Wie vandaag een ijsje eet op de dijk of in de Zeelaan van DP beseft het zelden: achter dat eenvoudige dessert schuilt een verrassend lange geschiedenis.
1.Oorsprong
De gelato zoals we die vandaag kennen ontstond in de renaissance in Florence. Daar werkte kunstenaar en uitvinder Bernardo Buontalenti aan het hof van de machtige Medici. Hij mengde melk, suiker en eieren en liet dat langzaam afkoelen met ijs en zout. Zo ontstond een zachte, romige massa: gelato.
De echte truc zat in de koeling. Door zout aan ijs toe te voegen daalt de temperatuur van het ijs van ongeveer 0 °C naar –8 tot –10 °C. Daardoor kon men al ijs maken lang vóór de uitvinding van moderne ijsmachines. In kastelen en kloosters bewaarde men ijs van bevroren vijvers uit de winter in diepe ijskelders.
Het idee zelf was zelfs nog ouder. In het Romeinse Rijk liet keizer Nero ijs en sneeuw uit de bergen halen om gekoelde desserts te maken. De renaissance gaf die oude techniek alleen een verfijnde vorm.
Wat ooit begon met sneeuw uit de bergen, groeide uit tot een dessert dat vandaag overal ter wereld geliefd is.
2.Gelato versus ijskreem
Veel mensen denken dat gelato gewoon een Italiaans woord is voor ijs. Toch zijn er duidelijke verschillen met klassiek roomijs of ijskreem.
Minder lucht
Gelato wordt langzamer gedraaid tijdens het maken. Daardoor komt er minder lucht in het ijs. Het resultaat is compacter en fluweelzacht.
Kleinere ijskristallen
Gelato wordt iets warmer gemaakt en bewaard (-10 grC) dan klassiek roomijs (-18 gr C). Daardoor blijven de ijskristallen kleiner en voelt het ijs gladder op de tong.
Minder vet, meer smaak
Gelato bevat meestal minder room en dus minder vet. Omdat vet een deel van de smaakpapillen bedekt, proef je bij gelato de smaken intenser.
3.Plaatsen waar je ijs of gelato kan kopen in De Panne
Ambachtelijk ijs / gelato-stijl
- Het Zoetemoendje it’s an ice dream – Zeelaan 125
Bekend om ambachtelijk schepijs met veel smaken.
Vaak dichter bij de gelato-stijl (minder lucht, meer smaak).
Veel inwoners vinden dit één van de beste ijszaken van De Panne. - Crèmerie Georges – Zeedijk 72
Klassiek ijssalon aan de dijk met huisgemaakt ijs.
Populair bij wandelaars langs de dijk.
Klassiek roomijs / ijskreem
- Australian Home Made Ice Cream – Zeelaan 127
Bekende keten die vooral roomijs en grote ijsjes verkoopt. (Strandverblijf) - IJsbeer – Zeedijk 28
Populair ijssalon met traditionele schepijsjes. - Pierrot – Zeedijk 21
Klassiek strand-ijssalon. - Oasis – Duinkerkelaan 3
Cocktailbar en dessertzaak waar je ook ijs kan krijgen.
4.Een kleine tip voor de fijnproever
Wie in een ijssalon staat te twijfelen, kan vaak al met het oog het verschil zien.
Gelato
- ligt meestal vlak in metalen bakken
- heeft natuurlijke kleuren
- smaakt vaak intenser
Ijskreem
- wordt vaak in hoge “bergen” gepresenteerd
- is luchtiger
- bevat meestal meer room.
5. Conclusie
Een ijsje eten op de zeedijk lijkt iets banaals. Maar achter dat bolletje schuilt een geschiedenis van Romeinse sneeuw, renaissance-uitvinders en eeuwenoude ijskelders.
On m’a dit que la crème glacée devait contenir 7% de matière grasse au contraire de la glace
La différence entre la glace et le gelato réside surtout dans la température et la méthode de préparation. Cependant, la glace contient généralement plus de matières grasses, mais cela n’est pas essentiel.
Laatst gezien bij Sergio(afl Marco Borsato):
Gelaten is room,suiker,melk.Geen eieren.
Juist. Naar aanleiding van deze uitzending heb ik bovenstaande gegevens opgezocht vooral via ChatGPT. Inderdaad geen eieren bij de huidige Italiaanse gelato. (staat toch ook niet in bovenstaande tekst?)