevestigd in het vroegere gebouw van apotheek Houbaert.

Voor kinderen in de jaren 50 was de markt buiten het seizoen een grote speelplein. We hadden de voet van de hoge telefoonpaal tegenover Mon Bijou als ontmoetingsplaats. Voetballen deden we liever in de Meeuwenlaan, waar toen nauwelijks verkeer was.

Onze echte speelplaats lag echter in de Houtsaegerduinen. Vanaf de Prins Albertlaan strekte zich een landschap uit waar wij urenlang konden ravotten en avonturen beleven.

Het grote evenementenplein

De markt was ook jarenlang het decor van allerlei evenementen. Ik herinner mij de vuurwerken van sigaretten Sint-Michel, de grote jaarlijkse kermis die het hele plein innam, en de circussen die naar De Panne kwamen.

Namen zoals Circus met Josée van Bobbejaanland trokken veel volk. Daarnaast waren er autorally’s, concours d’élégance en allerlei feestelijkheden die van de markt een levendige ontmoetingsplaats maakten.

Waar het toerisme stopte

Tot in de jaren negentig bleef de markt een veelzijdige plek. Toch begon het karakter langzaam te veranderen. Er kwamen enkele cafés met kleine voetpad-terrassen en ook een beperkt aantal winkels.

Toeristen wandelden graag door de Zeelaan vanuit het strand, maar vaak kwamen ze niet verder dan Hotel Mon Bijou of het frietkot. Voor velen eindigde daar het toeristische De Panne. Dus niet echt bij het beperkt aantal handelszaken op de Markt op uitzondering van de Kasteelstraat wat een overaanbod had aan voedingswaren winkels.

Op de “quatorze Juillet” werden Franse bezoekers met een Franse nummerplaat nog feestelijk met een verwelkomd door hostessen van de toeristische dienst. Zij deelden anjers uit aan de vakantiegangers die onze gemeente bezochten.

Een plein dat de tijd bewaart

Wanneer ik vandaag terugkijk, besef ik hoe sterk de markt samen met De Panne is geëvolueerd. Wat ooit een bruisend centrum van handel, verkeer en ontspanning was, heeft doorheen de jaren een andere rol gekregen.

Maar voor mij blijft de markt veel meer dan een plein. Ze vertelt het verhaal van oorlog en vrede, van handel en toerisme, van jeugdherinneringen en dorpsleven.

Ik ben op de markt geboren. Misschien verklaart dat waarom ik haar nooit als zomaar een plein heb gezien. Voor mij is ze een plaats waar de geschiedenis van De Panne nog altijd voortleeft.

Dit artikel leest als een persoonlijk getuigenis en sluit mooi aan bij de erfgoedrubrieken van DE BLIEDEMAKER.
In volgend artikel “De pyramidemarkt van Johan Degrieck”

Uitgebreide foto geschiedenis van de Markt>>>
Voor de Zeelaan ter hoogte van de Markt komt een afzonderlijk artikel.