Geïnspireerd door tien affiches uit de collectie van Roland Florizoone publiceert DE BLIEDEMAKER een aansluitende reeks artikeltjes over de korte maar boeiende geschiedenis van onze mooie gemeente.
Deze reeks vormt een synthese van eerder verschenen bijdragen op mijn websites (klik hiervoor op de onderstreepte koppelingen).
Uw opmerkingen en aanvullingen zijn welkom via de rubriek Reacties.
Ook aan de oostelijke kant van de Promenade brak na de aanleg van de Zeelaan in 1892 al snel een bouwwoede los. Enkel het eerste perceel, het dichtst bij de Zeelaan, bleef tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog grotendeels onbebouwd (dit tot 1911). De familie Ollivier koesterde immers grootse plannen: op die plek moest ooit een imposante casino verrijzen.
Het tweede bouwblok daarentegen, eigendom van Arthur Bonzel, was rond 1900 al vrijwel volledig ingenomen door elegante strandvilla’s. Deze gaven het kustbeeld een mondain karakter. Ze werden uitsluitend in de zomer bewoond door gegoede families.
In de strandduinen, helemaal op het einde van de verkaveling (waar nu de Kunstenaarslaan) stond de villa Les Pavots wereldbekend omdat daar Marconi in 1900 zijn eerste draadloze morse verbinding maakte met de luxemailboot “Princesse Clémentine”.
Het hoteltoerisme kwam aan de oostzijde trager op gang dan aan de westelijke zijde van de Zeelaan. Het absolute pronkstuk werd vanaf 1906 het imposante Hotel Ocean, dat al snel uitgroeide tot een ware landmark.
Van zomerse elegantie naar oorlogszorg:
Aan dit zomerse decor kwam in oktober 1914 abrupt een einde. De wijk werd gekozen als locatie voor het grote oorlogshospitaal L’Océan. Het hotel en de schaarse achterliggende villa’s werden ter beschikking gesteld van dr. Antoine Depage, één van de meest invloedrijke artsen van zijn tijd en een vertrouweling van koningin Elisabeth.
Duizenden gewonden vonden er hulp — van eenvoudige eerste zorgen tot hoogstaande chirurgische ingrepen die hun tijd ver vooruit waren. L’Océan werd een pionierscentrum van de moderne oorlogsheelkunde. Het uitzicht van de wijk veranderde totaal: operatiezalen, ziekenbarakken en verbindingswegen verschenen in de duinen waar kort daarvoor nog elegante dames flaneerden. Nu liepen er brancardiers, verpleegsters en soldaten uit alle hoeken van de wereld. Het hospitaal verwierf internationale faam, tot in Amerika toe.
Voor de vele Engelstalige verpleegsters en de Belgische soldaten werden ontspanningsruimten ingericht, met muziek, kaartspelen en kleine optredens die even verlichting brachten van de oorlogsrealiteit. Daarnaast verrezen twee kapellen: een katholieke en een protestants/anglicaanse.
Een wijk die trager groeide
De aanwezigheid van het oorlogshospitaal en de weinige villa’s in de duinen verklaart ondermeer waarom de latere genoemde Houtsaegerwijk minder snel toeristisch ontwikkeld werd dan de westelijke zijde van de Zeelaan. Daar kwamen in de laan kort na 1900 de eerste winkels al snel tot bloei, dicht bij de zee.
Een paardentram uit 1910, die Hotel Teirlinck met Baaltje verbond, speelde slechts een bescheiden rol. Op 1 juli 1914, vlak voor de oorlog, kan men met een stoomtram verder rijden naar Koksijde-bad en van daar via Koksijde-dorp was aansluiting naar Nieuwpoort en Oostende. De latere Koninklijke Baan + tram zou pas in 1932 worden aangelegd.
De bebouwing van de duinen volgde hier niet tijdens de eerste toeristische golf, maar pas in het interbellum. Daardoor telt de wijk minder historische pareltjes en werd ze in 1995 niet mee opgenomen in de beschermingsplan van de Dumontwijk. Toch verdient ze, ondanks het ontbreken van een officieel beschermd statuut, zonder twijfel een vaste plek in de geschiedenis van ons dorp.
De oostelijke Promenade is minder bekend dan haar mondainere tegenhanger in het westen, maar haar geschiedenis is ook rijk. Ze draagt verhalen van elegantie, oorlog en zorg — verhalen die blijvend deel uitmaken van het geheugen van De Panne
Lees ook:
– de Zeedijk oost in de Belle Époque
– de eerste draadloze morse verbinding land-boot
– het wereldberoemde Rode Kruis hospitaal l’Océan
– Film (16 minuten) op Facebook over het Rode Kruis hospitaal Kijk >> (geen klank)
Zicht vanop de Promenade op het vertrek van de tram naar Adinkerke
Zéér interessante artikels over W.O. I, welk ik met uiterste concentratie heb gelezen. Ook mijn moeder’s vader, mijn dooppeter Victor Sertin, werd er door zijn strijdmakkers binnen gedragen, nadat hij door een ontplofte ‘obus’ op hun ‘abri’ levend werd begraven. Zijn makkers zochten hem overal in de buurt, en er zag een maat plots zijn bottine uit het slijk steken, waarna ze hem zo snel mogelijk uitgraafden. Helaas of gelukkig was hij al totaal opgezwollen en in coma. Enkele dagen later, kwamen Koningin Elisabeth en Dr Depage bij zijn ziekbed, en de Koningin vroeg “Docteur, et quelle nouvelle pour Victor ?” waarop Dr Depage zei “Pour celui-ci, Majestée, la guerre sera vite finie”. Victor, nog steeds in coma, doch een sterke jongeman, had het gehoord en begrepen; hij vocht voor zijn leven, en op een dag kwam hij uit de coma. Na verdere zorgen, verklaarde Dr Depage dat Victor, die nog steeds opgezwollen was, kon revalideren bij particulieren in Riantec (regio Bretagne, Dept. Morbihan). Victor stichtte na de oorlog een gezin in Ninove, waar hij kleermaker was, en later bij de N.M.B.S. ging werken. Op zijn vraag en aangeven reisden mijn ouders en ik in 1965 naar Riantec, en volgens de gegeven beschrijving van opa Victor, vonden wij vrij snel de familie terug waar hij gerevalideerd had. Het werd een feestelijke ontvangst “pour la famille de Victor”, en ze toonden ons zelfs zijn kamertje. Bompa Victor weende van geluk toen hij die mensen op onze foto’s terug zag. Die kleine jongen daar was een erg stoere Bretoen geworden, en had ook een mooi gezin. Voor mij die in die jaren, véél over de oorlogsfeiten van mijn dooppeter had gehoord, de verhalen bij de keukenstoof, al of niet op zijn schoot gezeten, heeft dit verhaal nog een apart einde gekend.
Bompa Victor woonde bij ons in Oostduinkerke, en leerde ook vlug mijn vriendin en geliefde Lieve kennen, en toen hij eens in het K.E.I. belandde was Lieve zijn geliefde verpleegkundige, pas afgestudeerd in juni 1982. Ze had er direct werk, en helaas was Victor 2 weken vóór ons huwelijk terug in coma. Echter, de ochtend van ons kerkelijk huwelijk, 09 juli 1982, belde een andere verpleegkundige dat hij uit coma was en naar ons vreg. Ze vroeg ons na de mis naar het K.E.I. te komen, en ze hadden hem in zijn beste kostuum en hemd aangekleed om ons te begroeten. Hij was dolblij hiervoor. Op 91 jaar belandde hij terug in coma, en overleed op 30 augustus 1982. We waren allemaal bij hem. Bompa Victor was zéér geliefd, een prachtige mens, ….die van Vrede en niet van Oorlog hield.
@Daniel J.V. Du Four, Auteur, De Panne, 28/11/2025.
daniel.du.four@telenet.be
een mooi en aandoenlijk verhaal.