Staat het monument van Leopold 1 op de goede plaats?

In de aanloop van de eerste grote koning Leopold 1 feesten in De Panne was er commotie of het standbeeld aan de Koning Leopold 1 Esplanade wel op de goede plaats stond? Sommige Adinkerkenoars beweerden dat de prins België binnengekomen was te Adinkerke (klopt want De Panne bestond nog niet), maar men beweerde ook dat die langs de weg langs de vaart Duinkerke-Veurne gekomen was i.p.v. langs het strand (klopt niet). Er werd in de vlugte een kleine werkgroep samengetrommel om dat te onderzoeken. Het zou toch erg zijn dat de feesten voor 175 jaar intrede van de toekomstige koning zouden gebeuren op de verkeerde plaats, temeer dat men van plan was om zelfs koning Albert II uit te nodigen voor die feesten.
Gelukkig waren die geruchten verkeerd.
Dit artikel is een samenvatting van de vele teksten die verschenen zijn ter voorbereiding van de Leopoldfeesten van 2006 zowel op “DE PANNETHEEK van Jacqueline Vandenhende als op DE BLIEDEMAKER

1.Intrede route van de prins naar België

Het was wel degelijk hier dat prins Leopold I, later de eerste koning van de Belgen, op 17 juli 1831 voor het eerst voet aan land zette in België.  Aanvankelijk was aangekondigd dat de prins via Oostende naar België zou komen. Men heeft blijkbaar door een late routewijziging heel duidelijk willen aantonen aan de “grote mogendheden” dat de keuze van Leopold I als koning ook door Frankrijk aanvaard werd. (de franse kroon wou aanvankelijk zijn eigen zoon Louis de Nemours op deze troon). Wie de beslissing genomen heeft voor de grandioze ontvangst in Calais is niet duidelijk. Leopold zelf of koning Louis-Philippe van Frankrijk? In ieder geval mogen wij als Pannenaar tevreden zijn dat deze omleiding via Frankrijk gebeurd is, zoniet hadden wij nu geen monument en geen mooi Leopold I Esplanade gekregen.

Helaas bestaan er geen foto’s van deze intrede om de route te bewijzen. Hooguit enkele tekeningen en lithografieën dan nog van een latere datum. Zijn die wel juist want de artiesten waren wellicht niet aanwezig op deze gebeurtenis?
De beweringen dat Leopold langs het kanaal van Duinkerke naar ons land kwam, zijn zeer onwaarschijnlijk. Die weg was zeer slecht voor koetsen. Dat hij via de strand reisde blijkt uit diverse getuigenissen, uit brieven van Leopold zelf en vooral deze van generaal Belliard. Het is pas bij de ontdekking van die geschriften van generaal Belliard dat we 100% zeker waren. Immers deze franse generaal had de opdracht gekregen van de franse koning Louis Philippe ons de kandidaat koning (dan nog prins) te verwelkomen te Calais en hem van daar door een eskadron van de Franse cavalerie te begeleiden naar België. Deze generaal zat samen met de koning in de koets. Iedere avond schreef de generaal een verslag voor de koning. De route via het strand naar de grens is nu zeker en ook de timing was perfect. Het mocht zeker geen hoogwater zijn voor een reis op het strand met een koets. De meteo diensten van Ukkel konden dat bevestigen.
Rond 11 uur ontvangst kon dus. De prins was inderdaad om 6 uur vertrokken uit Calais waar hij overnacht had in hotel Dessin. De dag ervoor had hij de overtocht Dover-Calais ondernomen op het Engelse postschip de “Crusader”. Hij deed de tocht van Duinkerke naar De Panne via het strand, want dat was de beste verbinding tussen Duinkerke en Veurne. Bij zijn intrede in België werd Leopold ontvangen door een delegatie van Belgische politici en militairen. Onder ander door de minister van Binnenlandse Zaken de Hr. Sauvage en generaal Wautier. Een afdeling kurassiers en lansiers bewees er de militaire eer. De plechtige ontvangst op het rijksgebied had plaats aan een kleine afspanning «1’Alliance» geheten (ongeveer waar nu de brasserie Deauville gelegen is). Waarnemend burgemeester Ryckeboer, van Adinkerke, vertegenwoordigde de plaatselijke bevolking. (De Panne zelf was toen slechts een gehucht, ressorterend onder Adinkerke).
Een 10-jarig meisje, Pauline l’Olivier, overhandigde hem bloemen (niet de dochter van Louis Ollevier uit Veurne).
Samenvatting van de fameuze brieven van generaal Belliard naar koning Louis Philippe>>>>
Vanaf de plaats waar nu het monument staat, reed Leopold via de Pannekalsijde (nu de Veurnestraat) naar Veurne.
In Veurne staat alles in rep en roer,  overal vlaggen en triomfbogen in de straten.  De  Harmonie Sint-Cecilia speelt er voor het eerst de Brabançonne. (of dan misschien nog “La Bruxelloise” genoemd uitsluitend in het Frans?). Deze harmonie is één van de oudste van België (nu meer dan 100 jaar).Het lijkt zeer onwaarschijnlijk dat deze harmonie naar het strand was gekomen voor de verwelkoming (toevoet 2 x 7,2 km).

Te Veurne bood de kolonel van de burgerwacht, Louis Ollevier, in zijn herenhuis – nu klooster der Blauwe Nonnen – een copieuze maaltijd aan. Ollevier was één van de rijkste en machtigste mannen van Veurne. Hij was kolonel van de Burgerwacht en bekostigde zelf het rijkelijk menu met champagne, kreeft, krab, Nieuwpoortse tongen en Veurne-Ambachtse haan. Nadien werd nog een grote goudbruine rijsttaart op tafel gezet. Waarop Leopold zei : ,,Monsieur, les Flamands ont mis le soleil sur table.” 
Van Veurne reisde Leopold via Oostende, waar hij overnachtte, naar Brussel voor de eedaflegging op 21 juli (nu onze nationale feestdag). 
Zeer opmerkelijk was dat de koning van Frankrijk duidelijk van gedacht veranderd was. Eerder had hij gehoopt dat zijn zoon deze koningsfunctie zou mogen innemen. Maar daar hebben de landen van het verdrag van Versailles anders over beslist.

Onze ex-Pannenaor Jan Warreyn (je weet wel van de beenhouwerij in de Kasteelstraat) is een fervente Bliedemaker-lezer en heeft de moeite gedaan om een mooi geromantiseerd verhaal van de intrede van Leopold I door L. DUMONT (LEES>>>) te vertalen in het Nederlands LEES>>>

Meer gedetailleerde routeverhaal>>>>

2.Plaats van intrede

Het monument staat op de juiste plaats en is zonder twijfel het meest gekende en grootste monument van koning Leopold 1 in België. Het was ongetwijfeld hier dat de toenmalige prins Leopold van Saksen-Coburg-Gotha , de eerste koning van België, op 17 juli 1831 voor het eerst voet aan land zette in België. 
Van deze intrede bestaan weinig documenten. Alleen enkele geromantiseerde illustraties.

Op de oude kaarten merkt men dat de hoofdweg van Gent naar Duinkerke loopt via Diksmuide, Veurne, De Panne (vroeger bij Adinkerke) en dan verder via het strand naar Duinkerke. Het zou ook deze route zijn die Napoleon Bonaparte in 1804 gevolgd heeft. De paardenpostmeester, die in 1816 de postkoetsen Brugge-Duinkerke uitbaatte, beklaagde zich er over dat de postkoets maar één weg kon volgen van Adinkerke, de plaats die “Panne” genoemd werd, naar Duinkerke. De hinderlijke grenscontrole gebeurde op een plaats, waar geen huis of schuilplaats te bespeuren viel, in open lucht, en vooral ’s winters werd dan soms het geschikte getij gemist. En dan moesten de paarden tot schrik van de reizigers door het water baden. De andere wegen destijds, langs de vaart en de Duinhoekstraat (de oude Driftweg die langs gans de kust liep op de scheiding duinen-polders), waren te slecht voor de Diligence. Eenmaal per dag, bij laag tij was er een verbinding met die “Bolderwagen” van Veurne naar Duinkerke. Guido Mahieu heeft me over die route een oude kaart toegestuurd. Victor Hugo heeft in 1837 ook die route gevolgd, waarvan meer in een volgende “DE BLIEDEMAKER”. Het is ook via die route dat prins Leopold I van Calais via Duinkerke naar België gereisd is. Hij zou hier rond 11 uur aangekomen zijn op 17 juli 1831. Dan was het inderdaad laag water LEES MEER>> 
Er bestaat ook een brief van koning Leopold 1 naar zijn zus Sophie over zijn reis van Engeland naar België waar hij duidelijk spreekt over zijn tocht over het strand. Een bewijs temeer dat hij via het strand gereisd heeft.

3. Het standbeeld in De Panne

Het bronzen beeld van de vorst, vervaardigd door kunstenaar René Cliquet is geplaatst in een monumentale triomfboog naar een ontwerp van de architect Victor Martiny en werd opgericht door toedoen van het ‘Nationaal Comité van het Monument Leopold I te De Panne’.
De vormgeving symboliseert een portiek opgevat als een ingangspoort tot België, waarin een standbeeld van de vorst.  De “omgekeerde U” bestaat uit gewapend beton. De uitwendige bekleding van de kern alsook de onderbouw zijn uitgevoerd in massieve blokken blauwe hardsteen. Om dit monument te kunnen bouwen werden vooreerst enkele grote bunkers afgebroken en andere militaire bouwwerken op het strand en in de duinen ten noorden van de gewezen “Koninklijke Villa’s” (bunkers nr. 164 met schietstand, nrs 165 en 166, de verbindingsloopgrachten werden volledig afgebroken. Bunker 167 werd eveneens afgevoerd). 
Meer details>>>>>

Boven op de triomfboog staat dit opschrift in het Latijn:

Dit betekent:
“Hier is Leopold, de eerste koning van België, op de 17de dag van de maand juli anno 1831 binnengekomen op Belgische grond en plechtig ontvangen”.
(toen een leraar vroeg aan zijn leerlingen “Wie is dat?” Antwoorde de slimste van de klas “Die mens is Julia” (lees tweede lijn)).
Op 5 oktober 1958 huldigde burgemeester Gevaert in aanwezigheid van koning Boudewijn en eerste minister Gaston Eyskens het monument in.

De receptie was in hotel Terlinck op de Zeedijk

4. Herdenking 175 jaar sinds de intrede in 2006

In 2006 heeft de Toeristische Dienst van DP een ganse week feest georganiseerd met als bekroning op vrijdag 21 juli een drievoudig vuurwerk aan het monument. Het begon de maandag (dus ook op 17 juli) met een grote evocatie op de Leopold 1 Esplanade. Zelfs Koning Albert was aanwezig (eerst is hij gestopt te Veurne. Daar bezoekt hij een interessante tentoonstelling met o.a. het eetservies van zijn eerste Belgische maaltijd). Hij legde zo de omgekeerde weg af van zijn voorganger. de eerste koning van België,
Oud persartikel toen de activiteiten nog niet beslist waren Lees>>>>
Het was prachtig weer. Ongeveer 120 deelnemers (hoofdzakelijk Pannenoars) voerden er een verkorte versie op van de “Stomme van Portici” onder regie van Martine Linthout. Het was een mooi zicht, al die mannen met hoge hoeden, pruiken en baarden. De dagen ervoor was iedereen op post in het brandweerarsenaal om al die kledij en pruiken en baarden te passen. Er werd natuurlijk veel gelachen.
Ook op de volgende dag waren veel Pannenoars op post voor de eerste Dumontfeesten. Het idee was om zoals bij de “Brugse Rijen” op mooie locaties in de wijk kleine toneeltjes op te voeren door locale toneelverenigingen van DP en omgeving. EEN SCHOT IN DE ROOS. Ook enorm mooi weer. En zo was er in deze week iedere dag een ander evenement tot de vrijdag de apotheose: het grandioos vuurwerk.
De daaropvolgende jaren heeft men het thema Dumontfeesten behouden met veel deelname van de lokale bevolking. Een 10 tal jaren later is dit scenario verwaterd tot straatanimatie in dezelfde mooie wijk,
Meerdere artikels op DE BLIEDEMAKER Lees o.a,>>>

5. Het standbeeld heeft het soms lastig

1.Het standbeeld op de Esplanade werd aanvankelijk “verkeerd” geplaatst. De vorst keek in de richting van de zee. Bij de bouw had men de arcade verkeerd georiënteerd alsof de koning naar her strand zou kijken. Men heeft dat bijtijds ingezien en de aannemer Tommy D’Hooghe heeft de nodige bouwkundige aanpassingen kunnen uitvoeren alvorens het beeld definitief ingevoegd werd. 

2. Begin van de jaren 70 stond koning Leopold I daar plots met laarzen en zwembroek. Het was duidelijk geen uiting van politiek protest of graffiti zoals later; gewoon voor de grap, een weddenschap of voor de kick? De Pannenoars zijn toch inventief?

3. In 1992 Leopold I heeft de gemeente serieuze restauratiekosten moeten uitvoeren op het monument (het “Comité van het monument Leopold 1bestond niet meer en er was dus geen eigenaar meer, De gemeente heeft zich bijgevolg moeten ontfermen over dit monument en de kosten hiervoor gedragen).
Onder invloed van de erosie en van de agressieve zeelucht waren sinds de oprichting diverse beschadigingen ontstaan : 
– dekstenen gebarsten en door vorstschade aangetast; 
– voegwerk uitgebrokkeld; 
– blauwe hardsteenblokken gebarsten waardoor waterinfiltraties ontstaan, ed. 

Het restauratieverslag op 29 januari 1992 opgemaakt door architect Jean Cosaert stelt voor de herstellingswerken te laten uitvoeren na gefundeerde analyses door gespecialiseerde laboratoria. Het onderzoek omvatte: kernboringen, trek- en drukproeven en bepaling van de carbonatie diepte op de betondelen. De raming van onderzoekskosten bedroeg 200.000 BEF, de totale restauratie 2.053.890 BEF. De restauratie werd uitgevoerd door aannemer Marcel Richet uit Kemmel-Heuvelland. 
De voorlopige oplevering der werken gebeurde op 03.07.1997, de definitieve op 19.11.1999 .

4.De koning heeft daar 5 jaar zonder sabel gestaan.
De degen werd de koning immers in 2011 afhandig gemaakt door een groepering die opkwam voor illegalen: “Les Sans Papiers”. In een geheim hotmailbericht, met foto van de afgezaagde sabel, aan de redactie van de televisiezender VTM eisten deze Sans Papiers op 23 maart 2011 de diefstal van de degen op. Zij beweerdende dat de prins de eerste “illegaal” was die ons land binnenkwam en ze claimden ” Sans papiers, pas d’épée”!
Vreemd genoeg had niemand gedurende enkele weken voordien opgemerkt dat Leopold van zijn sabel ontdaan was. Ook niemand had iets gehoord wanneer de sabel afgeschijfd werd. Men had hiervoor een E_kast opengebroken aan het monument om spanning te halen. Ook dat werd niet opgemerkt. Lees>>>>

6. Wie was deze prins Leopold?

Toen België in 1830 onafhankelijk werd, had het land een koning nodig. Nadat men eerst enkele andere kandidaten overwogen had, werd Leopold in 1831 gevraagd koning te worden van de nieuwe staat.

Er zijn zeer veel boeken geschreven over onze eerste koning, waarvan vele in onze bibliotheek. Er is zeer veel gekend over hem, vooral omdat de koning zijn leven lang veel hartstochtelijke brieven geschreven heeft aan familie, diplomaten, grote machthebbers enz. Hij heeft een uitgebreid familiaal en diplomatiek netwerk opgebouwd zonder hetwelk het werk van zijn zoon Leopold II, hoe spectaculair ook (vb Kongo), onmogelijk zou geweest zijn. Er is dus enorm veel te vertellen over het standbeeld op onze Leopold I Esplanade. Er is zelfs een zeer gepassioneerd toneelstuk over hem geschreven “De Coburger” van Marc De Bie (ook in de bib).
Een samenvatting van zijn leven vindt u op de website van Jacqueline Hier alvast een eerste uittreksel uit die site:

“Leopold, prins van Sachsen-Coburg Saalfeld (geboren te Coburg Beieren 1790 – overleden 1865 te Laken) is de jongste zoon (van 7)….Zijn tweede oudste zus Julia huwt met de Konstantijn de broer van de tsaar Alexander van Rusland. Vandaar kwam hij als kapitein-commandant van de Russische cavalerie naar Parijs in 1814 tezamen met keizer Alexander na de nederlaag van Napoleon. de erfprinses van Engeland-
Hij huwt in 1816 met prinses Charlotte de erfprinses van Engeland. Zo stond hij met één voet op de Engelse troon, maar zijn jonge vrouw stierf in het kraambed. Vervolgens werd hij voedstervader van zijn nichtje Victoria, die wel koningin van Engeland werd. De prins had niet alleen zijn kans op de troon verloren maar ook zijn enige grote liefde waarmee hij nog maar twee en half jaar getrouwd was. Zijn zus huwt met een broer van Charlotte die later koningin wordt. Hun dochter is de later beroemde koningin Victoria waar Leopold een goede relatie mee had. In 1925 werden de Grieken bevrijdt van de Turkse overheersing. Leopold is kanshebber voor het koningsschap maar twijfelt. Eerste minister Lebeau van het Nationaal Congres van het nieuwe België denk aan Leopold als koning. Maar de Belgen en de Fransen willen geen Engelse prins, Leopold is Duitser. Na lang aarzelen neemt Leopold een tweede kans aan op voorwaarde dat het Congres en Grote mogendheden met alles akkoord waren. Op 26 juni 1831 bepaalden de Grote Mogendheden het “Protokol der XVIII artikelen”. Diezelfde dag geeft Prins Leopold zijn definitief akkoord onder voorbehoud van stemmng van de XVIII artikelen in het Congres. Dit gebeurde met veel rumoer, op 9 juli 1831.
Later trouwt Leopold met Louise-Marie de dochter van Louis-Philippe, zodat ook Frankrijk ten slotte met deze koning vrede kon nemen.
Hij stierf zoals hij geleefd had: als een rechtzinnige protestant, die tevens – dat was niet ongebruikelijk in de 19de eeuw – lid was van de loge. De revolutionaire Belgische grondwet mocht hij niet, maar hij leefde ze plichtsbewust na. Ambitie en plichtsbesef, beide bezat hij in hoge mate. Leopold verafschuwde Napoleon en bleef een diepgewortelde angst hebben voor Frans imperialisme. We hebben het vooral aan hem te danken dat België onafhankelijk bleef. Zonder zijn scherp politiek inzicht en uitzonderlijk diplomatiek talent was België nu het 97ste departement van de Franse Republiek. 

7. Begin van DE BLIEDEMAKER

Binnenkort viert DE BLIEDEMAKER zijn 17 jarig bestaan. Het is inderdaad op 20 september 2005 is de allereerste De Bliedemaker is verschenen. LEES>>> 
De aanleiding was de voorbereiding naar de Leopoldfeesten. In de eerste nummertjes werd veel historisch materiaal opgediept. Dan beschuldigde men DE BLIEDEMAKER van eentonig te zijn, door teveel over die Leopold I te vertellen. Vandaar dat diverse andere thema’s aan bod kwamen, zoals roddels over het gebeuren in de gemeente en soms een kritische kwinkslag. Dat sloeg aan! Gevolg: veel reacties per e-mail en het aantal vast geabonneerden steeg boven de 1.000. Ongeveer 1/3 van de lezers zijn niet woonachtig in De Panne, waaronder veel ex-Pannenoars. 

Er is blijkbaar een behoefte aan dergelijk info. Vooral de feedback van “tweede verblijvers” en uitgeweken Pannenoars was en is zeer groot. Zonder de vele respons op deze site zou DE BLIEDEMAKER reeds lang gestopt zijn. 
Alle thema’s met een blijvende waarde kunt u nog steeds terugvinden via menu bovenaan via “Archief” of via de “WIKI“. Ook is er een goede “Zoekfunctie” . 

Een 10-tal jaar geleden is er veel veranderd door Facebook. Dan heeft DE BLIEDEMAKER gestopt met zijn rubriek “Pannesprokkels” omdat Facebook deze nieuwsjes grotendeels overgenomen had. Lees meer>>>>