De Panne blijft zonder twijfel de natuurgemeente bij uitstek van de Belgische kust. Zelfs Knokke, met zijn Zwin en de uitlopers naar Zeeland, kan ons hierin niet voorbijsteken. Geen enkele andere kustgemeente beschikt over zo’n goed bewaarde “Groene Gordel” van AANEENGESLOTENEN natuurgebieden als De Panne.
Onze duinen sluiten aan op de Dunes de Flandre, die recent het prestigieuze label Grand Site de France kregen. Het duinenlandschap loopt vanaf de grenspaal nog 8 km door tot aan de grens met Leffrinkhoeke en wordt slechts doorbroken door twee straten: één in Bray-Dunes en één in Zuidkote. Samen met de duinengordel van De Panne vormen ze een grensoverschrijdend natuurgebied van meer dan 1.400 hectare, inclusief Cabour en Les Dunes Fossiles de Ghyvelde.

Sinds de invoering van het Duinendecreet van 1993 is in De Panne geen enkel perceel aaneengesloten duin meer bebouwd. Dat zorgt er wel voor dat de blijvende vraag naar nieuwbouw moeilijk te beantwoorden is, met als gevolg dat oude villa’s afgebroken worden om plaats te maken voor moderne appartementsgebouwen. Dit creëert spanningen, zowel bij inwoners als tweedeverblijvers en toeristen, die de vroegere charme van onze kustgemeente zien verdwijnen. Gelukkig is de Dumontwijk sinds 1995 goed beschermd erfgoed, waardoor althans dit waardevolle patrimonium behouden blijft.

1. Beheer en toekomst van onze duinen

Sinds de eerste natuurbeheersplannen omstreeks 1995 is er veel veranderd. De twee grote eigenaars staan plichtsgetrouw in voor het wettelijk gereglementeerd beheer:
– Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) namens de Vlaamse overheid
– Aquaduin, de intercommunale van de 8 Westhoekgemeenten
Beide investeren jaarlijks aanzienlijk in het behoud van het duinenlandschap. Ze waken erover dat de duinen niet spontaan verbossen: bomen worden gekapt, en er is begrazing door meer dan honderd grazers (ezels, koeien, paarden, schapen, geiten …). Ook de afsluitingen hiervoor worden nauwgezet onderhouden.
Binnenkort start ook Dunias met acties tegen invasieve exoten in De Panne.
Daarnaast zijn de recreatieve voorzieningen sterk verbeterd: goed onderhouden wandel-, fiets- en ruiterpaden, panoramaplatformen, duidelijke infoborden én een degelijke bewegwijzering. Er zijn zelfs een beperkt aantal zones waar men vrij kan rondstruinen en 1 zijde van het Maurice Calmeynbos heeft het statuut “speelbos”.
Alles staat bovendien op Google Maps, waardoor verdwalen haast onmogelijk is want men moet op de wandelpaden blijven.

2. De impact van corona

Tijdens de coronaperiode ontdekten veel Vlamingen voor het eerst onze duinen. Tot dan waren ze vooral vertrouwd met Knokke of Blankenberge dichter bij hun woonplaats. Velen bezochten toen het bezoekerscentrum De Duinpanne en maken sindsdien nog steeds tochten in onze natuurgebieden.
Op onze wekelijkse wandelingen merken we dat er nu, ook jaren na corona, nog altijd meer volk onderweg is, zelfs in de meest afgelegen duinzones. Vaak zijn ze vergezeld van honden (in de meeste natuurzones zijn honden toelaten mits aan de leiband). Dankzij de toegankelijke informatie op het internet heeft dit bezoekersaantal duidelijk een blijvende groei gekend.
Dus corona heeft voordelen én nadelen, maar het heeft vooral het maatschappelijk draagvlak verhoogd om onze natuur bekend te maken.
Een ander mooi corona-voordeel is het ontstaan van ruime bebloemde terrassen in de Zeelaan en op de Markt.

3. Hangijzers en kansen

1. Ontsluiting van de Houtsaegerduinen

Tot voor kort waren de wandelpaden (Ollevierpad en Houtsaegerpad) enkel bereikbaar via de Noorddreef aan de Oosthoek. Sinds kort is er ook een toegang vanuit Baaltje via het Taf Walletcentrum, en dat verloopt blijkbaar probleemloos. Een bijkomende toegang vanuit het centrum van De Panne – via een kort pad van 200 meter naast de Marktpanne – zou heel zinvol zijn. Dat vergt nauwelijks investeringen.
Destijds werd de toegang via de Oosthoek opzettelijk ver van het toeristisch centrum voorzien om een te grote toeloop te vermijden in deze duinen met alle gevolgen van dien: zwerfvuil. hondenstront, wild kamperen, vernietigen/plukken planten enz.. Intussen zijn de tijden geëvolueerd en het valt op de de mensen nu meer respect hebben voor de natuur. Het kan toch niet dat de bewoners van Koksijde rechtstreekse toegang krijgt tot deze duinen en DP niet, alhoewel deze duinen steeds historisch eigendom waren van DP. Zeker te proberen zonder extra toezicht door een boswachter (destijds was dat bespreekbaar mits toezichtpersoneel aangesteld door de gemeente. Dit toezicht is geprobeerd maar nooit gelukt en vandaar blijft de toegang uitgesloten).
Hiervoor zal wel een addendum aan het natuurbeheersplan moeten goedgekeurd worden.

Als alternatief is wel een ringpad (1) voorgesteld. Een eerste stuk van 300 meter werd in 2019 geopend in en blijkt populair en proper te blijven. Lees>>>
Het zou moeten doorgetrokken worden richting Oosthoek en richting Koninklijke Baan. De gronden zijn intussen aangekocht, dus het gemeentebestuur moet bij ANB aandringen op uitvoering.
Dus het gemeentebestuur moet bij ANB blijven aandringen op uitvoering.
Er is destijds ook door DE BLIEDEMAKER een goedkoop voorstel ingediend om een wandelverbinding te maken tussen de Houtsaegerduinen en de Duinpanne in de Oosthoekduinen langs het kasteel: een historische zeeweg van de vroegere vissers.

2. Verbinding Westhoekduinen met de Dunes de Flandre

Niet te geloven dat de oude prikkeldraad afsluiting historisch geplaatst door de Camping du Perroquet nog altijd elke wandeldoorgang tussen deze 2 duinmassieven blokkeert. Intussen is de camping verdeeld in 2 gescheiden private zones en alle tussenliggende duinen zijn aangekocht door de Franse overheid: Conservatoire du Littoral (met Sandrine Deroo). Dus weerszijden van die een groot gedeelte van die afsluiting in prikkeldraad zijn het overheidsgronden. Waarom geen doorgang? Inderdaad deze Zuid-Oostelijke hoek van de Dunes du Perroquet zijn de meest wilde en derhalve de meest verlatene. Een doorgang zou die bekend maken bij toeristen en daar vreest men blijkbaar voor. Anderzijds is het onaanvaadrbaar dat Frankrijk deze gebieden niet openstelt temeer daar ze voor deze duinen het begeerde statuut Grand Site de France behaald hebben.
Lees meer over de voordrachten hieromtrent in 2020>>>
Het is dus in dat verband meer dan wenselijk om het Helmpad gewoon rechtdoor te verlengen tot in de Dunes du Perroquet. De bedoeling van Grand Site is juist vooral om toeristen aan te lokken. Waarom niet Belgische wandelaars?
Ik zeg altijd: “ik hoop dat ik voldoende lang leef om deze wandelverbinding te mogen bewandelen”.
Op hoop van zege.

3. Rustpunten

Twintig jaar geleden waren er nergens zitbanken. Vandaag zijn er al meerdere of boomstammen, maar voor senioren zoals ik mogen het er gerust nog wat meer zijn.

4. GewRUP Strand Westhoek en Duinen Zeepark

Dan zijn we ook in blijde verwachting om de voorontwerpen van het GewRUP Standduinen en Zeeparkduinen te bespreken. De inrichting van die 8 ha duinen is de kers op de taart die onze Groene Gordel zal voltooien. De wandelverbinging met de Houtsaegerduinen is hier ook essentieel (vb 2 tramspoorovergangen). Ook een halfverharde binnenwandelpad tussen de Zeedijken van DP en Baaldtje zijn mogelijk.

5. Podwalk en QR-paaltjes

Intussen is een oude droom van DE BLIEDEMAKER gerealiseerd: individueel begeleide wandelingen met een smartphone. Sinds 1 september 2025 gratis beschikbaar van de VRT. Lees uitgebreid>>>
Deze eerste wandeling laat u voornamelijk de Dumontwijk, het strand met het Westerpunt, de mooie villaverkaveling De Westhoek, het ANB panoramaplatform en een stukje van het Marice Calmeynbos met het vernieuwd terras van de Duinpanne ontdekken. Niet dieper in de “Groene Gordel”.
Hopelijk is het succes van deze eerste podwalk zodanig groot dat men een tweede wandeling op de VRT App plaatst met meer info over onze fantastische “Groene Gordel wandeling”.

6. Onthaalpunt aan de Mol

Ter hoogte van het historische café du Perroquet zal op termijn een interactief onthaalpunt voor het grensoverschrijdende natuurpubliek  (zie een informatiemoment voor buurtbewoners in september 2019). Grootste knelpunt is dat men vanuit dit punt met de huidige paden momenteel quasi geen toegang heeft tot de zeer dichtbij gelegen Dune du Perroquet. Het punt moet dienen als vertrekpunt voor de natuurbeleving in het grensoverschrijdend duinencomplex “De Westhoek (België) – Cabour (België) – Dune Fossile de Ghyvelde (Frankrijk) – Dune du Perroquet (Frankrijk).
De café reeds opgekocht door de Vlaamse Gemeenscap (voorkooprecht van ANB) evenals de parking en de nevenliggende villa (intussen reeds afgebroken).
Het vis de bedoeling dat alle gronden tussen het de duinen en Cabour op lange termijn aangekocht worden als natuurgebied. Aldus krijgen we nog een groter grensoverschrijdend natuurreservaat

4,. Besluit.

De Panne mag fier zijn op haar uitzonderlijk natuurpatrimonium. Er is de voorbije decennia enorm veel gerealiseerd om onze natuur te beschermen én te ontsluiten. Maar het werk is nog niet af: blijvend beheer is noodzakelijk, en enkele belangrijke verbindingen en uitbreidingen verdienen snelle uitvoering. Alleen zo blijft De Panne de natuurgemeente nummer één aan de Belgische kust.
We zijn beter dan Knokke en daar moeten we fier over zijn
DANK aan de zeer vele medewerkers hieraan

Lees over de Sahara>>>

Deel van de Grote Gordel Wandeling>>>