Wat heeft De Panne.

De commotie rond de afbraak van het kleine villaatje Les Tournesols heeft opnieuw de aandacht gevestigd op het erfgoed van De Panne. Terecht, want wanneer een oud gebouw verdwijnt, verdwijnt vaak ook een stukje van het verhaal van onze badplaats.
Maar laten we vooral niet vergeten dat De Panne gelukkig veel meer heeft dan dat ene verloren villaatje.
In de vorige DE BLIEDEMAKER toonden we reeds de 13 beschermde gebouwen op de Zeedijk, waaronder tweegezellige hoteltjes. Wie denkt dat daarmee het erfgoed van De Panne is samengevat, heeft het grondig mis.

1. Het architecturale kroonjuweel

Achter de Zeedijk ligt immers een van de mooiste stukjes De Panne: de beschermde Dumontwijk.
De kronkelende straten, de villa’s, het groen en de bijzondere sfeer vormen samen een uniek geheel. Het is geen verzameling van afzonderlijke mooie huizen, maar een volledige wijk waar architectuur en landschap elkaar versterken.
Vrijdagavond wordt de nieuwe straatherinrichting er feestelijk gevierd door de inwoners. Een mooie gelegenheid om opnieuw te beseffen wat we daar eigenlijk in handen hebben.
En ja, ik durf het gerust te zeggen: “de Dumontwijk mag best de vergelijking met de Concessie van De Haan doorstaan. Sommigen zullen zelfs vinden dat ze mooier en natuurlijker is”.
De Dumontwijk is zonder twijfel het architecturale kroonjuweel van onze badplaats en de Belgische kust.

Wie door de Zeelaan wandelt, kijkt meestal naar de etalages. Maar hebt u al eens de moeite gedaan om naar boven te kijken?
Aan de kant van Frankrijk bevinden zich nog prachtige gevels die herinneren aan het vroegere De Panne. Het ensemble van gebouwen is sinds 1995 beschermd.

2. De Houtsaegerwijk en verdwenen herinneringen

Ook in de Houtsaegerwijk is het heerlijk rustig wandelen. Verspreid tussen de bebouwing staan nog mooie villa’s uit het interbellum.
Helaas zijn die niet beschermd.
Dat geldt bijvoorbeeld voor het ensemble rond het destijds bekende Hôtel des Princes. Ook daar vinden we nog restanten van een tijd waarin De Panne volop evolueerde als mondaine badplaats.
Wie door De Panne wandelt, ziet nog steeds veel sporen van dat verleden. Maar zonder bescherming kan zo’n erfgoed natuurlijk gemakkelijker verdwijnen.
En daar knelt het schoentje. In een gemeente waar steeds minder bouwgronden beschikbaar zijn, wordt de druk op bestaande gebouwen groter. Een oud huis afbreken en vervangen door een nieuw project wordt soms economisch interessanter dan het bestaande gebouw behouden en restaureren.
Het is erfgoed dat we gemakkelijk voorbijlopen omdat het zo vanzelfsprekend deel uitmaakt van ons dagelijkse straatbeeld. Maar juist daarin schuilt het gevaar: wat we elke dag zien, leren we soms niet meer waarderen.

3. Van vissers- en duinendorp tot mondaine badplaats

Maar het erfgoed van De Panne bestaat natuurlijk niet alleen uit mooie villa’s.
Ook de geschiedenis van de evolutie van een relatief geïsoleerd vissers- en duinendorp tot een mondaine badplaats is bijzonder boeiend.
De Panne was vroeger sterk verbonden met de zee en de visserij.
Een mooi symbool daarvan is de Panneschuit, die vandaag een plaats krijgt bij de nieuwe Calmeyn-bibliotheek.
Die herinnert aan de vissers die vanaf het strand met hun boten de Noordzee opvoeren.
Voor mij is dat geen verre geschiedenis. Ik heb die boten op het strand nog gekend in mijn kindertijd.
Ook enkele oude vissershuisjes, de plaatsnamen en de verhalen van de vroegere vissers maken deel uit van dat erfgoed.
Niet alles staat in een inventaris en niet alles kan worden beschermd met een officieel label. Maar daarom is het niet minder waardevol.

4. Onze duinen: misschien wel ons grootste erfgoed

Maar het belangrijkste erfgoed van De Panne ligt misschien niet in steen.
Het ligt in het zand.
De uitgestrekte groene gordel van duinen rond De Panne, die zich verder uitstrekt tot aan de rand van Duinkerke, is wellicht onze grootste rijkdom.
Die duinen zijn uiteraard van onschatbare waarde als natuurgebied. Maar ze zijn tegelijk ook cultureel erfgoed.
Generaties Pannenaren hebben in en rond die duinen gewoond, gewerkt, gespeeld en gewandeld. De duinen maakten deel uit van het dagelijkse leven.
Ze hebben ook bepaald hoe De Panne er vandaag uitziet.
Waar vele andere badplaatsen hun duinen grotendeels hebben volgebouwd, bleef in De Panne gelukkig een uitzonderlijk groot deel van dat landschap behouden (750 ha + Zeepark(?)). Daardoor heeft onze badplaats nog steeds iets wat elders aan de kust zeldzaam is geworden: een gesloten groene natuurgordel rond de bebouwde kern.
Die rijkdom heeft echter ook een keerzijde.
Omdat er vandaag bijna geen vrije bouwgronden meer zijn, neemt de druk op bestaande percelen toe. Oude woningen worden daardoor interessanter als bouwgrond na afbraak. En precies dat kan het verdwijnen van waardevolle gebouwen stimuleren.

5. De oorlog heeft ook sporen nagelaten

De Panne speelde tijdens beide wereldoorlogen een belangrijke rol. In en rond onze gemeente vinden we nog talrijke herinneringen aan:
– La bataille des Dunes in 1658
– de Eerste Wereldoorlog en het verblijf van de koninklijke famile;
– het oorlogshospitaal Océan
– de Operatie Dynamo;
– de bevrijding en de “Festung Dunkirchen”
– vluchtelingen en grensverhalen;
Veel daarvan is niet altijd zichtbaar in het straatbeeld, maar leeft voort in gebouwen, monumenten, archieven, foto’s en familieverhalen.
Veel hiervan is samengevat in de WIKI-DEBLIEDEMAKER en De Pannetheek

6. Wat niet in steen staat

En dan is er nog een vorm van erfgoed die misschien wel het kwetsbaarst is: het immaterieel erfgoed.
Zeker ook een bezorgdheid voor de GER (Gemeentelijke ErfgoedRaad)
Het zijn de zaken die je niet zomaar kunt beschermen door er een bordje “beschermd monument” op te hangen.
Denk maar aan:
– ons dialect en typische woorden.
Zie het Dialectengenoodschap Bachtn de Kuupe
– verhalen over het vroegere De Panne;
– de geschiedenis van onze reuzen;
– de visserscultuur + Navigo.
– toeristische tradities en lokale feesten; kijk in beeldarchief Westhoekverbeeldt met 12.000 gecommentarieerde foto’s
– kennis over de duinen en de natuur. Veel op ANB websites en Grand Site de France

Heb je de Erfgoed App van De Panne reeds gebruikt en de nieuwe Podwalk wandeling met Arnaut Hauben. EEN MUST!

7. Mijn conclusie: “We mogen best wat fierder zijn”

De afbraak van Les Tournesols heeft terecht emoties losgemaakt, maar vooral bij tweede verblijvers en touristen. Elk waardevol gebouw dat verdwijnt, doet ons nadenken over wat we willen bewaren voor de volgende generaties.
Maar laten we tegelijk ook eens kijken naar wat er nog wél is.
De Panne heeft een indrukwekkend erfgoed: beschermde gebouwen op de Zeedijk, de unieke Dumontwijk, historische gevels in de Zeelaan, interbellumvilla’s in de Houtsaegerwijk, herinneringen aan de visserij, een rijk oorlogserfgoed en vooral die uitzonderlijke gordel van duinen die onze gemeente omringt.
Het culturele erfgoed van De Panne is dus veel meer dan een aantal beschermde villa’s.
Het is het bijzondere verhaal van een gemeente die gegroeid is tussen zee, strand en duinen.
De Dumontwijk vormt daarbij zonder twijfel het meest herkenbare architecturale erfgoed. Maar zonder het vissersverleden, de duinen, Adinkerke, de oorlogsgeschiedenis en vooral de verhalen van de mensen zou het beeld onvolledig zijn.

De echte rijkdom van De Panne ligt in die unieke samenhang tussen natuur en cultuur.

Misschien moeten we als Pannenaren daarom niet alleen verdrietig zijn om wat verloren gaat, maar ook wat meer fier zijn op wat we nog hebben.
Want geloof me: De Panne heeft iets bijzonders. We moeten het alleen blijven zien, waarderen en vooral doorgeven.

Voor de inwoners van Dumontwijk: “tot vrijdagavond voor de OPENING van de tweede fase van de heraanleg Dumontwijk (19 uur)”.