Le Chalutier: vergiftigd geschenk of politieke stilstand?

DE BLIEDEMAKER is al moe geschreven over Le Chalutier, de kunstenaarsvilla van Louis Van den Eynde. Stilaan zouden we bijna gaan geloven dat dit erfgoed inderdaad een “vergiftigd geschenk” is geweest voor De Panne, zoals toenmalig schepen van Cultuur Serge Van Damme vele jaren geleden op de gemeenteraad verklaarde.
Toch duikt Le Chalutier telkens weer op. Recent opnieuw, bij de bespreking van het Meerjarenplan 2026-2031. Daar werd aangekondigd dat men eerst zal proberen de villa te verkopen. Lukt dat niet, dan zou de gemeente alsnog zelf instaan voor de restauratie van dit volledig beschermde monument.
Dat klinkt daadkrachtig, maar is het dat ook?

1. Verkopen wat niet verkoopbaar is

Iedereen weet a priori dat een verkoop het beschermde karakter van Le Chalutier niet opheft. Het gaat om een volledig beschermd monument, van gevels tot interieur, schilderijen en inboedel. Wie zal zoiets kopen, wetende dat elke ingreep onderworpen is aan strikte restauratie-eisen en hoge kosten?
Deze verkooppoging lijkt dan ook weinig meer dan uitstel, alweer voor enkele jaren.
Een bekende reflex: tijd winnen door een piste te bewandelen waarvan men weet dat ze doodloopt.

2. HLN herhaalt het bekende verhaal

In Het Laatste Nieuws van maandag 5 januari lezen we opnieuw wat we al jaren horen:
“De gemeente De Panne is op zoek naar een nieuwe eigenaar voor de beschermde villa Le Chalutier. Het lokaal bestuur laat alle opties open om het pand een nieuwe bestemming te geven.”
Daarbij worden nogmaals de gekende feiten opgesomd:

• Villa uit 1927, gebouwd als atelierwoning voor Louis Van den Eynde (1881-1966) en zijn echtgenote Jeanne Catherine Deweerdt
• In 1997 geschonken aan de gemeente, samen met 700 kunstwerken
• Sinds 2002 beschermd monument
• Renovatieplannen bestaan al jaren, maar blijven “complex” en “middelenintensief”

Met andere woorden: niets nieuws onder de zon.

3. Geschiedenis van het dossier villa Le Chalutier

De huiskunstenaar Louis Van den Eynde, is niet alleen kunstschilder, maar ook tekenaar, etser, ontwerper van affiches. Hij heeft ook het Pier Kloeffe beeldje gemaakt. Dit beeldje is slechts een 30 tal centimeter groot. Hiervan werden 5 exemplaren vervaardigd. Eéntje intact was bij Germain Dezeure de vroegere schepen van Cultuur en ook goede vriend van de heer Goossens. Een tweede beschadigd beeldje is in bezit van de gemeente (hoofdje geplakt) en de 3 anderen zijn vermist. Het is ook schepen Germain die dat beeldje heeft laten uitvergroten en het opgesteld heeft op ons strand.

1. Nieuw dak op de Chalutier start begin 2008. Ook het lichtdak is degelijk vernieuwd met dubbel glas.

2. Hard gewerkt in Le Chalutier – juni 2010

Ter gelegenheid van het bezoek van minister Geert Bourgeois aan Le Chalutier opperde men dat de gemeente de houtworm op meubelen en vaste delen zou behandelen met een soort vernis. (Voor de schilderijen en de losse voorwerpen kan dan de zuurstofarme methode toegepast worden.) Alle

Lees DB-artikel van 2011: Beweging in Le Chalutier

Op website gemeente:n Beschrijving op website De Panne

3.Open Monumentendag van 2012

Al op zondag 9 september 2012, tijdens Open Monumentendag, stelden bezoekers de vraag wanneer de villa eindelijk zou worden gerestaureerd. Toen luidde het antwoord:
“Het restauratiedossier is klaar, maar subsidies zijn moeilijker te verkrijgen“.
Dat was meer dan tien jaar geleden.
Toen bedroegen erfgoedpremies nog tot 80%. Vandaag is dat minder, zo luidt het argument. Maar is dat een reden om een beschermd monument dan maar te laten verkommeren?

4. Masterplan van ir.architect Dries Vanhove goedgekeurd in de vorige gemeenteraad van 3 december2018>>>

5.Plan B van ex-burgemeester Bram Degrieck stelde voor in hun verkiezingsbeloft: een multimediale tentoonstellingsruimte rond Dumont en de Dumontwijk

6.Brainstorming Westtoer (12 oktober 2020, Park Hotel door door Product Lab: “Dumontwijk 2.0” met tal van interessante pistes

En daarna?
Radiostilte.
Geen terugkoppeling, geen debat, geen beslissing. Niet vanuit de gemeente, niet vanuit de Cultuurraad.
Moeten we vrezen dat Le Chalutier hetzelfde lot ondergaat als het Juke Box Museum: een dossier dat geruisloos verdwijnt, terwijl de gemeenschap blijft betalen? Vandaag al kost de opslag van schilderijen en meubilair bij Castelein handenvol geld.

7.En dan plots: subsidie!

In juni 2023 verscheen een hoopgevend bericht op Facebook. Lees hierna en samengevat:
De Panne krijgt € 331.338,75 subsidie voor de renovatie van Le Chalutier — 60% van het geraamde kostenplaatje.
Het Agentschap Onroerend Erfgoed selecteerde het dossier als één van vijf totaalrestauraties van kastelen en woonhuizen. De plannen mikken op:
– restauratie met respect voor authenticiteit (zelfs behoud van historisch behang)
– toegankelijkheid
– energetische verbeteringen
– een publieksfunctie zonder commerciële bestemming
De volgende stap zou een definitief premiedossier zijn tegen februari 2024, met een ministeriële beslissing in juni 2024.

Lees DB-artikel van 2011: Beweging in Le Chalutier

Op website gemeente:n Beschrijving op website De Panne

4. De hamvraag

Waarom dan vandaag opnieuw praten over verkoop?

Als de subsidie er is,
als het masterplan er is,
als de erfgoedwaarde onbetwist is,
en als de villa ooit geschonken werd aan de gemeente met de bedoeling ze te bewaren…

Waarom blijft Le Chalutier dan hangen in besluiteloosheid?

Is dit erfgoed een last, of gewoon een dossier waarvoor men geen politieke moed vindt?

Misschien een begrotingsprobleem? DE BLIEDEMAKER dacht dat we in de volgende legislatuur daar geen probleem mee zouden hebben nu de APB belasting ferm verhoogd is en we, nu we geen “rijke gemeente” meer zijn, ook 1 miljoen/j meer subsidie krijgen van het Gemeentefonds. Of zullen we met dat geld het inwendige van de Onze Lieve Vrouw kerktoren restoreren die niemand zit. Lees meer>>>

DE BLIEDEMAKER blijft het volgen. En hopelijk ook de GER (Gemeentelijke Erfgoed Raad)
Want erfgoed verdwijnt niet plots — het verdwijnt ook niet door niets te doen.

Op facebook juni 2023
“De Panne krijgt subsidie van ruim € 330.000 voor renovatie villa Le Chalutier
Het lokaal bestuur De Panne heeft bij het Agentschap Onroerend Erfgoed een dossier ingediend om een subsidie te krijgen voor de volledige renovatie van de beschermde kunstenaarswoning villa Le Chalutier. Het dossier is geselecteerd voor een premie van 60 % van het geraamde totaalbedrag, goed voor € 331.338,75.
Het dossier van het lokaal bestuur De Panne om de beschermde villa Le Chalutier volledig te renoveren, is door het Agentschap Onroerend Erfgoed als 1 van 5 projecten geselecteerd voor een financiële ondersteuning binnen de categorie totaalrestauraties van kastelen en woonhuizen. De toegekende premie bedraagt € 331.338,75, wat neerkomt op 60 % van het geraamde kostenplaatje.
Beschermd monument
Villa Le Chalutier in de Bortierlaan 25, werd in 1927 in opdracht van de Brusselse kunstschilder Louis Van den Eynde gebouwd als zomerresidentie met schildersatelier. In 1997 werd de villa en de volledige inboedel door Georges Goossens, schoonzoon van de in 1965 overleden kunstenaar, geschonken aan de gemeente De Panne. De villa werd als monument beschermd bij ministerieel besluit van 6 september 2002 en dit omwille van haar artistieke, historische, architectuurhistorische, socio-culturele en wetenschappelijke waarde. De bescherming geldt inclusief de volledige inboedel en kunstcollectie van de kunstschilder.
Renovatiedossier
Er dringen zich noodzakelijke renovatiewerken op van zowel het interieur als het gevelschrijnwerk. De voorbije jaren zijn de daken reeds vernieuwd (2008) en het buitenschrijnwerk opnieuw geschilderd in de oorspronkelijke kleuren (2012).
In 2017-2018 liet het lokaal bestuur De Panne een masterplan en vervolgens beheersplan opmaken voor de volledige restauratie van de beschermde atelierwoning tot woonmuseum, met de mogelijkheid om er huiskamerconcerten en kleinschalige thematentoonstellingen te organiseren of zelfs kunstenaars er tijdelijk te laten verblijven. Deze plannen dienden als basis voor het ingediende dossier bij het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Erfgoedpremie
Het restauratiedossier voor villa Le Chalutier is als 1 van 5 projecten geselecteerd voor een premie binnen de categorie totaalrestauraties van kastelen en woonhuizen. De multifunctionele en flexibele visie voor de herbestemming worden als sterkte van dit project gezien. Bij de totaalrestauratie werd ook goed nagedacht over toegankelijkheid, energetische eisen en een evenwicht tussen hoofd- en nevenfuncties. Het streven naar het integraal behoud van het behangpapier toont bovendien aan dat het lokaal bestuur de authenticiteit van het historische materiaal naar waarde weet te schatten.
Het Agentschap Onroerend Erfgoed paste het verhoogde premiepercentage van 60 % toe, omdat het pand in eigendom is van het lokaal bestuur en een publieksfunctie zonder commerciële bestemming heeft. Bijgevolg bedraagt het premiebedrag € 331.338,75. Dit bedrag kan nog aangepast worden op basis van het goedgekeurde definitieve premiedossier en de reëel uitgevoerde werken.
Timing
De volgende stap in de renovatieprocedure van villa Le Chalutier is het uitwerken van het preselectiedossier tot een definitief premiedossier dat tegen februari 2024 moet ingediend worden. In juni 2024 beslist minister Matthias Diependaele over de definitieve toekenning van de premie. Daarna pas mogen de werken starten.
Bram Degrieck, burgemeester
“De renovatie van villa Le Chalutier heeft heel wat voeten in de aarde gehad. Het betreft een beschermd pand, en de renovatie ervan vergt een specifieke (en kostelijke!) aanpak. Door deze belangrijke subsidie kan het renovatiedossier geactiveerd worden. Het pand is typerend voor de Dumontwijk en werd destijds aan de gemeente geschonken. Als lokaal bestuur hebben we de plicht om goed voor ons patrimonium te zorgen.”
Nicolas Luyssen, schepen van Erfgoed
“Dit dossier kende reeds een jarenlang traject. Het werd opnieuw uit de lade gehaald met als doel vooruitgang te boeken naar onderhoud van het patrimonium en invulling ervan op termijn. Maar dus eerst en vooral het pand in orde zetten. Deze subsidie is een grote stap in de goede richting. Het is een werk van verenigde krachten en ik ben verheugd dat de minister hiertoe kan bijdragen. Het is nu aan ons om in de volgende jaren verder werk te maken van het geheel rond de wijk.”