Johan Tahon en het beeld “Kykhill”

Een nieuw bronzen standbeeld kijkt uit over zee én naar het vissersverleden

Zondag 28 juni werd op de hoogste duin van het centrum van De Panne het nieuwe bronzen beeld “Kykhill” van kunstenaar Johan Tahon plechtig ingehuldigd. Tegelijk opende in CC De Scharbiellie de tentoonstelling “Wat de Zee Bewaart”. Wie beide evenementen meemaakte, kreeg niet alleen een nieuw kunstwerk te zien, maar maakte ook kennis met het bijzondere levensverhaal achter de kunstenaar.

Dankzij de vernissage van de tentoonstelling was ik al wat meer vertrouwd geraakt met Johan Tahon. Hij wist me aangenaam te verrassen. Geen klassieke reeks toespraken, maar een originele en warme opening. Tahon begon zelf met het zingen van een oud visserslied, afgewisseld met persoonlijke en diepgaande bedenkingen. Daarna bracht Helmut Lotti – een goede vriend van Johan en peter van één van zijn kinderen – eveneens een visserslied. Dat gaf meteen de juiste toon aan het evenement.

Ondanks de grote opkomst bleef de sfeer bijzonder aangenaam. Ook de vernieuwde dakisolatie en het akoestisch plafond van De Scharbiellie bewezen meteen hun nut. Na een eerste kennismaking met de tentoonstelling trok het “Pullenmuziekje” de aanwezigen in stoet naar de Kykhillduin, waar de onthulling van het beeld plaatsvond.

De spanning werd misschien iets langer opgebouwd dan verwacht, maar het resultaat mocht er zijn. Hoewel ik niet altijd gemakkelijk aansluiting vind bij niet-figuratieve kunst, vond ik dit werk verrassend geslaagd. Het is zo’n beeld dat je meer dan één keer moet bekijken om alle details en betekenissen te ontdekken. Zonder de grote mensenmassa wil ik zeker nog eens terugkeren om het rustig in mij op te nemen. Ook hier geen lange speeches, maar een korte, spontane toelichting van de kunstenaar zelf. Zo groeide mijn waardering voor Johan Tahon alleen maar verder en staat ook een tweede bezoek aan de tentoonstelling alvast op mijn programma.

Een kunstenaar die terugkeert naar zijn roots

Tijdens de vernissage hoorde ik heel wat interessante verhalen over Johan Tahon. Oorspronkelijk volgde hij een ander parcours, maar kunstpaus Jan Hoet zag zijn talent en moedigde hem aan om zich volledig op de kunst toe te leggen. Na een lange zoektocht ontwikkelde Tahon uiteindelijk zijn eigen herkenbare stijl, waarmee hij internationaal doorbrak.

Wij maakten eerder al kennis met hem tijdens een weekend in De Châtelier, waar hij zijn schilderkunst demonstreerde. Toen sprak zijn werk me minder aan. Nu begrijp ik veel beter waar zijn kunst vandaan komt en het raakt ze me ook meer.

Dat heeft ongetwijfeld te maken met zijn sterke band met De Panne. Johan Tahon stamt af van een oude Pannese vissersfamilie. Voor deze tentoonstelling werd zijn familiegeschiedenis zorgvuldig in kaart gebracht. Joeri Stekulorum stelde, samen met Familiekunde Westkust uit Koksijde, een prachtige stamboom samen. Een mooi voorbeeld van intergemeentelijke samenwerking. Van die stamboom maakte ik een foto, maar om privacyredenen kan ik die hier helaas niet publiceren.

Een idee dat werkelijkheid werd

Het was Yves Verstaete – de grote man met de baard – die de gemeente voorstelde om Johan Tahon met een permanent kunstwerk in De Panne te eren. Zo kwam de link tot stand tussen twee “mannen met de baard”: de initiatiefnemer en de kunstenaar.

Het resultaat is indrukwekkend. Hoewel Johan Tahon wereldwijd exposeert en zijn beelden op vele plaatsen terug te vinden zijn, krijgt hij nu ook een blijvende plaats in De Panne, waar hij als tweede verblijver al jaren een band mee heeft. Met Kykhill is hij als het ware opnieuw thuisgekomen.

“Wat de Zee Bewaart”: zijn meest persoonlijke tentoonstelling

Volgens Johan Tahon is dit zijn meest persoonlijke tentoonstelling ooit. Het vertrekpunt is een dramatische gebeurtenis uit zijn familiegeschiedenis.

Zijn overgrootvader, Ludovicus (Leopoldus) Tahon, voer in 1943 mee op de Nieuwpoortse vissersboot N141, die op een Duitse zeemijn liep. Zijn lichaam werd nooit teruggevonden. Dat verlies liet diepe sporen na binnen de familie en werkte nog generaties lang door.

Tijdens het voorbereiden van de tentoonstelling ontdekte Johan steeds meer over zijn voorouders. Zo bleek zijn overgrootvader niet alleen visser te zijn geweest, maar ook dakwerker. Hij werkte mee aan de bouw van de Onze-Lieve-Vrouw kerk, was een tijd redder, vrijwilliger bij de brandweer én speelde amateurtoneel in Patria. Een echte Pannenaar dus.

Ook grootvader Joël (Maurice) Tahon was artistiek aangelegd. Hij stond bekend als een begenadigd zanger die vissersliederen en andere volksliederen bracht in tal van cafés en zalen. Ondanks het tragische verlies van zijn vader bleef de zee zijn leven lang een belangrijke inspiratiebron. Die weemoed hoor je als het ware nog nazinderen in de liederen die hij zong.

Een blijvende meerwaarde voor De Panne

Het creatieve proces heeft Johan Tahon niet alleen nieuwe kunst opgeleverd, maar ook nieuwe inzichten in zijn eigen afkomst. Dat voel je in zowel de tentoonstelling als in het bronzen beeld Kykhill. Familiegeschiedenis, herinneringen en onderbewustzijn vloeien samen in hedendaagse kunst die uitnodigt om stil te staan en zelf betekenis te zoeken.

Het beeld werd gerealiseerd door Kunstbronsgieterij De Graeve, met de steun van Fluvius, en heeft nu een permanente plaats gekregen op de Kykhillduin.

De Panne mag terecht trots zijn op deze nieuwe blikvanger. Kykhill kijkt niet alleen uit over zee, maar ook terug naar het rijke vissersverleden van onze gemeente. En precies daarin schuilt misschien wel de grootste kracht van dit kunstwerk.