120 jaar Calmeynbos (Deel 1/4)

HET CALMEYNBOS VIERT DIT JAAR ZIJN 120 JARIG BESTAAN!
Maurice Calmeyn is immers in 1903 begonnen met de aanplanting van “ons” Calmeynbos. Wel degelijk “ons bos” want de helft, kant Oosthoek(duinen), is sinds Raf Versteele eigendom van onze gemeente en de andere helft, kant Westhoek(reservaat), van de intercommunale aquaduin (waarin De Panne één van de 6 deelnemende gemeenten is). Dus de 2 kanten zijn gemeentelijk.
Het is de intercommunale Aquaduin die in hun eigen natuurbeheerplan voor het Calmeynbos verwijzen naar een artikel die Maurice Calmeyn in 1928 heeft gepubliceerd in het vakblad “Société Centrale Forestière de Belgique”. We kunnen deze 4-ledige reeks over het Calmeynbos niet beter starten dan met dit artikel waar Maurice Calmeyn zelf zijn eigen bos voorstelt. Hierin beschrijft hij hoe hij erin geslaagd is om hier in De Panne zo’n succesvol duinbos aan te planten in een zeeklimaat met veel wind. Dit was geen werkje van 1 jaar, maar hij beschrijft in dat artikel hoe hij meer dan 25 jaar geëxperimenteerd heeft om met veel natuurbeheer zo’n bos uit te bouwen.
Dank U , Maurice Calmeyn!
Ook nu wordt dit bos goed beheerd (zie laatste en vierde deel).
Het is wel een “natuurbos” en zeker geen “park”.

1. Het Calmeynbos zoals Maurice Calmeyn het zag.

Referentie: lees Nederlandse vertaling>>>
Oorspronkelijke Franstalige tekst (verder lezen dan bovenste regel)>>>

1. Waarom?
1- in eerste instantie een meerwaarde voor chique villagrond (cf Parijs-Plage) maar ook als toeristische meerwaarde voor de ontluikende badplaats De Panne. Bossen beschermen de wandelaar tegen de wind, de zon en het licht, die aan de kust vaak hevig zijn.
2- in een tweede instantie denkt hij aan de jacht. Goed voor konijnen, houtsnippen en fazanten.
3- verder toont hij ook aan dat in een duinbos in volle wind toch veel soorten waardevol industriehout (ten dele “timmermanshout”) kan gekweekt worden.

Maurice Calmeyn spreekt in dit artikel van een aanplant van 25 soorten hoogstammige bomen waarmee hij geëxperimenteerd heeft. Een kleine 10 soorten waren geen succes en zijn nu quasi volledig verdwenen (vooral soorten naaldbomen). Maar intussen zijn evenveel , nl ook een 10-tal, nieuwe soorten ingewaaid viauit de omliggende tuinen. Dus nu bezitten we nog steeds een zeer soortenrijk bos want vmet een 25 tal soorten.
Destijds heb ik het initiatief genomen om een “Bomenwandeling” te organiseren in het Calmeynbos zijde aquaduin.
Lees de begeleidende tekst van mijn oude wandeling>>>!
Ik had de bedoeling gedurende deze gidsbeurt om zoveel mogelijk boomsoorten te determineren.
Er waren jaarlijks 2 dergelijke tweetalige gidsbeurten opgenomen in de toeristische wandelkalender (1 in het voorjaar (jonge knoppen) en 1 in het najaar (gekleurde bladeren). Op het einde van elke wandeling werd de lijst overlopen van de besproken bomen. Meestal waren dat ongeveer 20 soorten bomen (inclusief struiken), naargelang het gekozen bospad.

2. Hoe groot was het bos in 1928, met welke bomen?
Hij beschrijft dat hij begonnen is in 1902-1903 en in het totaal 55 ha heeft kunnen beplanten met hoogstammige bomen. Wat ik niet wist is dat gedurende de Eerste Wereldoorlog in dit bos ferm geschoten werd (ik dacht alleen maar geoefend door de soldaten op recuperatie). Hij beweert dat veel naaldbomen getroffen waren door granaatscherven. Mede geaccentueerd door 2 epidemieën van schorskevers op de naaldbomen zou hij zo 7 ha verloren hebben in de oorlog.
Of liet zijn onderhoud te wensen in deze oorlogsperiode?
Zo heeft hij dus een 50 tal ha aangeplant. In het artikel zijn 2 interessante tabellen opgenomen van de soorten bomen, hun gemiddelde dikte en hun hoogte (zeer interessant om die of hun afstammelingen nu terug te vinden). In zijn besluit is hij overtuigd dat een bos in de kustduinen rendabel kan zijn voor de houtopbrengst maar dat het vooral belangrijk is voor het toerisme (hij was immers mede-eigenaar van 700 ha duin in De Panne. zie volgend artikel). Aan zee is het veelal geen “strandweer” door felle wind. Dan is wandelen in het bos een grote toeristische meerwaarde. Zo hebben wij in De Panne het mooiste horeca-terras van de streek aan de DUINPANNE. Beschermd van de westenwinden door het bos. Een gans ander microklimaat amper 1 km van het strand.
Maurice Calmeyn zag het nog ruimer. Een bebost duin is ideaal om luxe villa’s aan te lokken (cf Paris-Plage die De Panne voor was).
Maar hoe het komt dat, bij wonder, dit bos niet verkaveld werd, dit verhaal komt in de volgende artikels met een afsluiting over het natuurbeheer.

3. Hoe slaagde Maurice Calmeyn in zijn bosaanplant?
Een groot deel van het artikel over zijn bosaanplant gaat over de specifieke technieken die hij gebruikt heeft in zijn strijd tegen de stormen. Dit bos is niet 1 jaar aangeplant maar een proces van vele jaren geweest. Staat niet expliciet in het artikel maar op het moment van publicatie had Maurice reeds 25 jaar ervaring met zijn aanplant.
In zijn artikel toont hij aan hoe en waarom hij zijn bosbeheer uitvoerde. Hij slaagde zijn strijd tegen de wind door een gemengde aanplant waarbij ordinaire snelgroeiende sterke boomsoorten de waardevolle moesten beschermen tegen de stormen. Maar aldus lukte het Maurice om tussenin waardevolle boomsoorten als potentieel industriehout te laten opgroeien. Hij begon zijn gevecht tegen de zandverstuivingen aan de westkant na deze duinen grotendeels zandstuifvrij gemaakt te hebben door beplanting met helm en duindoorn. Dan pas kon hij een voorfront aanplanten van snelgroeiende windbestandige bomen zoals populieren en abelen. Pas daarna, achter deze sterke bosrand kon men beginnen experimenteren met allerlei andere bomen. Slechts weinige loof- en naaldbomen bleken ongeschikt. Dat was try and error methode dit veel zorg vergde en veel bijsturingen.

2. Toekomst van het Calmeynbos

Maurice Calmeyn noemde zijn bos nog “jong” en zijn beheer was hoofdzakelijk een strijd tegen de wind. Ergens schrijft hij dat eenmaal het bos volwassen zal zijn men de filosofie zal kunnen veranderen en het bosbeheer doen als een ‘jardinage”. Hij droomde blijkbaar van een opgekuist wandelbos eenmaal zijn bos volwassen (na meer dan 35 jaar). Intussen is het moderne bosbeheer ontstaan en moet men een bos niet opgeruimd laten en niet als park beheren (veel dood hout MOET blijven liggen)
Maar daarover in een later artikel meer.
Maar eerst nog wat geschiedenis (een artikel van voor- en een volgend artikel van na de Eerste Wereldoorlog).
Het Calmeynbos is nu een essentieel onderdeel van de unieke “Groene Gordel” rond onze badplaats.