Het Monument van Leopold I

Hoe het allemaal begon…
In de allereerste DE BLIEDEMAKER van 23 september 2005 stond het volgende.
Alles begon eigenlijk met een uitzending op FOCUS op 21 juli 2005 over de intrede van prins Leopold I van België in België.
Daar ontstond een felle discussie.
Waar had de prins zijn eerste nacht doorgebracht? In Oostende of in Veurne?
En langs waar was hij eigenlijk België binnengekomen?

Volgens sommigen kwam hij van Calais via het strand naar de Pannekalsijde (de huidige baan DP-Veurne).
Anderen beweerden dat hij via de Mol gekomen was.
Voor de televisie heb ik toen verklaard dat ik als rasechte Pannenaar zeker was dat de prins ontvangen werd op de plaats waar vandaag het monument staat – en dat ik dat ook zou bewijzen.
Dat was niet zomaar gezegd.
Een week voordien had men in het nieuws van VTM namelijk beweerd dat de prins in Koksijde ontvangen werd…
De dag nadien kreeg ik al reacties: “Zo zeker is dat toch niet!”
En inderdaad: ook bij de viering van 150 jaar dynastie was daar al discussie over geweest. In een speciale uitgave van Het Laatste Nieuws van 15 juli 1981 stond zelfs de vraag: “Staat het monument wel op zijn plaats?”

1. Op weg naar 175 jaar dynastie

Er kwam nog een tweede idee uit voort.
Waarom zouden we in 2006 niet opnieuw grote feesten organiseren in
De Panne en Veurne ter gelegenheid van 175 jaar dynastie?
Het was Ronny Van Acker (partij VD) die dit voorstel lanceerde.
Schepen voor Toerisme Marc Decoussemaeker reageerde meteen positief en bracht het onderwerp op de gemeenteraad van 4 augustus 2005.
Daaruit volgde de uitnodiging in De Panne Leeft voor een eerste vergadering op 21 september 2005. En met succes: ongeveer 40 geïnteresseerden kwamen opdagen.
De plannen voor nieuwe feesten waren dus gelanceerd – net zoals vroeger bij 100 jaar en 150 jaar intrede.
Ook met het stadsbestuur van Veurne werd meteen contact gelegd.

2. De echte route van Leopold I

Op oude kaarten ziet men dat de hoofdweg van Gent naar Duinkerke liep via: Diksmuide, Veurne, De Panne (toen nog bij Adinkerke)
Van daar ging men verder over het strand naar Duinkerke.
Volgens sommige bronnen zou ook Napoleon Bonaparte in 1804 deze route gevolgd hebben.
Een paardenpostmeester die in 1816 de postkoets tussen Brugge en Duinkerke uitbaatte, klaagde zelfs dat er maar één bruikbare weg was: van Adinkerke – de plaats die toen “Panne” genoemd werd – naar Duinkerke: nl via het strand.
De grenscontrole gebeurde op een kale plek zonder huis of schuilplaats. Vooral ’s winters was dat lastig.
Soms miste men door de controle het juiste getij en moesten de paarden door het zeewater.
Andere wegen, zoals langs de vaart of via de Duinhoekstraat, waren toen te slecht voor de diligence.
Er reed wel één keer per dag een verbinding bij laag tij: de zogenaamde Bolderwagen tussen Veurne en Duinkerke.
Guido Mahieu bezorgde hierover een oude kaart.
Ook de Franse schrijver Victor Hugo probeerde in 1837 dezelfde strandroute te volgen maar de diligence te Veurne zat vol. Hij is dan maar tevoet gegaan .Lees de brieven hierover>>>
Het is dus zeer waarschijnlijk dat ook prins Leopold I van België op 17 juli 1831 via het strand naar België kwam.
Hij zou rond 11 uur aangekomen zijn.
Volgens berekeningen van het Mathematisch Model van de Noordzee was er die dag laagwater rond 11.55 uur in Oostende.
Reizen over het strand was dus perfect mogelijk.

3. De ontvangst in Calais

Guido Mahieu vond ook documenten in de archieven van Duinkerke met briefwisseling van generaal François Belliard. Daaruit blijkt dat prins Leopold bewust via Frankrijk België binnenkwam. Zo wilde hij tonen dat zijn koningschap gesteund werd door zowel Engeland als Frankrijk.
In Calais werd hij ontvangen door generaal Belliard, afgevaardigd door de Franse koning Louis-Philippe I. De ontvangst was bijzonder hartelijk.
De stad was versierd met vlaggen en het garnizoen bracht saluutschoten. Leopold overnachtte in het Hotel Dessin en trakteerde de officieren van de nationale wacht.
Later zei hij tegen Belliard:
“Ce qui fut si bien commencé chez vous… m’a suivi partout.”
De generaal reed vervolgens samen met de prins per koets over het strand tot aan de ontvangstplaats in België.
Daarna keerde hij onmiddellijk terug om verslag uit te brengen aan de Franse koning.

4. Historisch speurwerk

Ook Jacqueline Vandenhende jaren opzoekingen verricht over de geschiedenis van De Panne: families, gebouwen, villa’s, archeologie…Om iedereen daarvan te laten genieten publiceert zij haar documentatie op haar website DEPANNETHEEK. Lees meer>>>
Zij verzamelde ook heel wat gegevens over koning Leopold I.
Uit sommige documenten blijkt dat er tot vlak voor de kroning nog wijzigingen in het reisplan waren. Er bestaat zelfs een document waaruit blijkt dat men eerst van plan was de prins in Oostende te laten landen.
De route werd dus op het laatste moment gewijzigd.
Waarschijnlijk wilde men zo duidelijk maken aan de grote mogendheden dat Frankrijk de keuze van Leopold als koning volledig steunde.
Voor ons als Pannenaars heeft dat één groot voordeel gehad.
Zonder die omweg via Frankrijk hadden wij vandaag waarschijnlijk geen Leopold I-monument en geen Leopold I-Esplanade gehad.
Dus:
Bedankt Jacqueline voor het mooie speurwerk!

Lees ook het franstalig verslag van L. Dumont Wilden uit 1930>>>

Landing Leopold I volgens Bert Bijnens Lees>>>

100 jaar viering van de intrede van prins Leopold Lees>>>