Dat het duinengebied van Nieuwpoort tot Duinkerke één samenhangend grensoverschrijdend landschap vormt, weten we al lang. De weg die in de voorbije dertig jaar werd afgelegd – van de eerste natuurbeheersplannen van het Westhoekreservaat rond 1995 tot vandaag – is indrukwekkend. Wat begon als een puur natuurgericht beheer is uitgegroeid tot een meer geïntegreerde visie, waarin ook recreatie en beleving een belangrijke plaats innemen. De coronaperiode van 2022 bracht bovendien een ongeziene belangstelling teweeg: meer bezoekers, maar ook betere wandelverbindingen tussen natuurgebieden, ongeacht de eigenaar.
Vandaag krijgt die evolutie een stevige duw in de rug dankzij “Clim@Dunes”, een ambitieus grensoverschrijdend project dat Vlaamse en Franse partners met één doel verenigt: de toegankelijkheid van de Duinen van de Westhoek en de Dunes de Flandre verbeteren én de betrokkenheid van bewoners en bezoekers vergroten. Het volledige duinenlandschap van Koksijde, De Panne en Duinkerke – van de zee tot aan de snelweg – wordt expliciet erkend en benaderd als één blauwgroen geheel.
Vrijdagnamiddag 21 november was het de “Kick-off” van dit project in de Duinpanne met een honderdtal aanwezigen.

1. Vier miljoen euro voor klimaatrobuuste duinen

Binnen het Europese EUTOPIA-programma werd tussen nu en 2029 een budget van vier miljoen euro vrijgemaakt. Het project zet in op klimaatrobuste landschappen, natuurverbindingen en toekomstgerichte recreatie.
Ook onze burgemeester Wim Janssens toont zich een warm pleitbezorger:
“Onze duinen zijn ons grootste kapitaal – ze bepalen ons landschap, onze identiteit en ons toerisme – maar ze zijn tegelijk uiterst kwetsbaar. We moeten er zorgzaam en doordacht mee omgaan.”

2. Drie werven voor De Panne

De burgemeester ziet voor DP binnen Clim@Dunes drie duidelijke sporen:
1. Lokale ontharding en vergroening
In de zones tussen het Calmeynbos, de Oosthoekduinen en het Westhoekreservaat wordt verder ruimte gegeven aan zand, wind, water en biodiversiteit. Deze gebieden vormen samen het grootste stuk van onze “Groene Gordel”: één historisch gegroeid duinlandschap dat zich – zoals bekend – niets aantrekt van grenzen of prikkeldraad, zoals nu nog steeds aan Camping Perroquet.
2. Verbetering van onthaal en beleving
Onthaalpunten en wandelverbindingen worden verder ingericht zodat natuur en dorpskernen elkaar beter vinden. Onze kustgemeente blijft bezoekers verwelkomen, maar met respect voor de draagkracht en kwetsbaarheid van de natuur. Een doordacht onthaalbeleid is daarbij onmisbaar.
3. Een gedeeld “grensoverschrijdend onthaalplan” en aan het actieplan voor ecologische verbindingen.
Wat in De Panne gebeurt, heeft rechtstreeks effect in Bray-Dunes en Zuydcoote – en omgekeerd. Alleen mensen trekken grenzen; de natuur uiteraard niet. Dat was ook een kernconclusie van het vroegere Interreg Vedette-traject: Vlaamse en Franse duinen zijn één landschap, met een gedeelde geschiedenis én toekomst.–

3. Oost-Westverbinding: nog werk op de plank

De Panne engageert zich ook om proefprojecten uit te voeren rond onthaalinfrastructuur en duurzame fietsverbindingen, vooral langs de belangrijke Oost-West-as die gemeenten én landen verbindt. Enkele delen zijn al gerealiseerd – zoals de Travert en de Voie Verte beiden op het oude spoortracé – en worden positief onthaald.

Andere verbindingen blijven echter wachten op uitvoering. Burgemeester Wim Janssens noemt het “Artiestenpad” een knelpunt: “een mooie route langs de Oosthoekduinen, maar nauwelijks befietsbaar voor gewone fietsen“. Hij zal zich maximaal inzetten om dit project te concretiseren.
Ook verbindingen zoals die van de Blauwe Distel naar het Sportcentrum, of van het Calmeynbos naar de Langeleedstraat, wachten op een broodnodige verharding met schelpenzand.

4. Voor DE BLIEDEMAKER blijft één punt cruciaal

“De wandelverbinding tussen het Westhoekreservaat en de Dunes du Perroquet, over de grens, waar nu nog prikkeldraad staat”.
Intussen zijn beide aangrenzende gronden al in openbaar bezit. Enkel de doorgang tussen de twee campinggedeelten moet nog juridisch en praktisch geregeld worden. Jarenlang ligt dit traject klaar. Hoe kan men geloofwaardig spreken over grensoverschrijdende projecten zolang zelfs deze eenvoudige wandelverbinding niet gerealiseerd raakt?

5. “Beduin je Tuin“

De ideeën voor dit project is om nog verder de verbindingen tussen de duingebieden te verbeteren maar ook tussen de natuur en de mensen die er wonen. Het is ook de bedoeling om de bewoners en tweedeverblijvers actief te betrekken via campagnes zoals de aangekondigde actie “Beduin je tuin” om aldus onze natuur als het ware terug te brengen tot aan de voordeur van de mensen (o.a. workshops voor duintuineigenaars)
Er komt ook een nieuwe grensoverschrijdende Duinengids en reizende expo. Ook een nieuwe interactieve kaart van het ganse gebied

6. Maar..

Projecten zoals Clim@Dunes hebben de beste intenties. Maar als initiatieven zoals veilige fietsverbindingen voor de jeugd botsen op de Vlaamse Agentschappen, dan is alle draagvlak weg. Het is dus belangrijk dat de lokale bevolking effect van deze actie ervaart dit vooral om het draagvlak voor het natuurbeheer te vergroten. Hopelijk komen de fietspaden zoals het Artiestenpad, het pad van de Blauwe Distel naar het Sportcentrum en het fietspad van het Calmeynbos naar de Langeleedstrraat spoedig verhard met schelpenzand. Ook het reeds lang voorzien Infopunt aan De Mol kan uitgevoerd worden. (1 van de 3)
Maar het belangrijkst vindt DE BLIEDEMAKER de wandelverbinding tussen het Westhoekreservaat en de Dunes du Perroquet alover de prikkeldraad van de grens. Intussen zijn de 2 aangrenzende gronden openbaar bezit en moet alleen de verbindingsweg tussen de 2 campinggedeelten overschreden worden. Het traject ligt al jaren lang vast. Hoe kan men spreken van deze grensoverschrijdende projecten indien zelf die simpele wandelverbinding niet tot stand komt.

7. Samenwerking

Dit-projeet versterkt de samenwerking met Agentschap Natuur en Bos, Aquaduin, Regionaal Landschap Westhoek en de lokale Franse en Belgische besturen. Dat partnerschap is ook belangrijk, want alleen samen kunnen we inspelen op de uitdagingen van vandaag waterbuffering, biodiversiteitsherstel en de druk op onze natuurlijke ruimte.

Projectleider en secretariaat:
Provincie West-Vlaanderen

Tien betrokken partners:
Département du Nord
CAUE du Nord
Communauté Urbaine Dunkerque – CUD
CPIE Flandre Maritime
Gemeente Koksijde
Gemeente De Panne
Regionaal Landschap Westhoek – RLW
Natuur en Bos – ANB
Conservatoire du Littoral – Délégation Manche Mer du Nord
Aquaduin

Website Clim@Dunes