Documentatie geschiedenis van DP

De toestroom van nieuwe inwoners naar DP blijft hoog. Vooral senioren kiezen ervoor om zich in onze mooie gemeente te vestigen om van hun pensioen te genieten. Waar kan men beter zijn als men houdt van wandelingen in de natuur, de duinen en van erfgoed?
Veel van deze Vlaamse “aangespoelden” tonen vaak opvallend veel interesse in informatie voor geschiedenis van hun nieuwe woonplaats – veelal zelfs meer dan sommige autochtonen. Al snel ontdekken zij DE BLIEDEMAKER en schrijven zich in op de nieuwsbrief. Regelmatig krijgen we ook mails naar achtergrondinformatie over hun nieuwe omgeving.
Daarom hieronder een poging om een overzicht te geven van de belangrijkste informatiebronnen over DP zowel op het internet als boeken en documentatie.
Tegenwoordig speelt ook de gemeente zelf een actieve rol in digitale informatie, bijvoorbeeld via Facebookpagina “Visit De Panne” waarvoor een “bravo:”.

1. Informatie via internet

• DE BLIEDEMAKER https://debliedemaker.be/
  Deze blog brengt brengt meer gedetailleerde documentatie van DP tot Duinkerke met bijzondere aandacht voor natuur, geschiedenis en erfgoed.
  De blog was bijzonder actief tussen 2005 en 2011, toen quasi dagelijks artikels verschenen (ook enkele jaten Depanneblogt.be). Na een wijziging van de websitestructuur werden de artikels uit die periode samengevat in 10 artikels onder “Archief DE BLIEDEMAKER” (te vinden via het zoekvenstertje rechts boven).
  Veel detailinformatie is nog beschikbaar op aanvraag aan jose.decoussemaeker@gmail.com omdat de originele teksten bewaard zijn op een USB stick).
  In de menu bovenaan staan ook verschillende interessante rubrieken zoals “Wie” waarin de achtergrond van de website wordt toegelicht.
  Een van de veel geraadpleegde artikels is de reeks over ex burgemeester “Raf Versteele” omdat veel tweede verblijvers geïnteresseerd zijn in de discussie rond het ontstaan van de Westhoek-verkaveling waar zij misschien een appartement gekocht hebben. Over dit soms gevoelige onderwerp is weinig te vinden in de geschiedenisboeken alhoewel deze burgemeester DP vedubbeld heeft in appartementen.
• Wiki DE BLIEDEMAKER https://sites.google.com/site/debliedemaker/geschiedenis-1
  Deze wiki bevat meestal meer gedetailleerde documentatie die aansluit bij de artikels van DE BLIEDEMAKER. De thema’s zijn onder meer:
  – Geschiedenis van DP,
  – Klimaat en kustontwikkeling,
  – Strand en duinen
  – Natuurgebieden
  – Kaarten..
  Veel teksten ontstonden als documentatie bij mijn vele begeleide wandelingen en gidsbeurten. Zo bestaat er bijvoorbeeld een rondleiding door DP aan de hand van postkaarten.
  Een reeks van 17 artikels beschrijft ook de geschiedenis van de zogenaamde “Groene Gordel” rond DP, inclusief de verwachtingen rond de sluiting via het GRUP Zeeparkduinen. Lees ook over de bescherming van onze duinen
• Afzonderlijke website naast DE BLIEDEMAKER voor DUMONTWIJK en ERFGOED. https://dumontwijk.wordpress.com/. Hierin zijn o.a. de 2 wandelingen DUMONTWIJK en ARCHITECTUUR villa per villa in detail uitgewerkt.
  Bemerking: bovenstaande websites zijn ontstaan als illustratie voor begeleide gidsbeurten. Vandaar nogal slordig in de vermelding van het bronnenmateriaal. Ook heeft DE BLIEDEMAKER nooit opzoekingswerk verricht in de archieven. (archieven van De Panne, erfgoedhuis Bachten de Kupe te Oostduinkerke, Provinciale archieven, rijksarchief en kadaster…). Dit wordt soms verweten aan deze websites.
• DE PANNETHEEK https://sites.google.com/view/depannetheek/personalia
  Deze uitgebreide website werd opgebouwd door Jacqueline Vandenhende en bevat een enorme hoeveelheid documentatie over de ‘streekgeschiedenis en personalia van DP”.
  Ook opgestart in 2005 in een periode waarin internetruimte nog duur was. Daarom werden foto’s vaak sterk verkleind opgeslagen. Daardoor is de beeldkwaliteit soms beperkt, maar de historische waarde blijft groot.
  
  

2. Belangrijkste boeken over DP

In de bibliotheek van DP zijn heel wat werken over de geschiedenis van DP te vinden. Hieronder een selectie van de belangrijkste titels. (in “vet” zijn de aanraders)

• Het meest volledige het boek “In het Zand geschreven” werd gecoördineerd door wijlen ex-notaris Hans Berquin. Dit boek is helaas uitverkocht sinds 2025.
  Reeds 34 jaar geleden nam notaris Hans Berquin het initiatief voor  een boek “Tussen Land en Zee“. Het blijft nog steeds een waardevolle studie over de ontwikkeling van De Panne. Als notaris kon hij bovendien zeer nauwkeurig de eigendomsstructuur van de Westhoek reconstrueren. Voor dit werk omringde hij zich met verschillende gespecialiseerde auteurs op het vlak van natuurbeheer en lokale geschiedenis. Hij is als het ware “teruggespoeld” naar De Panne  en woonde naast zijn geliefde Westhoekduinen. Er worden derhalve heel wat duistere bladjes opgelicht.
  Inhoud: o.a. geschiedenis van de Westhoekduinen, gebruik van de duinen door de eeuwen heen, Atlantikwall en oorlogsgeschiedenis, natuur en landschap….

• Kijkboek foto’s van fotograaf Michiel Hendryckx

• Kijkboek over de Dumontwijk Erfgoedparel van de kust (2024) door Geert Vanthuyne. verantwoordelijke voor Erfgoed en Cultuur van DP. Dit rijk geïllustreerde kijkboek behandelt:
  -de geschiedenis van de wijk
  -de architectuur (Belle Époque, Art Nouveau, Art Deco)
  -talrijke oude postkaarten
  -vooral anekdotes van bewoners
  

• “Eeuwig in eb en vloed” (2011) Aut. Pierre Boonefaes en Willy Vilain over de geschiedenis van DP met aandacht voor de visserij, de IJslandvaart en de ontwikkeling van het kusttoerisme. Het beschrijft de evolutie van het centrum en de impact van de wereldoorlogen, vaak geïllustreerd met historische foto’s. Ook dit boek is ondertussen uitverkocht.

• “Chronique d’un temps perdu” (1981) door Philippe Dumont, kleinzoon van Albert Dumont. Verplichte litteratuur voor al wie de sfeer van de jaren twintig van “Le Beau Monde” in De Panne wil beleven. Dit boek heeft een essentiële rol gespeeld tijdens mijn eerste Dumontwandelingen. Lees ook>>

• ‘Het De Panne van Toen“- Aut. Freddy Rigaux. Uitg. Marc Van de Wiele

• “De Panne” (1981) Aut. Jacques Bauwens & Patrick Gevaert . Een klassiek standaardwerk over de geschiedenis van De Panne. Behandelt o.a.: het ontstaan van de vissersnederzetting, de ontwikkeling van de badplaats, visserij en toerisme, stedelijke groei…
• “Promenade architecturale en 1904. Naissance d’une plage” 1904 Aut. Monique Dumont
• “L’oeuvre d’Albert Dumont á La Panne” 1994 Aut. Abel Bran: kind van Monique Dumont dochter van Albert Dumont
• “Hout in het interieur – Villa Kykhill” 2005 Aut. en Uitg. Borgerhoff & Lamberigts
• brochure “Bella Stock Wandelpad” 1982. Uit. Toerisme DP
• “De REPOS St-Elisabeth“. 2014 Auteur: Willy Albert Viaene
• “Met de familie aan zee” 2017 Auteur: Vincent Deconinck
• fotoboek cabines ” Een zomer aan Zee” Aut/Uitg. Annie van Gemert.
• “De Panne van Brouwerij tot Hotel” 2006. Aut/uitg. Toerisme DP
• “150 jaar Immaculata De Panne”
• “Onze knechtenschool 1903-2003”. 1978. Auteur P. Boonefaes & H. Calcoen
• “100 jaar Koninklijk Atheneum” Aut E.Huys. Uitg Bond Rijkscholen Veurne
• “100 jaar Panne Instituut” aut Eddy Deboyser Uitg vzw Panne Instituut
• “100 jaar Sint-Pieters DP 1887-1987” 1987 Aut. Godgaf Dalle uitg. St-Pieterskomitee DP
• ‘Geschiedenis Willemsfonds Veurne-DP” 2007. Aut. Ivan Winnock
• “Alfons Mervillie” 2006 Aut. Will Vansteene Uit: Sint Pieterskomitee DP
• “Albert & Elisabeth 1914-1918” Luc Schepens en Emile Vandewoude. Uitg. Gemeentekrediet
• “Hôpital de l’Océan” 2014 Aut. Raymond Reding. Uitg. Les Editions Jourdan
• “Het Koningshuis aan de Belgische Kust” 2006 Aut Siegfried Debaeke Uitg. De Klaproos
• “La vie d’Antoine Depage” 1956 Auteur H. Depage (zoon van Henri Depage)
• “Jane de Launoy 1914-1918” 2000 Aut André Gysel Uitg. Snoeck-Ducaju
• “Het Hospitaal van de Koningin” Luc De Munck met Luc Vandeweyer Uitg. De Panne
• “De IJzer Het ultieme front” 2008 Aut. Jacques Bauwens Uitg. Davidsfonds
• “Leven en dood in Koksijde en Veurne-Ambacht tijdens WO1” 2015 Aut Marc Vanden Bussche
• Fotoboek:”De kust 4 augustus 1945:de zomer v. d. vrijheid” unieke luchtfoto’s van Knokke tot DP
• “Karel Loppens. Gedenkboek voor een pionier van de Westkust” door Freddy Beun Uitg Koksijde
• “Te De Panne : daar stond mijn vissershuis” 2008 Aut. Jacques Beun
• “Strandvisserij” 1980 Aut Gaston Desnerck en Marcel Vermoote uit. Marcel Vermoote
• “Madame aan Zee” 2006. Aut. Diane De Keyzer
• “De Zee van Toen” 2008. Aut. Guido Rappé
• “Wat Ijslandvaarders vertelden” Aut/Uitg.. Wim Lanszweert
• “Onze IJslandvaarders” 2011 Aut. JOHAN DEPOTTER. uit. Academia Press Gent
• De Societeyt van de Kerckepanne 1784-1789. 1983 Auteur J. Bauwens. Uitg.Gidsenkring W.Vl.
• “Touwtrekken rond de Schuilhaven” 1987 door J. Bauwens
• “Gids voor de Westkust Veurne en het Achterland” Aut. G Dalle Uitg. Gidsenkring afd Westhoek
• “Au pays des grandes dunes” 1928 Aut. E. Rahir
• L’excursion aux Dunes de La Panne 1933 Aut. E. Rahir & E. Devadde.
• “La côte Belge de La Panne à Knocke” 1912. Aut. E. Bartholeyns
• brochure “De Westkust” aut Stefan Versweyveld Natuurpunt. Uitg, ANB
• “Plan -Indicateur des Hotels, villa’s etc.. de DP” !911 Aut. A. De Vriendt
• “Liste des Villa’s et Pensions pour 1935” 1934 Aut. landmeter ?
• “Plan de La Panne-Bains Avec toutes les Villas”. 1906. Uitg. Le salon de la Carte postale Illustrée.
• La Panne – St-Idesbald -Coxyde. Guide Pratique. 1909  uitg. E.Blineau-Vandamme.
• La Panne  Guide Illustré. 1910  1^ste uitgave. uitg. Blineau & Pieters.
• Guide de la panne & Environs. Uitg. Blineau & Pieters.
• “Après l’Est, Cap á l’Ouest” 2014 Aut Nelly Schmitz
• “Meli Adinkerke Anno 28 IV 1952. Inhuldiging Melipark”. Uitg. Lamoot Elverdinge.
• “Meli, mijn leven” 1990 Aut. Alberic-Joseph Florizoone
• “Cabour : duinen, WO I, WOII : 80 jaar IWVA : 1924-2004” 2005 Aut. Norbert Desiere
• Guide Illustré De La Panne et des environs. Auteur H. Ruyssens e.a. Uitg. H. Ruyssens
• Biographie de Pierre Bortier 1880. Auteur G. De Breyne-Du Bois. Uitg. office de publicité Brussel
• “Dunes et Bois de DP – Parc National” 1932 Aut. E. Rahir
• “De Holocene geologie van de Belgische Kustvlakte” Aut. Cecile Baeteman
• ” The Holocene development of a tide-dominated coastal lowland” Aut. Cecile Baeteman
• “De Belgische Kust van Knokke naar DP” 2025 Aut. Alain Zenner

3. Andere interessante Bronnen

• Beeldbank “Westhoekverbeeldt.be zoeken op trefwoord “De Panne”. Bevat meer dan 10.000 foto’s van mensen en postkaarten over DP telkens met geverifieerde tekstomschrijving. Zoek op >>>
  “Dit is de regionale erfgoedbank met bedreigd particulier beeldmateriaal over en in de Westhoek, dat samen met vrijwilligers en professionals wordt opgespoord, bewaard en ontsloten. Daarnaast wordt de beeldbank aangevuld met beelden uit publieke collecties zoals die van archieven en musea. Ook lokale kranten vanaf 1819 kunnen worden geraadpleegd.“
• “Documentatiemappen” in de Bib van de gemeente (consultation only)
• Bezoek permanente tentoonstelling “Retrohuis De Viswinkel” in de Kasteelstraat en raadpleeg het driemaandelijks contactblad vanaf 2020 in de bib.
  “De maritieme erfgoedvereniging Pannepoot P1 heeft als voornaamste doelstelling het behoud van het varend erfgoed van De Panne. Ze doen dit door het in stand houden van de visserssloep de P.1 ‘Scharbillie’ die zich momenteel aan de Sint-Pieterskerk bevindt; het bouwen van een replica van een pannepot op ware grootte; het opzoeken van allerhande maritieme en historische gegevens over de vroegere visserij in De Panne en aan de Westkust.”
• “Erfgoedhuis Bachten de Kupe” in oud gemeentehuis van Oostduinkerke. Daar wordt immers het archief van heemkundige Bert Bijnens bewaard met zeer veel documentatie over DP. Hij was secretaris van de vroegere Heemkundige Kring van DP.

4. Besluit

Wie zich vandaag in DP vestigt, ontdekt al snel dat achter het strand en de duinen een rijke en soms verrassende geschiedenis schuilgaat. Dankzij websites, boeken, beeldbanken en erfgoedverenigingen kan iedereen — inwoner of bezoeker — zich verder verdiepen in het verhaal van deze bijzondere kustgemeente.