De Getijdenfontein is ingehuldigd “Staging Sea”

Op woensdag 27 maart werd onder grote belangstelling de nieuwe “Getijdenfontein” of de “Oasis” aan de toekomstige Maurice Calmeyn bibliotheek ingehuldigd, dit in het kader van de 8ste editie van de triënnale van Beaufort.
Tot dan was er geheimzinnigheid rond dit kunstwerk van Beaufort, dat nu permanent zal zijn omdat het is aangekocht door de gemeente. Na een technisch gesprek met de bekende visuele kunstenaar Filip Vervaet is me nu alles duidelijk.
Via kunst wordt het getij getoond “op een plaats waar iets moest gebeuren”. de plek waar de Sint-Pietersparochie en veel later De Panne zijn ontstaan.
Oorspronkelijk waren het voornamelijk vissers, en ook vissersvrouwen, die dagelijks moesten rekening moesten houden met het getij, maar ze hadden daar geen uurwerk voor. Nu wel.
Zij zouden er nu tevreden mee geweest zijn, want de zee was essentieel voor hun werk en leven. Nu zal dit nieuwe “Getijdenuurwerk” eindelijk deel uitmaken van de dorpsgemeenschap.
Ook de duintjes rond het half open paviljoen symboliseren het verleden.
Men kan nu ook plaats nemen “in” de fontein en beschermd zijn van de westenwinden.
Water oefent altijd aantrekkingskracht uit: denk aan de 36 spuitende fonteinen op de Markt (oorspronkelijk was ik maar een koele minnaar van dit project ter vervanging van de pyramide-fontein maar nu moet ik toegeven dat dit een groot succes is, zowel voor kinderen als voor ouderen die er graag rondzitten)

1. “Staging Sea” (De Zee op het podium)

‘Staging Sea’ is een eiland, een duinlandschap met een fontein, sculpturale elementen en een venster van gekleurd glas.
De fontein symboliseert een visuele connectie met de zee. De fontein staat precies rechtstreeks in connectie met de werkelijke getijden.
‘Staging Sea’ is een ode aan de zee en een artistieke toegangspoort die de inwoners en bezoekers aan de ingang van De Panne verwelkomt en verbindt. Het creëert een visuele verbinding van het kerkgebouw en het plein met de omgeving met zijn duinen en ook met de zee met zijn getijden.
“De kunstenaar beoogt een relatie en frictie tussen de mens, het kunstmatige en de natuur”.

“Staging Sea is een totaalkunstwerk: een samenspel tussen het landschap, de lantaarns en het paviljoen met een fontein. Het werk verandert net zoals de zee qua kleur en licht. De fontein maakt het getijdenverschil aan de Belgische Kust, dat maar liefst vijf meter bedraagt, zichtbaar. Het heeft dus zowel iets natuurlijks als iets hightech.
De nabijheid van de zee wordt aangekondigd; zelf is ze (nog) niet te zien vanaf deze plek. Twee van de twaalf panelen van het paviljoen zijn open, om bezoekers toe te laten plaats te nemen.
Op die manier is het werk niet enkel een ode aan de zee, maar ook een kanttekening bij de menselijke impact op de natuur.
Een rode draad in het oeuvre van Filip Vervaet is het toe-eigenen en de maakbaarheid van de natuur..“

In het werk van Filip Vervaet verschijnt een droomwereld die even fascinerend als ongrijpbaar is, in de schemerzone tussen verleden en toekomst, tussen een onaangetaste en een gecultiveerde natuur.

2. Verkorte geschiedenis van de kerk

Toen de kapel in 1878 werd gebouwd door Hortense Calmeyn, had het nog geen toren en was het slechts half zo diep. Hij lag ook volop in de duinen aan de rand van de grote duinen van van de familie Portier-Calmeyn (ongeveer 3/4 van het veel latere De Panne).
Veel oude foto’s onderaan + meer geschiedenis DE BLIEDEMAKER >>>
Ook dateert het jaar 1878 van de eerste versie van het Duinenlied “Leve De Panne”. Blijkbaar is dat lied speciaal gecomponeerd voor de bouw van de kapel. In 2006 waren er grote plechtigheden bij de kerk + inhuldiging van een bas-reliëf (van Monique Mol) ter gelegenheid van 150 jaar viering geboorte van Mervillie Lees>>>
Maar het duurde nog tot 1894 vooraleer de nieuwe kerk eindelijk een volwaardige canonieke parochiekerk werd. Dit betekende de afscheiding van de Sint-Audomarusparochie en was een eerste belangrijke stap naar de administratieve afsplitsing van De Panne in 1911.
De kerktoren met uurwerk werd pas bijgebouwd in 1936.

3. Korte uitleg over de getijden

De getijden worden veroorzaakt door de zwaartekracht en de middelpuntvliedende kracht van de maan en de zon op de aarde. De maan trekt aan het water, waardoor één getijdeberg ontstaat aan één zijde van de aarde maar slingert die weg door de middelpuntvliedende kracht aan de andere kant van de aarde waardoor ook een getijdeberg ontstaat. De zon heeft ook invloed, maar minder dan de maan. Bij volle maan en nieuwe maan zijn de getijden sterker (springtij) omdat de zon en de maan dan in elkaars verlengde staan, bij het eerste en derde kwartier zijn ze zwakker (dood tij). Zo’n cyclus duurt 28 dagen.
De getijden komen. ongeveer 50 minuten later elke dag vanwege de rotatie van de aarde ten opzichte van de maan. Omdat de maan om de aarde draait, duurt het ongeveer 24 uur en 50 minuten voordat dezelfde maanfase (zoals volle maan) weer optreedt op een bepaalde locatie.
Het hoogwater komt eerst te Duinkerken en pas ongeveer een half uur later in Nieuwpoort (De Panne halverwege, dus 15 min na Duinkerke).
Ook de hoogte is verschillend: In De Panne ongeveer 4,5 m gemiddeld tussen hoog en laag water. In Knokke maar 3 m meer. (je kunt het getij beschouwen als een vloedgolf die vanuit de Atlantische oceaan de Noordzee binnenstroomt. Het waterpeil wordt dus opgestuwd aan het Nauw van Calais en krijgt daar het hoogste peil. Die golf bereikt pas 15 minuten later De Panne en neemt af langs de Belgische kust omdat de invloed van het vullen van de Noordzee via de noordkant van Schotland aan onze kust verwaarloosbaar is. Dit geldt niet meer Voot het NO-gebied van de Noordzee waar zelfs een plaats is met getijdenverschil van nul

4. Maar de tijden veranderen

1. In de Sint Pieterskerk onder de toren is nu een astronomisch uurwerk weggestopt (weliswaar digitaal). Hieruit kunnen mits de vaste vertragingen voor de vloedgolf de getijden in tijd en hoogte worden berekend.
Dit omvat een vrij complexe berekening die steunt op een astronomisch uurwerk.
Nu zouden de vissers langs de “getijdenfontein” kunnen passeren voordat ze met hoogwater hun pannenpotten vanop het droge zand de zee induwen
(bemerk dat de vissers regelmatig bij ongunstig weer op café zaten. In de jaren 1920 waren er meer dan 60 cafés alleen in de Veurnestraat tussen de Oosthoek en de Nonnenschool.
Lees DE BLIEDEMAKER>>>
Maar die stoere vissers zijn er niet meer.…en die cafés ook niet Lees>>>

2. Nu zouden de vissersvrouwen naar de “getijdenfontein” kunnen gaan om te weten hoe het staat met, niet het hoogwater, maar met het laagwater. Ze moeten dat weten want ze weten goed dat ze het beste garnalen vangen tussen 2 uur vóór laagwater tot 2 uur erna. Ze visten met steeknetten zoals nu nog steeds gebeurt in Bray-Dunes.
Maar die couragueuze vissersvrouwen zijn er nu ook niet meer. Wel soms nog mannen met sleepnetten.
Wel kan schepen Wim Janssens er nu met zijn jeep passeren om te zien of het laagwater is alvorens hij het strand inspecteert als schepen van Openbare Werken (dixit de burgemeester)

3. de pomp onder het monument wordt aangedreven door een toerentalgeregelde motor via een frequentieomvormer. Het elektriciteitsverbruik van de motor vermindert bijna proportioneel wanneer het laagwater wordt. Dat elektrisch verbruik zal dus best meevallen temeer doordat 2 van de hallendaken aan de zuidkant van de kerk voorzien zijn van zonnepanelen.
Dus er zijn weinig energiekosten vergelijking met oudere pompsystemen die geregeld werden met een by-pass

4. De fontein is aan de windkant omgeven door een glazen paviljoen tot hoogwater hoogte. Hierdoor is er bescherming tegen de soms felle westenwinden. Hoewel deze er nog zijn, zullen ze niet leiden tot spatverliezen. Op de Markt is hiervoor een anemometertje voorzien op 1 van de 5 vlaggenmasten die vanaf een bepaalde Beaufort-instelling der fonteinen tijdelijk buiten dienst stellen.
Er zijn dus weinig waterverliezen afgezien van de de verdamping.

5. Er kan gebruik worden gemaakt van regenwatersuppletie vanuit de grote ondergrondse regenwaterputten van de gemeente. Waarschijnlijk is er overschot aan water voor bewatering door de groendienst.
Dus weinig gebruik van stadswater.

6. Regenwater bevat bijna geen kalk.
Dus de “ruiten’ aan de binnenkant hoeven niet te worden schoongemaakt.

7. Een degelijke betonnen cirkelvormige zitbank is ingebouwd. Dit is aangenaam voor de burgers en de toeristen om in een cirkel te zitten en te praten. Bij laag water zal er weinig gespetter zijn. Ook biedt het gratis verfrissing bij warm weer en is het goed afgeschermd tegen de overheersende winden. Misschien ook tegen fel UV-licht vanwege de gekleurde glaspanelen.

8. Het trekt mensen aan naar het open pleintje. Vele voorbijgangers zullen graag gebruik maken van de zitbank (zeker als je uit het bos komt)

9. Het Merveilliepleintje rond de “getijdenfontein” is onthard en mooi heraangelegd. Het lijkt een simulatie van de gras/mosduintjes een zeer zeldzame nog aanwezige biotoop in De Panne. Hopelijk slaat de streekeigen aanplanting aan, en komt alles groen. Dan kunnen de kinderen erin en erop spelen, maar die zijn er ook niet meer (zitten op hun smartphone. Dan mag het stormen en zal het nu nog losse zand niet meer wegwaaien. Duinenvegetatie heeft geen bespoeiing nodig en kan tegen de droogte.

10.Zeven lantaarns met blauwgroene, glazen bollen sieren voortaan deze plek, als een verwijzing naar het bevreemdende schilderij Paysage aux lanternes (1958) van Paul Delvaux.

11. De “getijdenfontein” zal zichtbaar zijn vanuit het nieuw appartementengebouw dat zal komen op de hoek van de Kerkstraat en de Sint-Elisabethlaan. Het is eerder bedoeld als appartementen voor “vaste bewoners”. Dit is goed zodat er voldoende sociale controle is met betrekking tot vandalisme. dat was ook nuttig op de Markt.
Mooie moderne architectuur die een eyecatcher zal zijn tezamen met het tegenoverliggend Mulier gebouw, bij het binnenrijden van De Panne.

12. Mooie poging om het plein te beplanten met zogezegde “streekeigen-groen” maar zal in de beginne moeilijk het zand vasthouden bij felle wind. (eigenaardig geen helm gebruikt om het zand te stabiliseren). Ook de Pannepot P1 zal er een mooie locatie hebben.

5. Samenvatting door chatGPT

“..”Staging Sea” van Filip Vervaet transformeert het kerkplein in een levendig landschap met een bibliotheek, duinen en opvallende lantaarns geïnspireerd door Delvaux. Het werk combineert kunst, natuur en technologie, waarbij de relatie tussen mens en milieu centraal staat. Door sculptuur, geluid, water en licht te integreren, nodigt Vervaet’s werk uit tot contemplatie en reflectie over de menselijke impact op de natuur. Met verwijzingen naar zowel het verleden als de toekomst creëert hij een betoverende droomwereld waarin de grenzen tussen realiteit en verbeelding vervagen…”

6. De inhuldigingsreceptie

De andere Belgische Beaufort kunstenaars in De Panne is Maëlle Dufour met de graansilo aan den Zwarte Hoek.
Andere blijvende Beaufort werken in De Panne Kijk onderaan >>>

TOT OP DE BANK AAN DE GETIJDENFONTEIN!
(Misschien moet nog een volksnaam gevonden worden. “Oasis” is te plechtig. Wat denkt het Sint-Pieterscomité?)