
De tweede Belgische offshorewindenergiezone komt stilaan dichterbij. Maar achter de ambitieuze plannen voor windmolens, een kunstmatig energie-eiland en kilometers hoogspanningskabels schuilt een belangrijke vraag: wie financiert dit alles en hoe komt de rekening uiteindelijk bij de elektriciteitsverbruiker of de burger terecht?

De ontwikkeling van de Prinses Elisabethzone in de Belgische Noordzee krijgt opnieuw vaart. Zeer recent op 10 november 2026 keurde de Europese Commissie de Belgische staatssteunregeling voor het eerste windmolenpark, PEZ 1, goed. Daardoor kan de federale regering de nieuwe aanbesteding opnieuw lanceren.
(De vorige procedure werd in 2025 stopgezet wegens juridische, financiële en technische onzekerheden. Ondertussen werd het steunmechanisme aangepast met een maximumplafond waarbij investeerders een vangnet krijgen bij dalende Europese elektriciteit-marktprijzen).
Het totale project omvat echter veel meer dan de windmolens alleen. Er komt ook een kunstmatig energie-eiland op ongeveer 45 kilometer voor onze kust, met hoogspanningsstations voor het verzamelen van de opgewekte energie en ondergrondse elektriciteitsverbindingen om deze over te brengen naar het vasteland.
We moeten daarom deze twee verschillende investeringsprojecten uit elkaar houden: de windmolens enerzijds en de elektrische infrastructuur anderzijds. Ze worden anders gefinancierd en de kosten komen via verschillende wegen op onze elektriciteitsfactuur/belasting terecht.
Hoe zullen de kosten hiervan verrekend worden?
1. Twee deelprojecten, twee financieringskanalen
De windmolens: men verwacht hiervoor een privé-investering
De windmolens worden gebouwd en uitgebaat door een nog aan te duiden privébedrijf of consortium. De federale regering organiseert daarvoor binnenkort een internationale aanbesteding.
De investeerder moet zelf de miljardeninvestering financieren. De geproduceerde elektriciteit wordt wellicht grotendeels verkocht op de groothandelsmarkt, onder meer via de Europese day-aheadbeurs, waar de elektriciteitsprijzen per uur worden bepaald.
De winstgevendheid wordt evenwel mee bepaald door een overheidssteunmechanisme ingeval van lage elektriciteitsinkomen, via het zogenaamde Contract for Difference (CfD).
Het eiland en de kabels: Elia
Voor de elektrische infrastructuur staat Elia Transmission Belgium in. Het gaat om:
– Het kunstmatige Prinses Elisabeth Eiland.
– De hoogspanningschakelstations en transformatoren.
– Zes hoogspanningskabels van 220 kV tussen het eiland en Zeebrugge.
– Een nieuw hoogspanningsstation Gezelle op het vasteland.
Elia verkoopt geen elektriciteit, maar bouwt en beheert het hoogspanningsnet en zorgt voor het transport van de stroom.
De investeringen worden gefinancierd met eigen middelen en leningen. De toegelaten kosten, inclusief financieringskosten en een gereguleerd rendement, worden op termijn via de nettarieven van uw elektriciteitfactuur gerecupereerd.
De elektriciteitsverbruiker betaalt dus mee aan beide projecten, maar via verschillende kanalen
2. Toestand van het project in november 2026
PEZ 1: de eerste windmolens
De eerste aanbesteding betreft een windmolenpark met een maximaal vermogen van 735 MW, op ongeveer 45 kilometer voor de kust. Bij een goede productie kan dat jaarlijks ongeveer 2,6 TWh elektriciteit opleveren.
De belangrijkste stappen:
– 2025: de eerste aanbesteding wordt stopgezet wegens juridische, financiële en technische onzekerheden.
– 27 augustus 2026: de federale regering keurt een nieuw aanbestedingskader goed.
– 10 november 2026: de Europese Commissie keurt de staatssteunregeling voor PEZ 1 goed.
(Een belangrijke wijziging: de investeerder krijgt nu vijf in plaats van vier jaar om het windpark te realiseren).
Na de selectie moet de investeerder nog de nodige vergunningen voor de bouw en exploitatie aanvragen. De Europese goedkeuring van 10 november is dus nog geen bouwvergunning.
(De goedkeuring geldt voorlopig alleen voor PEZ 1, nog niet voor de volgende kavels PEZ 2 en PEZ 3).
Het Prinses Elisabeth Eiland
Dit onderdeel staat al veel verder. De bouw is volop bezig (zie foto hieronder). Op 45 km van de Kust (merk op: zichthorizon is op 23 km vanop 11 bouwlagen op strand van DP met zee op TAW 9 m, verder zakken molens achter de horizon tot 80 km voor 100m hoogte).
Het eiland wordt gevormd door 23 grote betonnen caissons, die samen de omtrek vormen. In augustus 2026 werd het plaatsen en afzinken ervan afgerond. Daarna volgt de verdere opvulling en de aanleg van de elektrische installaties.
De belangrijkste stappen:
– 26 september 2023: milieuvergunning verleend na een milieueffectenonderzoek.
– 2023: Natura 2000-toelating afgeleverd.
– 21 maart 2024: Elia krijgt de federale domeinconcessie voor de bouw en exploitatie van het eiland.
– oktober 2024: de eerste financiering van €650 miljoen werd ondertekend door de Europese Investeringsbank..
– Augustus 2026: alle 23 caissons zijn geplaatst.+
– September 2026: Elia krijgt een bijkomende kredietfaciliteit van €1 miljard van de Europese Investeringsbank.. (dus totaal 1,650 miljard)
(Voor de kabels tussen het eiland en het vasteland en voor de aansluiting van de windmolens op het eiland zijn afzonderlijke vergunningen nodig).

3. Wie financiert de investeringen?
1, De windmolens: het Contract for Difference
De federale regering wil de bouw van de windmolens economisch haalbaar maken met een tweerichtingscontract, het zogenaamde Contract for Difference (CfD).
Het is de bedoeling om via overheidssteun de bouw van de windparken economisch haalbaar te maken. De bedoeling is investeerders voldoende zekerheid te bieden, zodat ze bereid zijn de miljardeninvesteringen te doen.
Via een tweerichtingscontract wordt het investeringsrisico beperkt:
– Is de marktprijs lager dan de afgesproken contractprijs, dan betaalt de overheid het verschil aan de producent.
– Is de marktprijs hoger, dan moet de producent het verschil terugbetalen aan de overheid.
De werkelijke contract-referentieprijs voor PEZ 1 zal pas ingevolge de aanbesteding bekend zijn (wordt later geïndexeerd)
Voor PEZ 1 heeft de Europese Commissie een maximaal steunbudget van €2,04 miljard over twintig jaar goedgekeurd.
Dat is niet de bouwprijs van het windpark en evenmin een bedrag dat de overheid sowieso zal uitbetalen. Het is het maximale budget van de steunregeling. Bij hoge elektriciteitsprijzen moet de producent zelfs geld terugbetalen.
De eventuele overheidsuitgaven komen ten laste van de publieke financiering en dus uiteindelijk mogelijk van de belastingbetaler.
Ter vergelijking: het windpark voor Duinkerke
Een interessant vergelijkingspunt is het Franse windmolenpark voor de kust van Duinkerke: Éoliennes en Mer de Dunkerque (EMD).
Daar werd de investeerder al in 2019 aangeduid. De overeengekomen referentieprijs bedroeg €44/MWh in euro’s van 2019 (wat door de indexeringsformule overeenkwam met 53 euro per MWh op het einde van 2022).
Ook daar geldt een CfD: bij lagere marktprijzen krijgt de producent een aanvulling, bij hogere prijzen betaalt hij het verschil terug.
(Die €44 is evenwel geen onveranderlijk bedrag voor twintig jaar. Het contract voorziet in indexering en andere aanpassingsmechanismen).
Het eiland: Elia en de Europese Investeringsbank
Voor het Prinses Elisabeth Eiland heeft Elia belangrijke Europese financiering verkregen.
| Financiering door de EIB | Bedrag |
|---|---|
| Eerste lening (2024) | €650 miljoen |
| Bijkomende kredietfaciliteit (2026) | €1 miljard |
| Totaal | €1,65 miljard |
Dit is een lening en geen subsidie. Elia moet het geld dus terugbetalen, met interesten.
De belangrijkste aandeelhouder van Elia Group is de holding NextGrid Holding, gecontroleerd door Publi-T, waarin de Belgische gemeenten en intercommunales vertegenwoordigd zijn.
Elia zal de toegelaten investerings- en financieringskosten recupereren via de gereguleerde nettarieven. De CREG, de federale energieregulator, controleert de tariefmethodologie en keurt de transmissienettarieven goed.
Voor de Vlaamse gezinnen worden de transportkosten van Elia sinds 2025 grotendeels verwerkt in de distributienettarieven.
4. Waarom is het eiland zo belangrijk?
Het Prinses Elisabeth Eiland wordt veel meer dan een verzamelstation voor de windmolens van 3 nieuwe parken..
Het moet uitgroeien tot een internationale elektriciteitsdraaischijf met drie belangrijke functies:
– De elektriciteit van verschillende offshorewindparken verzamelen.
– De stroom via hoogspanningskabels naar het Belgische vasteland transporteren.
– In een volgende fase internationale gelijkstroomverbindingen mogelijk maken, onder meer met het Verenigd Koninkrijk (nog geen definitief beslist).
Zo kan België niet alleen zijn eigen offshorewindparken aansluiten, maar ook elektriciteit uitwisselen met andere landen rond de Noordzee.
Is het Belgische hoogspanningsnet klaar?
Een belangrijke schakel is de versterking van het Belgische hoogspanningsnet op het vasteland.
Voor West-Vlaanderen is vooral Ventilus, de verbinding tussen Zeebrugge en Avelgem, beslist en uiterst belangrijk en zal dus zeker aangelegd worden.
Dit project moet de elektriciteit van de kust naar het binnenland transporteren. De ingebruikname is voorzien rond 2030-2031.
Ventilus is noodzakelijk om de nieuwe offshoreproductie op het Belgische net aan te sluiten. Ook de verdere versterking van het net, onder meer via de toekomstige Boucle du Hainaut, wordt belangrijk.
De besliste technologie is wisselstroom op 400 kV. Gelijkstroom is hier technisch niet geschikt want deze verbinding moet deeluitmaken van het Belgisch 400 kV net aangelegd in de jaren 1970 voor de 2 kerncentrales Doel en Tihange en het spaarbekken van Coo. Om een derde lus te ondersteunen bij storingen is gelijkstoom niet geschikt. Deze DC technologie bestaat reeds lang in is niet geschikt voor netwerking maar wel voor gerichte E-transport op grote afstand. De negatieve gezondheidseffecten zijn niet bewezen. Sinds de jaren 1970 wonen veel mensen in België en Frankrijk onder 400 kV.
5. Wat betekent dit voor onze elektriciteitsfactuur?
De financiering van de verschillende onderdelen kan als volgt worden samengevat:
| Onderdeel | Wie investeert? | Wie betaalt uiteindelijk? |
|---|---|---|
| Windmolens | Privé-investeerder | Via elektriciteitsprijs en eventuele publieke CfD-steun |
| Energie-eiland | Elia | Via gereguleerde nettarieven |
| Onderzeese kabels | Elia | Via gereguleerde nettarieven |
| Hoogspanningsstation Zeebrugge | Elia | Via gereguleerde nettarieven |
| Ventilus | Elia | Via gereguleerde nettarieven |
Er zijn dus verschillende financiële kanalen:
– De elektriciteitsverbruiker betaalt de stroom via de transmissie taks op zijn energieleverancier en draagt aldus ook rechtstreeks bij aan de netkosten van Elia.
– De belastingbetaler kan via de eventuele overheidsfinanciering bijdragen aan CfD-steun.
– Elia financiert de infrastructuur met eigen middelen en leningen, maar recupereert de toegelaten kosten via de nettarieven.
– Bij hoge marktprijzen betaalt de windmolenproducent geld terug via het CfD.
De precieze invloed op onze elektriciteitsfactuur is vandaag nog niet te berekenen. Daarvoor moeten onder meer de uiteindelijke aanbestedingsprijs, de investeringskosten en de toekomstige elektriciteitsprijzen bekend zijn.

6. Besluit: groene stroom, maar tegen welke prijs?
Dankzij de Europese financiering, de goedgekeurde staatssteun en de aangepaste aanbesteding komt de tweede Belgische offshorewindzone stilaan maar moeizaam dichterbij.
Het Prinses Elisabeth Eiland wordt daarbij een cruciale draaischijf voor de toekomstige Belgische en Europese elektriciteitsvoorziening.
Maar achter de indrukwekkende technische realisaties schuilt een financieel verhaal dat we kritisch moeten blijven volgen.
De windmolens worden wellicht gebouwd en uitgebaat door private investeerders, maar de overheid neemt via het CfD een deel van het prijsrisico over.
De elektrische infrastructuur wordt door Elia gefinancierd, maar de kosten worden op termijn via de nettarieven doorgerekend aan de elektriciteitsverbruikers.
De vraag is dus niet alleen hoeveel windmolens we op zee zullen bouwen, maar vooral hoeveel de volledige infrastructuur zal kosten en welk deel daarvan uiteindelijk op de rekening van de Belgische gezinnen terechtkomt.
Groene elektriciteit is uiteraard welkom. Maar ook de investeringsprijs ervan moet betaalbaar blijven.
Nieuwe kerncentrales zijn nog veel duurder. De Franse staat (EDF) is begonnen aan de procedure om 6 EPR’s van 1300 MWe te bouwen waarvan 2 te Gravelines. Men raamt op 10 miljard de investering voor 1 nieuwe eenheid.
Windenergie heeft als groot voordeel dat de brandstof gratis is en niet uit het buitenland moet komen. De belangrijkste kosten zijn de bouw, aansluiting en het onderhoud van de windmolens. De productie veroorzaakt vrijwel geen CO₂-uitstoot.
Het grote nadeel is de onvoorspelbaarheid: alles hangt af van de wind.
Bij kernenergie ligt dat anders. De centrales kunnen dag en nacht elektriciteit leveren, onafhankelijk van het weer. Maar uranium moet worden ontgonnen en verrijkt, grotendeels in het buitenland. Bovendien zijn de bouwkosten van nieuwe centrales bijzonder hoog, naast de kosten voor onderhoud, ontmanteling en langdurige berging van radioactief afval. Ook kernenergie produceert vrijwel geen CO₂ tijdens de elektriciteitsproductie.
De toekomst ligt wellicht niet in een keuze tussen beide, maar in hun combinatie. Hernieuwbare energie (wind en zon) wordt prioritair omdat ze bij beschikbaarheid gratis is. Kernenergie blijft nodig om tijdens langdurige windstille en donkere perioden, de zogenaamde dunkelflaute, voldoende elektriciteit te leveren.
De veelbelovende kleine modulaire kernreactoren (SMR’s) kunnen later een rol spelen, maar zijn vandaag nog niet commercieel operationeel.
De uitdaging is dus niet alleen groene stroom produceren, maar ervoor zorgen dat er ook elektriciteit beschikbaar is wanneer de natuur het laat afweten.
Bekijk vooral de aankomst waar de 2 leiders uitgleden op de gladde betegeling van de Kleine Esplanade.