---

Een lezer van DE BLIEDEMAKER merkt terecht op dat heel wat beroemde personaliteiten ooit in De Panne zijn geweest. Een vluchtige opzoeking leverde alvast onderstaande lijst op. Sommige bezoekers kunnen nader opgezocht worden (o.a. via de WIKI DE BLIEDEMAKER of De Pannetheek)

1. Victor Hugo — jaren 1830

Waar: De Panne en de Duinhoek.
Waarom: de Franse schrijver bezocht de Belgische kust en beschreef De Panne in zijn reisindrukken. De Panne was toen nog een arm vissersgehucht met uitgestrekte duinen.
Status: gedocumenteerde bezoeker, maar het precieze verblijf verdient nog nader archiefonderzoek.

2. Leopold I — 17 juli 1831

Waar: het strand van De Panne, aan de huidige Leopold I-esplanade.
Waarom: de toekomstige eerste koning van België kwam vanuit Calais over het strand naar België. Op 17 juli 1831 zette hij hier voor het eerst voet op Belgische bodem. Hij werd aan de grens verwelkomd door Belgische ministers en generaals.
Dit is een van de sterkste verhalen van De Panne: de eerste koning van België kwam letterlijk via ons strand het land binnen.

3. Hendrik Conscience — 1859 en later

Waar: Kerckepanne / Pannekalsijde, bij zijn vriend Petrus Smagge.
Waarom: hij wilde het leven van de Vlaamse vissers leren kennen voor zijn roman Bella Stock.
Conscience zwierf door de duinen en langs het strand, sprak met vissers en maakte kennis met hun dagelijks leven. Hij keerde later terug, onder meer met illustrator Edward Dujardin.
Gevolg: Bella Stock (1861) werd rechtstreeks geïnspireerd door De Panne.

4. Edward Dujardin — 1861

Waar: De Panne, samen met Hendrik Conscience.
Waarom: illustrator van Bella Stock. Hij maakte ter plaatse schetsen van onder meer Petrus Smagge en zijn gezin, die voor de illustraties van het boek werden gebruikt. Op 8 mei 1861 reisden Conscience en Dujardin samen naar De Panne.

5. François Musin — 19de eeuw

Waar: De Panne en de kustduinen.
Waarom: schilderde het kustlandschap en maakte deel uit van de kunstenaars die door de nog vrijwel ongerepte duinen van De Panne werden aangetrokken.

6. Louis Artan de Saint-Martin — 19de eeuw

Waar: De Panne.Hij werkte in De Panne, liet een paalwoning/atelier op het strand bouwen en schilderde er zeegezichten.
Waarom: schilder van zee, strand en duinen. Hij behoorde tot de kunstenaars die van De Panne een artistieke ontmoetingsplaats maakten.

7. Jules Lagae

Waar: villa Kinkankhoorn in de Visserslaan
Waarom: hij beeldhouwde er werken zoals de oude visser Kootje Maes (1899), een jonge visser, en een visser te paard. Ook kunstenaar van de medalion van Albert Dumont op zijn memorial in de Dumontwijk

8. Armand Heins — eind 19de eeuw

Waar: De Panne.
Waarom: kunstenaar en tekenaar, aangetrokken door het oude vissersdorp en de duinen. Hij behoort tot de groep kunstenaars die in De Panne actief waren vóór de grote toeristische ontwikkeling.

9. Karel van de Woestijne — eind 19de / begin 20ste eeuw

Waar: De Panne.
Waarom: dichter en schrijver. Hij behoorde tot de letterkundigen die door het toen nog zeer landelijke en ongerepte karakter van De Panne werden aangetrokken.
Opmerking: voor een definitieve publicatie zou ik zijn exacte verblijfsdata nog verder documenteren.

10. Georges Hobé

Waar: Dumontwijk. Villa Kykhill
Waarom: architect van villa Kykhill, zijn vakantieverblijf + architect van een 10 -tal andere cottages.
Directeur van de eerste paardentram. Na de Tweede Wereldoorlog ook gemeentearchitect

11 en 12. Albert en Alexis Dumont — vanaf 1900

Waar: ontwerpers Dumontwijk + architecten vam menig cottage + hotels Continental en Terlinck

13 en 14. Jozef en zoon Luc Viérin

Waar: Brugse architect van zeven gebouwen in de beschermde Dumontwijk
Waarom: Samen met zijn zoon Luc ontwierp hij ook de plannen voor de Onze-Lieve-Vrouwkerk met crypte en pastorie

15. Prof Jules Thiriar

Waar: villa Star. Nu panoramaplatform in het Kykhillpark
Waarom: “uitvinder” van de aseptische chirurgie. Lijfarts van koning LeopoldII

16. Maurice Calmeyn

Waar: villa op de Zeedijk
Waarom: veelzijdige liberaal en later zelfs communist (zie zijn grafmonument). Was lijsttrekker van de liberale lijst bij de losscheuring van De Panne-Adinkerke. Heeft het Maurice Calmeynbos aangeplant waar nu de Maurice Calmeyn bibliotheek

17. Pedro Ollevier

Waar: directeur van de Nationale Bank te Veurne
Waarom: zijn vader Ollevier heeft de Ollevierduinen aangekocht (die later Dumontwijk, Houtsagerwijk en Houtsagerduinen werden)

18. Arthur Bonzel

Waar: Franse aannemer de Zeelaan en veel van de eerste bebouwingen op Zeedijk en Koning Albertplein heeft gebouwd.
Waarom: heeft in 1892 in opdracht van Pedro Ollevier de Zeelaan aangelegd. Als vergoeding hiervoor eigenaar geworden van 20 ha Ollevier-duinen nu grotendeels de Dumontwijk

19. Pastoor Seraphin Dequidt — 1858-1911

Waar: bekend om zijn archeologische vondsten in het Romeins kamp in natuurreservaat De Westhoek
Waarom: schrijver van het befaamde Duinenlied

20. Ernest d’Arripe: 1911 —

Waar: de eerste burgemeester van De Panne in 1911
Waarom : afscheiding van Adinkerke. DP als zelfstandige gemeente.

De Panne tijdens de Eerste Wereldoorlog

20. Koning Albert I — 1914–1917

Waar: de koninklijke villa’s aan de Zeedijk, waaronder Villa Maskens.
Waarom: België was grotendeels bezet, maar De Panne lag achter het IJzerfront en bleef vrij. Albert bleef dicht bij zijn leger en maakte van De Panne zijn belangrijkste verblijfplaats.
De Panne werd daardoor een belangrijk centrum van het Belgische militaire en politieke leven. Veel belangrijke diplomatieke personen hebben gecombineerd met hun bezoek aan het IJzerfront ontvangen in de villa Maskens aan het strand zoals: de Franse president Poincaré (samen met de Franse oorlogsminister Alexandre Millerand in november 1914) , de Franse eerste minister Georges Clemenceau, Koning Georges V van Engeland in juli 1917 + wandeling naar Bray Dunes, Winston Churchill (als minister van munitie na 1917), President president van Verenigde Staten Woodrow Wilson in Adinkerke in 1919 (de eerste Amerikaanse president die België bezoekt)….
Er kwamen ook nog andere belangrijke hoge geallieerde militairen zoals ook maarschalk Ferdinand Foch, generaal Joffre, veldmaarschalk John French,… 

21. Koningin Elisabeth — 1914–1917

Waar: eveneens de koninklijke villa’s aan de Zeedijk.
Waarom: samen met Albert I. Daarnaast zette zij zich sterk in voor de gewonden in L’Océan en speelde ze een belangrijke rol in het culturele leven achter het front.
Haar belangstelling voor kunst blijkt bijvoorbeeld uit haar contacten met Emile Claus, Eugène Ysaÿe en Emile Verhaeren, die zij in De Panne ontving.

22 en 23. Antoine Depage en Marie Picard – 1914-1918

Waar: ziekenhuis l’Océan
Waarom: oprichting en leiding van het Rode Kruis hospitaal achter het front. Samen met koningin Elisabeth hervormde hij hier de militaire geneeskunde en wondzorg vlak achter het front.
Zijn vrouw Marie overleed bij de schipbreuk van de Lusitania in 1915 tijdens het werven van fondsen voor het hospitaal uit de Verenigde Staten

24. Maria-Elisabeth Belpaire — 1914–1918

Waar: Swiss Cottage, Koninginnelaan.
Waarom: na de val van Antwerpen vluchtte ze naar De Panne. Vier jaar lang was haar villa een belangrijk ontmoetingspunt voor Vlaamse schrijvers, kunstenaars, soldaten en intellectuelen.

25. August van Cauwelaert — WO I

Waar: vooral in de kring rond Swiss Cottage.
Waarom: dichter, schrijver en militair. Hij behoorde tot de Vlaamse intellectuelen rond Belpaire en De Belgische Standaard.

26. Joe English — WO I

Waar: Swiss Cottage en de culturele kring in De Panne.
Waarom: frontkunstenaar en soldaat. Hij werd vanaf 1917 geregeld gast bij Belpaire. In september 1916 werd in De Panne de tentoonstelling Kunst aan den IJzer georganiseerd.

27. Filip de Pillecyn — WO I

Waar: De Panne.
Waarom: schrijver en frontfiguur. Hij was betrokken bij het culturele leven rond Belpaire en De Belgische Standaard.

28. Paul de Mont — WO I

Waar: kring rond Swiss Cottage.
Waarom: schrijver en dichter, behorend tot de Vlaamse culturele wereld die zich tijdens de oorlog in De Panne ontwikkelde.

29. Cyriel Verschaeve — WO I

Waar: De Panne / Swiss Cottage.
Waarom: priester, dichter en schrijver. Hij was betrokken bij Kunst aan den IJzer. Bij de tentoonstelling van 1916 schreef hij de inleiding van de Nederlandstalige catalogus.

30. Joris van Severen — 1916

Waar: Swiss Cottage / tentoonstelling in De Panne.
Waarom: tijdens de oorlog actief aan het front en betrokken bij de Vlaamse culturele wereld. Op 31 augustus 1916 bezocht hij de tentoonstelling Kunst aan den IJzer en ontmoette er Joe English en Samuel De Vriendt.

31. Samuel De Vriendt — 1916

Waar: tentoonstelling Kunst aan den IJzer, De Panne.
Waarom: frontkunstenaar. Hij was aanwezig bij de opening van de tentoonstelling in september 1916.

32. Emile Claus — 1916–1917

Waar: de koninklijke villa in De Panne en de duinen.
Waarom: de beroemde luministische schilder verbleef tijdens de oorlog in Engeland, maar kwam tweemaal naar De Panne om door de koninklijke familie te worden ontvangen: augustus–september 1916 en juli 1917.
Koningin Elisabeth fotografeerde hem zelfs terwijl hij in de duinen van De Panne schilderde.

33. Eugène Ysaÿe — WO I

Waar: koninklijke villa, De Panne.
Waarom: de beroemde Belgische violist en componist behoorde tot de kunstenaars die door koningin Elisabeth in De Panne werden ontvangen

34. Camille Saint‑Saëns

Waar: beroemde Franse componist verbleef in De Panne tijdens WO I
Waarom: op uitnodiging van koningin Elisabeth.

35. Emile Verhaeren — WO I

Waar: koninklijke villa, De Panne.
Waarom: de internationaal bekende Belgische Franstalige dichter werd door koning Albert en koningin Elisabeth ontvangen en verbleef er. Elisabeth maakte tijdens haar verblijf in De Panne ook foto’s van hem.

36. Pierre Loti

Waar: Deze Franse schrijver diende tijdens de Eerste Wereldoorlog als verbindingsofficier
Waarom: ontmoette in De Panne het koninklijk paar en beschreef de situatie aldaar

37. Jos Verdegem — einde WO I

Waar: Swiss Cottage.
Waarom: jonge kunstenaar, die via Joris van Severen in de kring rond Belpaire terechtkwam. Hij bezocht Swiss Cottage tegen het einde van de oorlog.

Het interbellum

38. Louis Van den Eynde — vanaf 1927

Waar: villa Le Chalutier
Waarom: Brusselse schilder, tekenaar en etser. Hij vereeuwigde o.a. de visser Pier Kloeffe (Petrus Decreton) later in een bronzen beeld. Zijn nalatenschap ging naar de gemeente.

39. August Vermeylen — vanaf 1928

Waar: Villa Jo, Pierre Bortierplein.
Waarom: schrijver, kunsthistoricus, hoogleraar en later rector van de UGent. Hij verbleef jarenlang tijdens de paasvakantie en een deel van de grote vakantie in zijn eigen villa.
Villa Jo werd gebouwd in 1928 en staat er nog altijd.

40. Willem Elsschot — jaren 1920

Waar: De Panne en later vooral Sint-Idesbald.
Waarom: hij verbleef er voor vakantie. Elsschot verbleef aanvankelijk in De Panne, maar vond het er later te druk worden en trok meer naar Sint-Idesbald.

41. Gerard Walschap — 1937

Waar: Hotel Mon Bijou, Markt.
Waarom: hij werkte er aan zijn roman Sybille.
We hebben hier zelfs een bijzonder mooi document: Walschap schreef vanuit het hotel over zijn kamer die uitkeek op de Markt en beschreef het hotel als een “paleis”.

En dan de absolute topper…

42. Erwin Schrödinger — juni–september 1939

Waar: Villa Minerva, Konijnenweg 7.
Waarom: vlucht uit Oostenrijk na de Anschluss en wachten op zijn vertrek naar Ierland.
Op 19 juli 1939 schreef hij vanuit:
7, Sentier des Lapins, La Panne, Belgium
een brief aan Albert Einstein.
En dat maakt het verhaal zo bijzonder: terwijl Europa naar een nieuwe oorlog afgleed, zat één van de grootste natuurkundigen van de twintigste eeuw in een villa in De Panne wetenschappelijk te werken.

De Panne, mei 1940

43. Lord Gort — 28–30 mei 1940

Waar: het oude gemeentehuis van De Panne, Zeelaan 16–18.
Waarom: opperbevelhebber van het British Expeditionary Force.
Op 28 mei 1940 verplaatste hij zijn hoofdkwartier naar De Panne. Vanuit het gemeentehuis stond hij via de onderzeese telefoonkabel rechtstreeks in verbinding met Dover en Londen.

44. Bernard Montgomery — mei 1940

Waar: gebouw aan de huidige Leopold I-esplanade.
Waarom: toen commandant van de Britse 3de Divisie. Hij installeerde zich in De Panne vanwege de directe verbinding met Engeland.

21bis. Koningin Elisabeth — 14–24 mei 1940

Waar: Villa Paul Maskens, Zeedijk.
Waarom vlak voor de Duitse inval verbleef Elisabeth opnieuw in De Panne. Ze was er onder anderen met Hendrik de Man en enkele begeleiders.

HIER STOPT DE LIJST want de tijdens de Tweede Wereldoorlog en vooral nadien zou de lijst te lang en de keuze te delicaat worden

Samenvatting

Als je ze chronologisch bekijkt, ontstaat er eigenlijk een heel mooi verhaal over de ontwikkeling van De Panne:

1831 — Leopold I
→ De Panne komt letterlijk op de kaart van België.

1859 — Hendrik Conscience
→ De vissers en duinen inspireren de Vlaamse literatuur.

±1890–1914 — kunstenaars
→ De Panne wordt een kunstenaarsbadplaats.

1914–1918 — Albert en Elisabeth, Belpaire, Claus, Verhaeren, Ysaÿe…
→ De Panne wordt een koninklijk, militair én cultureel centrum van België.

1920–1939 — Vermeylen, Elsschot, Walschap…
→ De badplaats wordt een toevluchtsoord voor schrijvers.

1939 — Schrödinger
→ Een Nobelprijswinnaar voor natuurkunde woont er aan de vooravond van WO II.

1940 — Gort en Montgomery
→ De Panne wordt opnieuw een belangrijk militair hoofdkwartier, ditmaal van de Britten tijdens Operatie Dynamo.