Ik heb mijn kinder- en jeugdjaren in De Panne doorgebracht, en daar bewaar ik bijzonder mooie herinneringen aan. In die tijd waren er veel minder auto’s en waren de duinen niet afgezet. Wij konden overal spelen, tentjes opzetten in de duinen en ons uitleven in de natuur. Alleen één regel stond vast: zonder onze ouders mochten we niet in zee gaan zwemmen. En, zoals in die tijd gebruikelijk, gingen we elke woensdag, vrijdag en zondag naar de mis.

1. Weg uit De Panne

Voor mijn beroep ben ik een hele periode uit De Panne weggeweest. In de streek was toen voor een burgerlijk ingenieur nauwelijks werk te vinden. Bij Ebes ben ik zeven keer verhuisd. Toch hebben wij als gezin ons steeds vlot aangepast aan elke nieuwe woonplaats. Heimwee heb ik nooit gekend.

Pas toen we later een klein vakantiehuisje kochten in De Panne, kwam dat vertrouwde gevoel terug. In de cafés ontmoette ik oude vrienden, en stilaan groeide het verlangen om definitief terug te keren.

2. Gids in “eigen streek”

Na mijn terugkeer werd ik natuurgids en verdiepte ik me in tal van thema’s, waaronder de Dumontwijk. Een “teruggespoelde” bewoner kijkt vaak met andere ogen naar zijn streek dan wie beweert alles al duizend keer gezien te hebben. Deze verwondering blijft.

3. De Dumontwijk: een icoon van kust-erfgoed

De Dumontwijk werd gebouwd vanaf het begin van de 20e eeuw, samen met de zeepromenade vol vakantiehuizen. In het interbellum kwamen daar modernere villa’s bij, vaak in modernistische of art-deco stijl. De oorlogsschade bleef beperkt, maar in de jaren 1950 verdwenen de meeste villa’s op de Zeedijk om plaats te maken voor winstgevende appartementsgebouwen. Slechts vijf villa’s en het hoekcomplex op de Witte Berg ontsnapten aan de sloophamer.

Vaak wordt in Vlaanderen de Concessie van De Haan bekender geacht dan de Dumontwijk van De Panne, maar dat is niet terecht. Beide wijken hebben een hoge erfgoedwaarde, al zijn er duidelijke verschillen.

De Dumontwijk is sinds 1995 een beschermd stadsgezicht met een goedgekeurd beheersplan. Ze is bijzonder homogeen qua architectuur — voornamelijk in cottagestijl — en werd ontworpen door Albert Dumont, naar wie ze genoemd is. De wijk is nog grotendeels intact gebleven, wat uniek is aan de kust.

De Concessie van De Haan, gestart in 1889, heeft meer variatie in stijl (van Belle Époque tot art nouveau) en een charmante, levendige sfeer, maar ze is niet volledig beschermd. Enkel individuele villa’s zijn als monument erkend. Daardoor is ze minder homogeen en gevoeliger voor vernieuwing.

Kort samengevat:
De Dumontwijk blinkt uit in formele bescherming, samenhang en erfgoedwaarde;
De Concessie van De Haan in schaal, sfeer en toeristische beleving.
Als icoon van kust-erfgoed met het meeste behoud en bescherming, is de Dumontwijk de duidelijke winnaar.

4. Erfgoedbescherming en controverse

Rond 1995 kwam de wijk onder bescherming van Monumenten en Landschappen (nu Onroerend Erfgoed). Dat zorgde destijds voor protest, vooral omdat ook commerciële straten erbij hoorden. De gemeenteraad stapte zelfs naar de Raad van State. Mijn voorstel om erfgoedwandelingen te organiseren via de dienst Toerisme was dus niet vanzelfsprekend. Gelukkig was mijn broer Marc toen schepen van Toerisme – en het werd meteen een succes.

5. Misverstanden

Nog steeds bestaan er clichés over de bescherming van de Dumontwijk. Zo denkt men vaak dat er niets meer mag. In werkelijkheid mogen niet-waardevolle woningen wel afgebroken worden, en op bepaalde plaatsen zijn moderne villa’s mogelijk. Belangrijk is dat het erfgoed zichtbaar blijft en dat voortuintjes en muurtjes met zorg bewaard worden. Zo blijft de sfeer van de wijk intact.

6. Toekomst en nieuwe dynamiek

De toekomst van de Dumontwijk oogt positief. Er loopt een volledige heraanleg van de wegenis, grotendeels in gebakken kleiklinkers. Om duurzaamheidsredenen worden de hoofdstraten en kruispunten uitgevoerd in gewassen beton. De wijk wordt ingericht als fiets- en wandelwijk, met slechts beperkt autoverkeer. Parkeerzoekverkeer wordt ontmoedigd om de rust te bewaren.

Een bijzonder project is de restauratie van de voormalige schildersatelier van Louis Van den Eynde. Deze villa, eigendom van de gemeente, zal binnen enkele jaren opengesteld worden voor het publiek.

7. De waarde van sfeer

Erfgoed zoals de Dumontwijk bewaart de vakantiesfeer van vroeger en beschermt De Panne tegen een verdere verappartementisering. Ook de Houtsagerwijk aan de overkant van de Zeelaan is waardevol, al geniet die (helaas) geen bescherming.

De wisselwerking tussen bewoners en vakantiegangers is altijd goed gebleven. En tijdens mijn gidsbeurten heb ik vaak gezien hoe mensen verrast en ontroerd raken door de verhalen achter deze villa’s en hun bewoners.

8. Aan de jongeren

Ik raad jongeren sterk aan om het erfgoed van hun eigen streek te ontdekken en te waarderen. Via gegidste wandelingen of digitale tools, zoals de nieuwe PadWalk van de provincie, kan men leren kijken naar wat ons uniek maakt. Want het meest waardevolle dat we aan het nageslacht kunnen doorgeven, is niet enkel de gebouwen, maar vooral de sfeer van de oude villawijken.

9. Besluit

De Dumontwijk is een parel aan onze kust — een wijk met karakter, geschiedenis en schoonheid. Ze getuigt van een tijd waarin esthetiek, harmonie en natuur samen een woonvisie vormden.
Daarom mogen wij als Pannenaren gerust wat fierder zijn op dit unieke erfgoed. De Dumontwijk is niet alleen van vroeger, ze hoort ook bij onze toekomst.

2