Operatie Dynamo in De Panne (Deel 1/3)

Juist geteld 81 jaar geleden waren het zeer zwarte dagen voor De Panne. Op 30 en 31 mei heeft het Duitse leger De Panne bezet en het Britse Expeditieleger terug geduwd in de zee. Dit is niet zonder slag of stoot gegaan. Het leger was reeds enkele dagen aan het inschepen in het kader van Operatie Dynamo. In paniek werd ook vanop ons strand ingescheept terwijl de stuka’s boven de stranden scheerden al mitrailleren. Men had het vooral op het afweergeschut gemunt die krampachtig de vluchtende soldaten probeerde te dekken (o.a. op de daken van de grote strandhotels Kursaal, Continental en Océan die ook ingericht werden als noodhospitalen).
Op deze 2 dagen zijn hier veel mensen gestorven of dodelijke gewond. Geschat op ruim 500 mensen in 2 dagen tijd! Niet alleen soldaten maar ook veel burgers die getroffen werden door de Duitse bombardementen.
De vroegere grote herdenkingsplechtigheden voor Operatie Dynamo zijn sinds de grote parade van “75 jaar Dynamo” afgeschaft in De Panne. Exceptioneel werd voor de 80 jarige verjaring, in plaats hiervan, een mooie expo ingericht over dit onderdeel van de oorlog specifiek in De Panne (met 1 jaar verdaging ingevolge COVID-19).
Het centraal gebeuren is de expo in De Chalutier, maar ook nog in 5 witte strandcabines zijn nog getuigenissen over deze korte maar memorabele geschiedenis.
Proficiat aan alle medewerkers voor deze zeer mooie realisatie.

1. EXPO 2021 OPERATIE DYNAMO in De Panne(ter gelegenheid van de 80 jarige herdenking)

DE BLIEDEMAKER en de VERNIEUWDE PANNETHEEK hebben reeds veel op internet gepubliceerd aangaande deze triestige dagen voor De Panne. Toch duiken nog nieuwe gegevens op in deze boeiende expo.
1. Zo werden, tijdens de werken van de nv Braet om de munitie op het strand op te sporen, duidelijk het tracé teruggevonden van de 3 pieren tussen de Esplanade en de “Montblanc” om militairen te laten inschepen in de boten.
Deze tracés lijken goed overeen te komen met de studies van Jean Verpoorte over die 3 pieren.

2. Op de expo is ook een foto te zien van koningin Elisabeth met politicus Hendrik De Man die de soldaten groet die in lange colonnes over het strand in de richting van het brandende Duinkerke stappen (ze helpt ook bij de melkbedeling voor de soldaten die honger en dorst lijden).
Het blijkt dus te kloppen dat de moeder koningin in De Panne logeerde de dagen voor de capitulatie van België door koning Leopold III (waar?). Zij speelde wellicht een zeer belangrijke rol bij deze éénzijdige capitulatie van België door haar zoon. De laatste besprekingen van de voltallige Belgische regering op de vlucht waren in het hotel Terlinck op 18 mei 1940. ’s Anderdaags vluchtten ze allen eerst van DP naar Sainte-Adresse (op uitzondering van de vier belangrijkste ministers, Pierlot, Spaak, Vanderpoorten en Denis die later, in ruzie, zich ook afscheidden van de koning en naar Londen vluchten). Leopold III daarentegen was tijdens de 18 daagse Duitse veldtocht naar De Panne gekomen om zijn moeder daar te bezoeken. Tijdens het avondmaal deelde hij haar mee dat de opmars van de Duitsers niet meer te stuiten was en dat zijn besluit om hoe dan ook vast stond om in België te blijven vast. Nadat de ganse regering gevlucht was heeft hij zich op 29 mei dan ook eigenhandig overgegeven te Brugge waar intussen ook zijn moeder Elisabeth was (was in strijd met de Belgische grondwet die geen zulke politieke bevoegdheden had toegekend aan de koning).
Lees de lang geheim gebleven documenten met koningin Elisabeth in DP>>>>
3. er zijn ook rapporten van de brandweer van DP bewaard. Een 30-tal branden in enkele dagen (o.a. grote brand in Hotel L’Océan). Over een brand in hotel Kursaal is niets vermeld. (is wellicht ook getroffen geweest maar later gedurende de oorlog zou een grote aangestoken brand het hotel uitgebrand hebben). Brandweercommandant Achiel D’Haveloose werkte met beperkt materiaal en paarden. Hij krijgt versterking uit het binnenland (Vilvoorde).
4. Door de inname van Calais moeten de boten een omweg maken tussen de de mijnenvelden en de zandbanken op zee. Hierdoor verdubbelt de vaart en tussen de inschepingstranden en England en duurt hierdoor eens zo lang. (zie onderstaande kaart)

5. In de huidige Ambachtstraat stort een Messerschmitt op een vissershuisje. 2 Duitse piloten en 16 burgers komen om het leven.
Ook het gemeentehuis van De Panne werd op 2 juni (na de invasie!) getroffen door een Duits oorlogstuig. (meerdere doden o.a. adjunct-commissaris Raphaël Maton).
Ook op het strand werden meerdere Pannenaars getroffen door Duitse obussen (o.a. Roger Loncke).

6. Jacky Launoy heeft over de inzet van zijn stierfgrootvader burgemeester Demailly een zeer boeiende voordracht gehouden voor het Davidsfonds (in October 2020 ter gelegenheid van de herdenking van 2020). Dit was geïllustreerd met veel historische documenten.
Lees Facebook>>

Het is dus “een must” om deze zeer mooi opgezette tentoonstelling te bezoeken: “Het Militair Mirakel van Mardyck (Duinkerke) tot De Panne”

Naast het militaire aspect vertelt deze tentoonstelling welke effect dit gehad heeft op de het leven in De Panne tijdens deze helse dagen.
Spijtig weinig info over de beschietingen van 2 grote hotels op de Zeedijk: Hotel Kursaal en Hotel Ocean (beiden waren ook tijdelijk ingericht om als hospitaal om de gewonden op te vangen. Meerdere Pannenaars zijn daar overleden.

Men schat dat in deze dagen in het totaal 5 á 6-honderd mensen overleden zijn
Ook interessant zijn de 4 witte strandcabines van Maria. Op het Koning Albertplein kan je er een selectie beluisteren van de ooggetuigen van Pannenaars over deze dagen. De volledige reeks van deze opnamen (voor de ganse oorlog) werd in 2018 voorgesteld aan de bevolking via 2 namiddagen in de Boare

Op 2 oktober zingt zangeres Lady Linn onder begeleiding van de koninklijke harmonie Ypriana enkele iconische nummers van onder meer Vera Lynn. Het concert gaat door in de immense theaterzaal van Plopsaland.

Ook nog een lezing door Luc Vanacker op donderdag 26 augustus 2021 in de Boare.

Spijtig dat het huis Le Chalutier nog steeds niet ingericht is als tentoonstellingsruimte niettegenstaande het restauratiedossier volledig goedgekeurd werd in vorig gemeentebestuur. De Huidige ploeg heeft dat op zijn agenda staan
Lees verkiezingsbeloften(kleuren volgens de partijen)>>>>

In deze tentoonstelling wordt spijtig niet verwezen naar de zeer bloeiende “Dunkirk Veterans Association” die zeer geëerd werd door de Britse veteranen en de horeca DP. Daarvoor werd iets opgesteld in de Paterskerk (waar tot heden te weinig reclame voor gemaakt is)

Het is dus zeker een aanrader om deze expo te bezoeken.

Deze tentoonstelling is opgedragen aan GUIDO MAHIEU die verleden jaar helaas overleden is. Hij was de vrijwilliger van het eerste uur in het Museum Cabour WOII en hij heeft nog heel wat voorbereidend werk voor zijn rekening genomen in de aanloop naar deze tentoonstelling.

Er is ook een individuele themawandeling die via een 10-tal historische foto’s en informatie op zeildoeken, raamstickers en QR-codes extra informatie levert

Download de wandelkaart

3. Oorlogsslachtoffers

Op de begraafplaats van De Panne staat verdoken in de hoek (vooraan-helemaal links) een gedenksteen hieromtrent (zie foto hieronder). Bij navraag op de bevolkingsdienst is gebleken dat op de data juist vòòr en kort na 1 juni 1940 ongeveer een 200 overlijdens van burgers een fiche hebben. De meeste namen zijn vermeld op deze gedenksteen, maar er zijn er ook die begraven liggen in individuele graven. Een gidsbeurt met Johan Dhaenens stopt bij dergelijke drama’s (vb vliegtuig neergestort + 15 tal burgerslachtoffers). 
Niet al deze overledenen tijdens in inname van onze gemeente door de Duitsers zijn Pannenoars, maar ook veel vluchtelingen die hier geblokkeerd waren.Zowel onder de militairen als onze burgers.

De militaire begraafplaats van De Panne is de grootste qua begraven Belgische soldaten betreft. 3.744 soldaten meestal uit de Eerste Wereldoorlog. Op de linkse hoek van de burgerlijke begraafplaats hebben wij ook een zeer mooie Britse begraafplaats. Met een klein poortje kan men erin rondwandelen. Er is veel te lezen. Allemaal over die enkele dodelijke dagen. Er zijn ongeveer 250 Britse soldaten begraven die gesneuveld zijn bij de verovering van De Panne door de Duitsers op 1 juni 1940

4. Meer Geschiedenis over deze dagen te DP

1. Het hoofdkwartier van het  Britse Expeditieleger was niet in Duinkerke maar wel in De Panne. Op 28 mei 1940 verhuisde lord Gort, bevelhebber van het BEF, zijn hoofdkwartier naar het gemeentehuis van De Panne, toen een tweewoonst rechtover ons gemeentehuis. Vandaar had hij via het postkantoor een rechtstreekse aansluiting op de onderzeese telefoonkabel naar Dover (en vandaar naar de minister van oorlog in Whitehall). Ook Montgomery, toen commandant van de 3de Divisie, installeerde zich in De Panne in een gebouw aan de huidige Esplanade.Het hoofdkwartier van het Brits commando was gevestigd in onderstaande . Er is een gedenkplaat in de inkom van het gemeentehuis.
   In de krijtrotsen was het hoofdcommando gevestigd van “Operation Dynamo”. (Lees DEPANNETHEEK.BE>>>).
   Het Duitse leger heeft fel geprobeerd de telefooncentrale naast de paterskerk te bombarderen maar is daar niet in gelukt.
2. Toen ook, speelde het Hotel de l’Ocean een rol : het aantal gekwetsten was zeer hoog in de Westhoek. De Britten hadden een groot hospitaal ingericht op de dijk, een Casualty Clearing Station. Britse dokters en verpleegsters hebben er honderden gekwetsten verzorgd, terwijl de Duitsers met 5,9 inch-kanonnen het strand beschoten. Juist over de Franse grens, ontving het Sanatorium Van Cauwenberghe meer dan 10.000 gekwetsten en 1.200 mensen zijn er overleden, ook uit Veurne-Ambacht.De Duitsers brengen hun gekwetsten naar hun veldhospitalen aan de Presende en te Izenberge.”
3. Extra info uit DEPANNETHEEK.BE Lees>>>
   “..Na sporadische beschietingen en luchtaanvallen, in de loop van 31 mei 1940, barstte het zwaar bombardement los tegen de avond en duurde tot vroeg in de morgen van 1 juni, hoofdzakelijk met veldgeschut en dropping van bommen. Tientallen doden onder de burgerbevolking (inwoners en vluchtelingen) vielen te betreuren. Ze werden allen bijgezet in een massagraf op de begraafplaats te De Panne. Het aantal slachtoffers onder de militairen is niet gekend, zo sneuvelden ontelbare Duitsers, die onmiddelijk werden afgevoerd. Tientallen Engelsen hebben met ware doodsverachting de oprukkende Duitsers zolang mogelijk opgehouden om de inschepende lotgenoten een kans te bieden…..
   Op het kruispunt Zeelaan – Veurnestraat, stond een mitrailleuse opgesteld. Ook via de Nieuwpoortlaan zijn de Duitsers De Panne binnengedrongen. Indrukwekkend was hoe de elitetroepen (mannen van minimum 1,80 m groot), in rijen gedisciplineerd door de straten marcheerden.
4. Een wonder gebeurde in de Nieuwpoortlaan (Hotel de Bruges). Een aantal mensen zaten opgesloten in de kelder. Een inslaande obus heeft de kelderval opengerukt, zodat ze uit de kelder konden ontsnappen.
5. J.M. Pylyser vertelde dat heel wat burgers in de duinen schuilden , tussen de Oosthoek en Moeder Lambik. Britse en Franse soldaten waren er ook nog.
6. Bij het kasteel Ollevier (nu Houtsaeger genoemd) stond een Brits kanon opgesteld. De nacht van 30 mei was een helse nacht waarin veel doden vielen…
7. Op 30 mei verliet lord Gort het gemeentehuis. Op 31 mei werd De Panne zwaar beschoten. De kerken van Adinkerke en De Panne werden erg beschadigd. Burgers en militairen werden gewond en gedood. 53 Britten werden in Adinkerke begraven en 243 in De Panne.
8. Op 1 juni startte de inscheping van de 6 000 man achterhoede van het 2de Corps (3, 4, 5 en 50ste Divisie). Om 10 uur veroverden de Duitsers Adinkerke. Daarop gaf de burgemeester, Leon Demailly in gezelschap van politiecommissaris Dekeukelaere, de stad over. Om 14.30 uur kwamen de Duitsers aan het strand in De Panne. Toch werd het gemeentehuis op 2 juni nog getroffen door een Duits projectiel (zie hoger)
9. Twee derden van de geëvacueerden waren vertrokken vanuit de haven van Duinkerke, één derde van op de stranden.  De Panne stond vol Brits materieel. 40 000 Fransen gaven zich over rond Duinkerke. Ook een aantal Belgische militairen was vanuit de Westkust naar Engeland getrokken. Zo’n 10 000 man werden geëvacueerd met Belgische schepen. Daarbij gingen 4 schepen verloren.

5. Dunkirk Veterans Association

In vroegere jaren kwamen elk jaar heel wat Britse oudstrijders  van de tweede wereldoorlog op bezoek in De Panne via de “Dunkirk Veterans Association”. Deze vereniging werd opgericht te Leeds in 1953 en heeft een piek aantal leden gehad van meer dan 20.000. Het was “An association of British service veterans who served at Dunkirk and other ports of evacuation between 10 May and June 1940, including those who were taken prisoner. Associate membership was available to those “otherwise not qualified, but who had assisted at the ports of evacuation“.
Een lokale vereniging in De Panne met voortrekkers als Luc Pelfrène, Roland Vercouter en nog vele anderen zorgden hier destijds voor een grote stoet met het “Pulle Muziekje” door de centrumstraten waarbij alle schoolkinderen met vlaggetjes stonden te zwaaien. Er werd spontaan  gedanst in het midden van de straat. De verkeerslichten aan de Nieuwpoortlaan werden stilgelegd en er waren echte bobie’s die gemachtigd werden door de commissaris om het verkeer te regelen. Op het groot bal de maandagavond waren tot 2.000 aanwezigen. Alle hotels zaten vol. Daardoor werd De Panne jaarlijks herinnerd aan Operatie Dynamo en bleef het gebeuren in het collectieve geheugen. Door de jaren heen is deze herdenking echter verwaterd gezien de afvaardiging is afgeslonken.
Immers de officiële “Dunkirk Veterans Association” is 21 jaar geleden ontbonden op 30 juni 2000 na de 60ste herdenkingsverjaardag. Achteraf heeft de Toeristische Dienst nog een paar maal geprobeerd een stoet in te richten maar met uitstervend succes.
Op zondag 29 mei 2011 heeft men aan het monument op de kleine Esplanade een laatste plechtigheid georganiseerd.   De Engelse veteranen waren zeer geëerd met de defilé’s van de militaire figuranten van de diverse legers (alleen de Duitsers hier ook aanwezig mochten niet mee optreden).
Lees meer>>>

in de kapel van de Paters Oblaten is een aandachtstentoonstelling voor het lokale comité van de Dunkirk Veterans Association. 

6. Verder documentatie over OPERATIE DYNAMO

Herdenkingsmomument te Duinkerke: https://debliedemaker.be/2017/03/08/inspraak-te-duinkerke-voor-de-keuze-van-een-monument-deel-22/

1. OPERATIE DYNAMO en burgemeester Demailly (door Jacky Launoy)
2. Voor de oorlogsfanaten: Lees uitgebreid Engels artikel (pdF)>>>  (inclusief de briefwisseling van Churchill met Lord Gort (van 30 mei 40) die gevestigd was in het gemeentehuis van De Panne en het finale bevel had over de evacuatie met onder hem generaal Montgomery Lees DE PANNETHEEK>>>)
3. Nog meer gedetailleerd: Lees Chronologie in het Frans>>>
4. Nog een Engelse reportage met Lord Gort en Montgomery (op het einde)

Om te eindigen nog een treffend beeld van ons strand maar zonder slachtoffers.

Link website Operatie Dynamo 2021>>>>