Het digitaal wegenvignet.Voor en nadelen voor De Panne

Nog vóór de zomervakantie bereikten de drie gewesten een principeakkoord over de invoering van een digitaal wegenvignet vanaf 1 mei 2027.. Er wordt gesproken over een jaarlijks vignet van ongeveer 100 euro of een dagvignet van ongeveer 10 euro, zowel voor Belgen als voor buitenlandse bestuurders. Het voorstel moet echter nog worden goedgekeurd door de verschillende parlementen en bovendien zullen ook de Raad van State en de Europese instanties zich hierover moeten uitspreken.
Voor een grensgemeente zoals De Panne kan zo’n maatregel belangrijke economische en toeristische gevolgen hebben, zeker indien het vignet niet alleen op autosnelwegen, maar ook op gewestwegen van toepassing zou zijn.
De Panne is vanuit Frankrijk voor Franse bezoekers niet bereikbaar via gemeentewegen..
Zou u 100 euro (jaarvignet) of 10 euro (dagvignet) betalen als Fransman om voor 1 dag naar DP te komen voor een uitstapje, een etentje, te winkelen of een bezoek aan Plopsaland?
Voor oudere minder milieuvriendelijke auto’s ligt de prijs hoger ongeveer 125 euro per jaar (elektrische 90 euro). Het zal ook mogelijk zijn een vignet te kopen dat één dag, tien dagen, een maand of twee maanden geldig is. De aanwezige ANPR-camera’s zullen controleren of iedereen op onze wegen zijn vignet gekocht heeft: dus digitaal vignet.

Alle politieke partijen waren ervan nochtans overtuigd dat rekeningrijden met gestuurde tarieven volgens de verkeersdrukte het beste systeem was tegen de verkeersopstoppingen en ook een inkomen zou zijn voor het onderhoud van de weginfrastructuur: het tolvignet of de “slimme kilometerheffing” variabel naar plaats, tijd en milieukenmerken. Maar politiek kreeg men dat niet opgelost. Uiteindelijk werd gekozen voor een eenvoudiger systeem met een wegenvignet., dan zogezegd zou dienen om alleen het onderhoud van de autostrades en gewestwegen te helpen financieren maar zonder effect op de verkeersdrukte. Dus een soort belasting. Het systeem om buitenlanders mee te laten betalen voor onze wegen is niet abnormaal maar de toepassing ook voor gewestwegen is abnormaal. Neem bijvoorbeeld Zwitserland. daar bestaat al sinds zeer lang een autovignet, maar alleen nodig voor autowegen. Mijn zoon woont in Zwitserland. Bij een bezoek aan hem betaal ik zelden een vignet want hij woont in Baden (in het noorden van Zwitserland gemakkelijk bereikbaar vanuit Duitsland via secundaire wegen).
Meer over de voorgestelde tarieven >>>>
Het tolsysteem heeft voor De Panne voor- en nadelen (zoals alles in de wereld), maar zeer veel van de onderstaande nadelen zouden verdwijnen indien het woordje “gewestwegen” geschrapt wordt.
Lees meer van de Vlaamse Belastingdienst en de nieuwe facultatieve verkeersbelastugen vanaf 1 januari 2017>>>

1. Voor- en nadelen voor De Panne

Mogelijke voordelen

• Extra inkomsten voor het bouwen en het onderhoud van autosnelwegen en gewestwegen. (geraamd op 200 miljoen per jaar voor de Belgische staatskas)
• Buitenlandse weggebruikers dragen eveneens bij aan de financiering van de infrastructuur. De vraag stelt zich natuurlijk: wat gebeurt er reeds meerdere jaren met de opbrengsten van de kilometerheffing voor vrachtwagens? Gaat die naar de aanleg en onderhoud van onze autosnelwegen?
• Een uniform systeem voor heel België kan administratief eenvoudig zijn alhoewel de 2 reglementen “nieuwe verkeersbelasting vanaf 1 januari” en “wegenvignet vanaf 1 mei” zeer ingewikkelde “koterij” zijn.
• Minder druk op de overheidsbegroting voor wegenonderhoud.
• Minder verkeer in De Panne en minder Plopsaland-files ten gevolge Franse bezoekers
• Vooral de zondagnamiddag krijgt DP veelal bezoekers met een beperkter budget of ander recreatiegedrag vooral uit de CUD-Duinkerke. Daar zijn dan de winkels en horecazaken gesloten uitgezonderd in Malo-aan-Zee. Zal De Panne zijn “grinta en grandeur” van vroeger herwinnen?
• Iets meer vrije parkeerplaatsen in De Panne. De burgemeester stelt voor een raming uit te voeren van het percentage franse wagens met behulp van de scancar.

Mogelijke nadelen

• Franse dagtoeristen kunnen afhaken als zij voor één uitstap 10 euro moeten betalen.
• Winkels, restaurants, hotels en Plopsaland in De Panne kunnen klanten verliezen.
• Grensgemeenten worden zwaarder getroffen dan gemeenten die via lokale wegen bereikbaar zijn (maar zo zijn er maar weinig).
• De maatregel vermindert de verkeersdrukte nauwelijks, omdat iedereen hetzelfde bedrag betaalt, ongeacht het tijdstip of de verkeerssituatie. Het niet invoeren van een “slimme kilometerheffing” is een gemiste kans om aan mobiliteitssturing te doen.
• De concurrentiepositie tegenover Franse kustgemeenten kan verslechteren. Malo-aan-Zee doet zijn best om de zeedijk terrassen van De Panne te kopiëren. Wel gratis parking maar veelal geen plaats.
• Veel horecapersoneel komt uit de CUD-Duinkerke. Wie zal die 100 euro moeten bijleggen: de werknemer of de werkgever?

De belangrijkste bezorgdheid voor De Panne is dat de gemeente vanuit Frankrijk vrijwel uitsluitend bereikbaar is via gewestwegen. Indien ook die wegen onder het vignet vallen, ontstaat er een drempel voor toeristen en occasionele bezoekers.

2. Hoe kan men de gevolgen compenseren

Indien het systeem toch wordt ingevoerd, zouden verschillende compensaties denkbaar zijn:

• Een vrijstelling voor grensverkeer binnen een bepaalde afstand van de grens.
• Een speciaal kust- of grensvignet tegen een lager tarief.
• Een gedeeltelijke verlaging van de jaarlijkse verkeersbelasting voor Belgische inwoners. Alleen de Vlaamse regering heeft hiervoor reeds een nieuwe jaarlijkse verkeerbelasting gestemd die zou ingaan vanaf 1 januari 2027 (vrijwillig te kiezen voor bestaande autobezitters). Grosso modo zou dat neerkomen op een vermindering van 100 euro/jaar afhankelijk van veel factoren. Zal dat zelfde zijn in Brussel en Wallonië en ingevoerd worden op zelfde moment?
• Financiële steun voor grensgemeenten die economisch nadeel ondervinden. Door wie, voor wie?
• Vrijstelling van het vignet op bepaalde gewestwegen die toeristische centra ontsluiten.
• Een systeem waarbij enkel autosnelwegen betalend worden.

Voor De Panne lijkt vooral die laatste oplossing belangrijk: het beperken van het vignet tot de autosnelwegen zou een groot deel van de economische schade kunnen vermijden.

3. Wat zal Europa hierover zeggen?

De Europese Commissie verbiedt een wegenheffing op zich niet. Europa verbiedt dat alleen buitenlanders een vignet zouden moeten kopen. Daarom zullen ook wij (als we een auto hebben) dat vignet jaarlijs moeten betalen om op onze eigen wegen te rijden.
Alleen belooft de Vlaamse regering die extra kosten te compenseren door de jaarlijkse verkeersbelasting te verlagen. Vanaf 1 januari 2027 komt er een nieuwe hervormde verkeersbelasting, die voornamelijk rekening houdt met het gewicht van de wagen en de CO2-uitstoot. Of Wallonië en Brussel hun verkeersbelasting ook aanpassen, is nog onduidelijk.
Een soortgelijk voorstel dat Duitsland wilde invoeren, werd in 2019 verworpen door het Hof van Justitie van de EU. Dat oordeelde dat het niet is toegestaan om via compensatie ervoor te zorgen dat uiteindelijk alleen buitenlandse weggebruikers betalen.
Verschillende landen, zoals Oostenrijk, Tsjechië, Slovenië en Zwitserland, kennen al jaren een vignet.

Europa zal echter vooral nagaan of:

• Belgische en buitenlandse bestuurders gelijk worden behandeld;
• het systeem geen indirecte discriminatie inhoudt;
• de tarieven proportioneel zijn;
• grensregio’s niet buitensporig worden benadeeld;
• het vrije verkeer van personen en goederen niet onredelijk wordt belemmerd.

Precies het feit dat sommige Belgische grensgemeenten enkel via gewestwegen bereikbaar zijn, kan aanleiding geven tot discussie.

4. Mogelijke acties

De Panne en andere grensgemeenten zouden verschillende initiatieven kunnen nemen:

• een gezamenlijk standpunt uitwerken met andere kust- en grensgemeenten en in het Westhoekoverleg van de burgemeesters.
• een economische impactstudie laten uitvoeren. Bijvoorbeeld met de scancar voor DP.
• overleg vragen met de Vlaamse regering en de adviesraden zoals de Mobiliteitsraad evenals met de federale overheid.
• de Europese Commissie informeren over de specifieke situatie van de grensregio’s;
• lobbyen voor een vrijstelling op gewestwegen. Wie zal dat doen?;
• handelaars, horeca-uitbaters en toeristische organisaties mobiliseren.
• de facebook pagina “Les Bons Plans de La Panne” heeft een online petitie gelanceerd “Non á la Vignette” met op vandaag reeds 7.968 stemmen .
  Beheerder Arnaud van Robaeys, Franse winkelier in De Panne, schrijft : ..”Sur notre groupe Facebook de 108.000 membres 61% on répondu “non” au sondage interne… Nous avons décidé de combattre cette mesure discriminante et contraire aux droits Européens.”.
  Maar hoe ze dat gaan doen en wie dat zal betalen om dat te verdedigen is niet duidelijk.
  Inschrijven petitie>>>

Conclusie

Dat buitenlandse bestuurders bijdragen aan het onderhoud van de Belgische wegen is op zich verdedigbaar. De grote vraag blijft echter of een vignet dat ook geldt op gewestwegen geen onevenredige gevolgen zal hebben voor grensgemeenten zoals De Panne? Indien de maatregel uitsluitend op autosnelwegen van toepassing zou zijn, zouden veel van de economische en toeristische bezwaren aanzienlijk kleiner worden. Het debat zal daarom niet alleen over de staatsinkomsten gaan, maar ook over de economische toekomst van de grensregio’s en hun bereikbaarheid.
Het zou me ten zeerste verwonderen dat de 3 regio’s op 1 mei 2027 zullen klaar zijn om de boetes te innen?
Zal Europa zich al uitgesproken hebben?
Van een eventueel verzet van de politiekers uit de grens- en de kustgemeenten horen we niets. Zijn zij akkoord?