100 jaar begraafplaats.

Zeer grote plechtigheid op de begraafplaats van De Panne. Zowel de burgerlijke als de militaire bestaan sinds 1 juli 1918 precies 100 jaar. Het militair gedeelte is de grootste begraafplaats van België van Belgische soldaten (natuurlijk kleiner dan de 2 reuzegrote  Engelse begraafplaatsen bij Ieper). Alles was klaar om de koning te ontvangen maar hij heeft zijn vertegenwoordiger gesteurd.
Na deze huldiging werden 4 Belgische soldaten herbegraven.
De Panne heeft ook op 20 december 2014 de start van het Rode Kruis Hospitaal l’Océan herdacht. Op deze datum was het exact 100 jaar geleden dat dit geopend werd tijdens WO I. Dan werden ook de eerste gewonden binnengebracht (zowel burgerslachtoffers en kinderen). Velen zijn geëindigd op deze begraafplaats.

1. Inleiding:
Na de inplaatsstelling der troepen met de Koninklijke Muziekkapel van de Marine was er een mooi opgestelde toespraak door burgemeester Ann Vanheste. De geluidsinstallatie was ook perfect. (Alleen probleem met de volle zonneschijn. Gelukkig kwam men op de zonnetribune voor de families rond met lekker ijskoud water).

2. Plechtigheid 100 jaar begraafplaats
Dan was het de beurt aan ex-commissaris -gids Johan Dhaenens om zeer bondig en duidelijk gesproken, de 100 jarige geschiedenis van onze begraafplaats te vertellen.

Het is immers op 1 juni 2018 juist op datum 100 jaar geleden dat de begraafplaats ingehuldigd werd. Voor zijn toespraak klik de audio hieronder open.

Hiervoor verwijzen we ook naar een oud artikel  van DE BLIEDEMAKER Lees>>>>

Waarvan hieronder enkele uittreksels:

“.….Deze begraafplaats (270 are) gelegen rechtover de watertoren van De Panne ten zuiden van het natuurreservaat den Oosthoek heeft de trieste reputatie van de grootste Belgische militaire begraafplaats in Vlaanderen te zijn. Ze is ook sinds 2008 beschermd als monument

Er zijn   3.366 (waarvan 811 onbekend) +  36 fransen, Voor WO  II 342  (42 onbekenden) Dus TOTAAL: 3.744 graven. (90% Belgen WO I, 1% (=36) Fransen, 9 % Belgen WO II (operatie Dynamo) (Tweede grootste Houthulst 1907 en derde grootste Adinkerke 1718 graven alle van WO I. Dit is klein t.o.v. de grote Duitse begraafplaatsen: Menen 48.049; Langemark: 44.296 en Vladslo: 25.644. Ook enkele grote Britse: Zonnebeke: 11.957 en Poperinge: 10.774).

Voor wat de Belgen betreft WO I zijn er slechts 8 % IJzerslag 1914 maar bijna de helft in 1918 , het eindoffensief. (hoofdzakelijk infanterie)
De reden is een groot Rode Kruis hospitaal in hotel L’Océan opgericht in De Panne in 1914 onder impuls van koningin Elisabeth. Ook in Adinkerke werden vele militairen begraven in een afzonderlijke begraafplaats vlak achter het bestaande kerkhof. Hier meestal soldaten gestorven in het militair hospitaal van Cabour en gekwetste soldaten op transport naar Frankrijk voor verzorging. Hier werd begraven vanaf het begin van de oorlog.
De Panne is in 1911 afgescheurd van Adinkerke. Reeds vanaf 1912 heeft men tevergeefs geprobeerd om grond te verwerven bij de onverdeeldheid Bortier-Calmeyn voor de aanleg van een eigen begraafplaats. In juni 1916 vroeg de gemeenteraad aan de militaire gouverneur Andringa om te nodige grond voor een begraafplaats op te eisen om de dode militairen en burgers te begraven. Hulptroepen van de genie en soldaten van gevechtseenheden die op rust waren in De Panne hielpen bij de aanleg van de begraafplaats, die op 1 juli 1918 werd ingewijd door de Ieperse deken monseigneur De Brouwer . De regularisatie geschiedde pas achteraf in 1927. Als ontwerpers van de begraafplaats vinden we zowel Alexandre Andringa, generaal en krijgsgouwheer van de provincie West-Vlaanderen, alsook de Brusselse architect Eugène Dhuicque terug. De eerste begrafenissen hadden al plaatsgevonden op 25 maart 1918.
Rond 1920 waren hier slechts 1.486 Belgische graven maar dan werd de begraafplaats uitgebreid met gesneuvelden uit meerdere gemeenten “Bachten de Kupe”. Dan werden ook de officiële Belgische arduinen grafstenen geplaatst.
Van de meer dan 3.300 Belgische doden uit de WO I konden er ruim 800 niet worden geïdentificeerd.

Daarnaast liggen er ook nog meer dan 32 Fransen in een massagraf (waar de 5 witte kruisen) die sneuvelden in WO I. Alle andere Fransen zijn weggehaald. De begraafplaats werd nog uitgebreid met 342 Belgische gesneuvelden uit WO II.

Vooraan op de burgerlijke begraafplaats liggen nog Commonweld gesneuvelden voornamelijk uit de Operatie Dynamo van WO II. De Duitsers hebben op 1 juni 1940 De Panne veroverd. Vandaar zeer veel Engelse gesneuvelden op 31 mei en 1 juni. Op de burgerlijke begraafplaats is ook een perk met Belgische oud-strijders.

De begraafplaats telt nog 13 graven met een Vlaams heldenhuldezerkje met Keltisch kruis. (AVV-VVK ontworpen door Joe English en gegoten in beton). Deze zerkjes werden van augustus 1916 door het Comité voor Heldenhulde geplaatst op graven van studenten en vrienden i.p.v. het uniforme houten kruis.

In 1920 werd de standaard officiële grafsteen ontworpen door de Brusselse architect Simons voorgesteld. De vraag werd gesteld aan de nabestaanden van de gesneuvelden of indien het graf reeds was voorzien van een stenen gedenkteken, of ze akkoord waren deze steen te laten vervangen door de standaard grafkuil door de Belgische staat geschonken. Wie niet antwoordde werd beschouwd als akkoord. Alleen voor de nabestaanden die expliciet neen antwoorden werden de heldenhuldezerkjes behouden. Er waren er maar 58 families die vroegen deze zerkjes te behouden (waarvan 13 hier op deze begraafplaats). De huidige arduinen grafstenen dateren dus van 1924-25. Toen in 1925 de vele afgebroken zerkjes naar Adinkerke werden verzameld en stukgeslagen werden om de weg van de Belgische militaire begraafplaats aan te leggen brak er daartegen sterk protest op van het IJzervaartcomité die zich eigenaar beschouwde van deze zerkjes. 226 zerkjes werden opgehaald maar volgens de bronnen 140 zerkjes waren reeds verbrijzeld. Brokstukken van verbrijzelde zerkjes werden in 1942 opgegraven en plechtig bijgezet in de IJzertoren. Dit heldenhuldezerkje is een symbool van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd geworden.

De militaire begraafplaats ligt 8 treden hoger dan de burgerlijke begraafplaats. Links bij het betreden bevindt zich een houten wachthuisje waar de alfabetische register met de ligging van de gesneuvelden kan geraadpleegd worden. Ook een gastenboek waarin door de bezoekers en familie zeer aandoenlijke teksten geschreven worden. Een plattegrond van het terrein leert ons dat het terrein verdeeld is in 18 blokken van A t/m R. Dan leidt een zeer breed pad naar een centrale vlaggenmast met de Belgische driekleur.

Hierna werd een aangrijpende tekst van een gesneuvelde voorgelezen. Van Jacobus Arnoldus Winters door mevrouw Beatrice Birca.
Dit eerste deel van de plechtigheid 100 jaar begraafplaats werd afgesloten met een muzikaal Intermezzo “John Condon, Age 14” door de Koninklijke Muziekkapel van de Marine.

2. Herbegraving van 4 soldaten WO I
Na de historische duiding door minister van Defensie Vandeput kwam een oude ambulance van WO I aangereden voorbij de tribune.

De 4 grafkisten worden zeer plechtig uit de ambulance gehaald en overgedragen naar de huidige soldaten. Ook de persoonlijke vondsten werden meegedragen en de verworven eretekens.  Telkens een ander zeer aangrijpende muzikale/vocale opluistering. Zeer aandoenlijk. Absolute stilte tussenin (gelukkig was het vliegtuiglawaai van de Flu-Inn te Koksijde even stil). 

De scouts droegen een wiite bloem en ook Frauke Dehennin als bijdrage van de Dienst Cultuur.

In zulke omstandigheden geeft de “Last Post” en 1 minuut stilte even rillingen.

De kisten werden gezamenlijk met slepende muziek gedragen naar de 4 grafkelders waar ook enkele nabestaanden een laatste groet brachten.

Telkens zeer aangepaste en aangrijpende muzikale opluistering (Danny Boy, Coquelicot-Oh Freedom-Halleluya…).

3. Bloemenhulde rond de centrale vlaggenmast
Niet alleen de vertegenwoordiger van de koning maar ook veel verenigingen en burgers werden 1 voor 1 afgeroepen om hun krans neer te leggen.
Ik heb Duitse kransen gezien en zelfs een krans uit Polen. Deze plechtigheid was blijkbaar internationaal aangekondigde. Nochtans zeer weinig Pannenoars.

De plechtigheid was enorm stipt getimed. Toen de muziekkapel de Brabançonne speelde en de vertegenwoordiger van de koning vertrok was het stipt 1 uur 30 sinds het begin van deze zeer goed voorbereide plechtigheid (tijdlijn perfect zoals aangekondigd op het programmaboekje)

Samengevat: een zeer waardige plechtigheid om onze 100 jarige begraafplaats en de 4 herbegraven soldaten te herdenken.
Ik zat naast een oudere dame op de open familietribune die me vertelde “Ik ben naar alle herdenkingen over 14-18 geweest maar deze is de mooiste die ik bijgewoond heb“.