Bunkers in De Panne

Publicatie van de inhoud van een editie van DE BLIEDEMAKER tussen 2005 en 2011. Deze zijn niet langer beschikbaar online. Lees waarom>>>

Tijdens de oorlog bouwden de Duitsers de zeereepduinen om tot een verdedigingslinie met de hulp van de lokale bevolking in het “Spergebied”, een deel van de Atlantikwall dat zich uitstrekte van Noord-Spanje tot het noorden van Noorwegen (meer dan 6000 km). Later bekend als de Neue Westwall, kenmerkten bunkers, radars en andere militaire uitrusting het duinlandschap, vooral dicht bij het strand. Deze constructies werden meestal gebouwd vanaf 1942 door Organisation Todt.

Toen het Ardennenoffensief dreigde te slagen, vernielden de Britten veel bunkers om te voorkomen dat de Duitse elitetroepen vanuit Duinkerke ze opnieuw zouden bezetten. De Britten lieten enorme puinhopen achter, die na de oorlog het favoriete speelterrein werden voor de jeugd. Jarenlang bleven bunkers en enorme betonblokken op het strand liggen, totdat ze werden opgeruimd met de aanleg van de Westhoekverkaveling.

We beperken ons tot de duinen van De Panne (niet Adinkerke)

Zone A, codenaam WOLFGANG (Stützpunkt Schlieffen):
Dit complex op de grens met Frankrijk maakte deel uit van de Atlantikwall en bestond uit 10 bunkers boven op het duin, bedekt met zand voor camouflage. Een netwerk van ondergrondse gangen (‘onderaardse” in het dialect) verbond alle eenheden. De kanonnen in Cabour waren meestal gericht op dit complex om het te verdedigen tegen een aanval vanuit zee. Deze sector werd verbonden met sector P via een betonnen weg over de Romeinse Vlakte, ongeveer recht tegenover de winkel van Famiflora in de Duinhoekstraat, op de hoge duin met Tsjechische kanonnen van 47 mm.

Zone B: codenaam ULRICH. Bemand door infanteristen in bakstenen gebouwen. Geen verbinding met betonweg.

Zone C: codenaam EMMA.
Bestond uit ongeveer 20 constructies, waarvan slechts 2 in beton. Bevatte 1 bunker met een kanon van 47 mm en 1 commandobunker. De sector was volledig omheind met prikkeldraad en toegankelijk via een betonnen weg.

Zone D: 3 codenamen Theodor, Robert en Weber (W.N. V. Manstein)

Deze sector bleek de belangrijkste te zijn, met ongeveer 60 constructies, waarvan 52 in beton. Naast 3 stukken van slechts 37 mm beschikte deze sector over 6 platforms waar kanonnen van 135 mm geïnstalleerd konden worden op betonnen platforms in de open lucht (na de oorlog werd slechts 1 kanon gevonden). Deze sector werd bevoorraad door een betonnen weg naar de toenmalige Pannekalsijde ter hoogte van het paviljoen Bortier (nu Leopold I Esplanade). De weg maakte een bocht en klom naar een hoog duin met erbovenop een Freya-radar. Een verharde aardeweg leidde verder naar een andere betonweg die de sectoren C (nu Vissersdorp), D (nu Westhoeklaan) en verder naar O (Duinhoekstraat/Langeleedstraat) verbond. Deze laatste sector was bedoeld voor 6 kanonnen van 155 mm, maar deze zijn mogelijk nooit geïnstalleerd.

“…De foto in het artikel over oorlogsherinneringen is genomen binnen in wat we de Victoria bunker noemden. Het was in feite een soort toneelzaal. Die bevond zich dichtbij de romeinse vlakte. De victoria bunker is welbekend bij iedereen van onze leeftijd die destijds in de duinen gingen spelen…” Geschreven door Louis Burki “…De foto  van de bunker is volgens mij de lokatie waar de duitsers van de sektor zich konden vermaken en die bij de bevrijding ook nog af en toe gebruikt werd en zo de naam Victoria bunker kreeg. Ik herinner mij de mooie muurschilderijen met de afbeelding van diverse Duitse steden. De toenmalige lokatie moet moet zich situeren zeker in de huidige Westhoekverkaveling waarschijnlijk ter hoogte van de Verhaerenlaan en ongeveer 200 m landinwaarts vanaf het strand…” Geschreven door Jacky Launoy “…De foto waarvan sprake in het artikel oorlogsherinneringen komt uit wat men de Victoria-bunker is gaan noemen Verschillende Pannenaoren hebben enkele foto’s van binnenzichten uit die bunker….ik heb daar aardig wat uren door gebracht. Geschreven door Leslie Verpoorte … Ook ik kan bevestigen dat dit inderdaad de fameuze Victoria bunker is. Die met de grote vensters, en vooral met de mooie muurschilderingen van Duitse stadsgezichten op; ik herinner mij bv. de Kölner dom die daar was afgebeeld. Geschreven door Jan Warreyn “…Hier ben ik met het antwoord van Germain D’Haveloose: Het was de “Victoriabunker”, ontspanningsplaats voor de militairen.  Hij stond ten Westen van de huidige Consciencelaan.  De inkom was naar het Westen gericht….” Geschreven door Jacqueline Vandenhende “..De foto is wel degelijk een binnenzicht van de (teater)zaal in de Victoriabunker.Op de muren waren verschillende schilden in kleur geschilderd van de verschillende Laender in Duitsland.Ook slogans en leuzen waren aangebracht als fries: Wir siegen im Krieg..of zoiets.Je kon er gemakkelijk met de fiets naartoe rijden over de (soms)met zand overwaaide betonnen duitse routjes. Deze muurfresco’s verdwenen stilaan voor meer scabreuse uitingen! Ook kon je naar het Victoria-complex langs de onderaardse gangen die toen (’48-’49) nog maar gedeeltelijk waren ondergewaaid…” Geschreven door Piet Verstraete “..zone A. Nr4 was een bunker die volledig onder de voorduinen begraven was met slechts 1 ingang en die waarschijnlijk diende als slaapgelegenheid voor de soldaten. Die bunker is nooit gedynamiteerd geweest en deed na de oorlog veel dienst als WC voor de wandelaars. … Nr 7 was waarschijnlijk een munitieopslagplaats (wij noemden dat ” het poerebunkertje” waar we ons periodiek gingen bevoorraden in “latjes poere” zodat we onze “viertjes” sneller in gang kregen (de oude versie van de zip-blokjes). Een deel van de bunkertjes langs de grens dateren zeker uit de eerste wereldoorlog en naast de ruine op het strand staan er nog 2 intact en van gelijke bouw (met een uitkijktorentje). Het eerste staat op de grens van de camping op ongeveer 100 m van het strand, het tweede langs de baan van De Panne naar Bray-Dunes een beetje voorbij de Palais du Picon. Da andere op de kaart zijn waarschijnlijk kleine versterkingen die het franse leger bouwde om zijn grenzen te controleren en te verdedigen. België was toen immers neutraal en heel wat vluchtelingen uit Duitsland (vooral joden) probeerden het land te ontvluchten maar zaten vast aan de franse grens waar ze maar met mondjesmaat werden binnen gelaten..Mijn vader deed toen dienst bij de Belgische rijkswacht en moest patrouilleren op wat nu het grenspad is. Verschillende pannenaars zoals Michel Vileyn (vader van Pierre en grootvader van Roland en Jan) hoorden daar bij en ook een zekere Remi Verboekhoven ( of Verboekhave) die goed fazanten kon pakken. Resten daarvan waaien nog altijd bloot in het stuifduin langs het grenspad. Misschien vind iemand ook nog informatie in het archief van het ministerie van openbare werken want de afbraak destijds moet toch deel uitgemaakt hebben van een openbare aanbesteding…” Geschreven door Jacky Launoy

“…De bunkertjes langs de Franse grens waren een onderdeel van de Maginot linie , beter gekend door de grote werken in de Elzas zij werden tijdens het Interbellum gebouwd…”
Geschreven door Guido Mahieu

Op het einde van de Tweede Wereldoorlog waren ongeveer 5.000 soldaten in De Panne verdeeld over 30 hotels. Vooral in 1943, tegen het einde van de oorlog, werd er koortsachtig verder gebouwd aan de Atlantikwall onder bevel van veldmaarschalk Rommel. Er werd echter veel informatie doorgespeeld naar de geallieerden. Stefaan De Vacht, van het verzet, was een van de tipgevers die dergelijke informatie verzamelde door ’s avonds lokale arbeiders thuis op te zoeken om informatie over de plannen en ligging te verkrijgen (ook wel “put en stake” genoemd).

Zone E: codenaam Centraal De Panne. (Stützpunkt V. Rundstedt)

Bevond zich op de locatie waar nu het Leopold I Monument staat. Dit was het grootste complex met een belangrijke radiocentrale die communicatie mogelijk maakte met alle sectoren, inclusief zware artillerie en spoorwegkanonnen die vuurden vanaf de spoorlijn Adinkerke-Duinkerke. Het omvatte een grote commando- en observatiebunker die lange tijd intact bleef en bekend was bij veel inwoners van De Panne.
Dit complex omvatte ongeveer dertig bouwsels en twee batterijen met kanonnen van 47 en 77 mm. Opvallend is dat deze bunkers in 1944 door de Britten niet werden opgeblazen vanwege hun nabijheid tot de belangrijke telefooncentrale. Het opblazen van de bunkers was bedoeld om te voorkomen dat de Duitsers de “Festung Duinkerke” tussen september 1944 en 8 mei 2045 opnieuw zouden innemen, waardoor de scheepvaart in de Noordzee bedreigd zou worden.

Zone F: codenaam NIKLAS (W.N. Wrangel)

Waar nu Camping Zeepark en Strandpark was

BUNKERS OOSTHOEK: Lees>>>

• Uitgebreid hfdst in DE PANNETHEEK over de oorlog met veel over het verzet>>>>
  
• Atlanticwall door Jacques Bauwens>>>
  
• De Atlantikwall “In het Zand Geschreven” door Jacques Bauwens>>>
  
• Duin en stranden van DP voor en en WO II (samenvatting door Cultuur gemeente )>>>
  
• Fototentoonstelling “de Bunkers van de Atlanticwall” DP 2018>>
  
• Veel oorlogsfoto’s in het beeldarchief van DP met meer dan 8.000 gepubliceerde foto’s: zoek op Westhoekverbeeldt>>