Hoe komt dat het hier zo koud is? En waarom is het in de Groenland zo warm Is het juist dat ‘De Belgische kou Groenland doet zweten’ (titel in De Standaard van gisteren 27 februari). In januari 2014 was het juist andersom.
Hiervoor gaan we terug naar een vorig artikel in DE BLIEDEMAKER van 9 januari 2014. daar was het juist omgekeerd “Strenge winter in de VS = Zachte winter bij ons” Lees>>>
Alhoewel deze 2 weertypen tegenovergesteld zijn, kunnen we toch dezelfde verklaring overnemen nl een meanderde straalstroom.
Wat is de oorzaak hiervan?
We lezen in De Standaard dat het normaal deze dagen ‘stenen uit de grond’ vriest in Groenland (febr gemiddeld -20 graden) maar dat de voorbije dagen het kwik daar klom tot 6 graden. Het is daar nog ‘poolwinter’ dus donker.
Men zegt dat nogal snel: “het weer staat op zijn kop, door de opwarming van de aarde”. Maar in feite komt dit onrechtstreeks door de momenteel grote lussen in de straalstroom. Het was Armand Pien die de Vlamingen het begrip “straalstroom” geleerd heeft.
De verklaring zijn is vrij simplistisch. Overtuigd zijnde dat er een verband is tussen de warmtegolf aldaar en de koude temperaturen hier, heb ik reeds in 2014 op het internet een plausibele uitleg gevonden waarvan hieronder de samenvatting. Het is ook deze verklaring die nu in De Standaard aangevoerd wordt door onze glacioloog Philippe Huybrechts. (Oorspronkelijke tekst Lees>>>).
“…De oorzaak zou bij de “straalstroom” liggen.
Daarbij komt de invloed van het smelten van de ijskap aan de Noordpool op deze straalstroom, dit ingevolge het opwarmen van de aarde. (global warming effect).
Het verrassende is dat het koude weer in de Verenigde Staten en het zeer warme weer hier in West-Europa gelinkt zijn. En beide zijn gekoppeld aan veranderingen in ons klimaat ingevolge de “global warming” en het hierdoor smelten van het poolijs.
Deze polaire straalstroom (Polar Jet) maakt momenteel vreemde en lange lussen over het Noordelijk halfrond. Hierdoor verplaatst de koude Arctische lucht zich naar de Oost Europa en Rusland. Het is deze Arctische lucht die het hier zo koud maakt. Deze straalstroom waait juist aan de onderkant van de troposfeer (hier ongeveer 9 à10 km hoogte) en heeft een breedte van enkele honderden km. (de kleuren op de kaarten hebben niets te zien met de temperaturen maar zijn een maat voor de windsnelheden).
Bij de planning van een vlucht over de Atlantische Ocean wordt altijd rekening gehouden met de ligging en sterkte van de straalstroom. Het vliegtuig “lift” mee met de straalstroom als dat van pas komt (of probeert de straalstroom te vermijden als die nadelig is voor de te vliegen route). Een nadeel van het vliegen in of nabij de straalstroom is de turbulentie die vaak optreedt bij de straalstroom.
In Groenland krijgen we ook te maken met een lus in dezelfde polaire straalstroom. Maar de richting/plaats van deze lus brengt warme lucht naar het noorden. Op onderstaande figuur kunt u zien hoe deze warme lucht naar West-Europa gestuwd wordt.
Normaal maakt de straalstroom niet dergelijk soort wendingen wanneer hij reist rond het noordelijk halfrond van west naar oost. Maar de laatste jaren gebeurt dit vaker, met grotere schommelingen en trager stromend. Om de reden hiervoor te begrijpen moeten we weten hoe de straalstroom werkt.
De straalstroom wordt veroorzaakt door het temperatuurverschil tussen de evenaar en de noordpool. De koude lucht in het noordpoolgebied is dichter en daardoor is de atmosfeer niet zo hoog als de warme atmosfeer aan de evenaar. Hierdoor wilt de warme lucht vanuit de evenaar stromen richting polen. Maar dat gebeurt niet in een rechtstreekse lijn, omdat onze planeet draait (Coriolis effect): daardoor buigt deze bewegende lucht naar rechts waardoor de straalstroom ontstaat van west naar oost. Hoe kouder de arctische lucht wordt vergeleken met de evenaar hoe sterker deze straalstroom. Wanneer je een sterke straalstroom hebt krijg je niet deze grote lussen. Net zoals een snelstromende rivier de neiging zal hebben om te bewegen in een rechte lijn en een langzaam stromende rivier de neiging zal hebben om allerlei vreemde bochten en meanders te maken. De kracht van de straalstroom wordt bepaald door de temperatuurverschillen tussen de koude en de warme onderliggende luchtlagen aan weerszijden van de straalstroom. Dus normaal is de straalstroom in de winter krachtiger dan in de zomer.
En nu komt het waarom ons opwarmend klimaat een rol speelt. De opwarming van onze planeet gebeurt niet in hetzelfde tempo overal op de aardbol. Er is een fenomeen “polaire amplificatie” genoemd, waarbij de Noordpool (en alleen deze) veel sneller en meer opwarmt dan de evenaar doet. Dit gebeurt in het noordpoolgebied en dit maakt dat het temperatuurverschil tussen de noordpool en de evenaar afneemt. Hierdoor verzwakt de straalstroom en begint hij “meanderen“. Dit is de oorzaak van een groot deel van de bizarre weersomstandigheden die we de afgelopen paar jaar gezien hebben. Bekijk de zeer aanschouwelijke uitleg van Jennifer Francis hieronder tot het einde (6:38 min)
Dit is precies wat klimaatonderzoekers verwachten dat zal gebeuren bij een warmer klimaat. Het is ook te verwachten dat deze wispelturige lussen in de straalstroom langer zullen duren – ze zullen langer ter plaatse blijven – en dat de lussen groter zullen worden groter en slingeren vooral in de richting van de Noordpool maar ook naar het Zuiden. Wat betekent dat ze meer koude lucht naar het zuiden en meer warme lucht naar het noorden kunnen sturen. Op deze manier kunnen allerlei bizarre weertypes ontstaan waar het bijvoorbeeld een stuk kouder kan zijn in Europa dan in Groenland. Deze weertypes kunnen ook langer aanhouden.
Voor een zeer grondige en meer complete uitleg wordt verwezen naar volgend artikel Lees>>>>
Een van de belangrijkste redenen voor deze grote veranderingen is het dramatisch snel smelten van het ijs in het Noordpoolgebied (zie hieronder)
Het is niet te verwonderen dat het smelten van het zee-ijs aan de Noordpool zo snel gaat. Indien het ijs smelt en water wordt dan zullen de zonnestralen niet meer door het ijs teruggekaatst worden maar opgenomen worden door het zeewateroppervlak. Deze zeewateropwarming versnelt op zijn beurt het smeltproces. Door deze opwarming wordt ook de atmosfeer boven het water van de Noordpool opgewarmd. En zo wordt het temperatuurverschil pool en evenaar kleiner waardoor we een slappere straalstroom krijgen met alle grilligheden vandien.
Het is juist doordat deze straalstroom boven Europa momenteel zo sterk naar het zuiden slingert dat het hier nu zo koud is. …..
Deze slingering van de straalstroom is abnormaal groot en de de straalstroom is zwak zodat de meanders maar traag verschuiven naar het oosten. Deze wijziging t.o.v. kort geleden is hoofdzakelijk te wijten aan het smelten van het poolijs.
Dus zolang het koud blijft in Chicago profiteren wij hier van een zachte winter.
Link naar “Polar Jet stream” voorspellingen over de oceaan Lees>>>
