Velen kennen het Vuurtorenplein in De Panne maar weten weinig over de vuurtoren van De Panne. Hoe zag die eruit? Tot wanneer werd die dagelijks gebruikt.
1. Ontstaan
De Bortierduinen ten oosten van DP zijn veel langer onberoerd gebleven dan de Ollevierduinen. Het is pas op het einde van het leven van de kinderloze Pieter Bortier dat er verandering gekomen (hij is overleden in 1879). Zijn zuster Emilie zorgt ervoor dat De Panne een kapel krijgt: namelijk in 1877 wordt het oostelijk gedeelte van de huidige Sint-Pieterskerk gebouwd voor het vissersvolk. (de ruzie met Adinkerke om daar een volwaardige kerk te mogen uitbaten kunt u lezen in het mooie boekje “100 jaar Sint-Pieters De Panne 1897-1987” van dr. Godgaf Dalle)
Reeds vroeger. in 1840, werd de Belgische reddingsdienst opgericht (in uitvoering van het K.B. van 30 oktober 1838). Reddingsstations werden in Oostende, Nieuwpoort, Blankenberge en Heist geïnstalleerd. Pieter Bortier steunde het verzoek van de vissers voor ook een reddingsdienst in Adinkerke op te richten (niet De Panne want deze is pas onafhankelijk gekomen in 1911).
Aldus krijgen we op 1 juli 1877 een vuurtoren aan de voet van de westelijke kant van de huidige “Mont Blanc” dan nog volop in de Bortierduinen. De vissers spraken gemeenzaam van “ ’t Panneviertje” of “de lichtperse”.
Daarnaast werd 6 jaar later, in 1883, het boothuis van het Loodswezen gebouwd. Daarin stond een grote reddingsboot die dient voor interventies op zee en niet voor het redden van een badgast in de problemen. Daarvoor is er de gemeentelijke reddingsdienst, opgericht in 1904, die over een kleinere bootjes beschikt.
Ernaast was het lijkenhuisje en een stenen gebouwtje waar vissers-redders bij zwaar weer hun beschermende kledij ophaalden.
Later worden geleidelijk aan een eerste hotelletje gebouwd op het strand evenals enkele villa’s van erfgenamen.
Strandgezicht van tussen 1877 en 1906.
2. Werking
Het vuurtorentje brandde elke nacht van zonsondergang tot zonsopgang.
Er werd een brandende lantaarn opgehangen. De grote seinmast met ra diende om overdag stormseinen te hijsen aan de vaartuigen voor de kust van De Panne.
Het rood licht was tot 5 mijl in zee zichtbaar.
De bemanning van de staatsreddingsdienst en later de gemeentelijk reddingsdienst voor de zwemmers bestaat uit (oud)-vissers. De behoorlijk zware schuit werd met veel mankracht door het mulle zand getrokken.
Een paar gegevens over de vuurtoren, uit “Feux du Littoral”
“La Panne -au bord de la mer
couleur : rouge
caractère du feu : fixe
Candélabre en fer peint en blanc
Caractère de l’appareil : lanterne
Renseignements divers: visible tout autour de l’horizon
Signaux avertisseurs de tempête
Station de sauvetage : deux canots avec appareils de va et vient, l’un à l’Ouest, l’autre à l’Est “
3. Einde
Tot in 1939 was de “poste de secours” (staatsreddingsdienst) bij storm bemand en ’s avonds hing er gewoonlijk het rode licht aan de top van de witte pyloon, die naast het duin was opgetrokken. De verantwoordelijke patroon was toen oud-visser en reder Engel Beyen.
Verwoest eind mei begin juni 1940 (operatie Dynamo?) en niet meer hersteld.
Daar naar genoemd heb je er nu nog de Vuurtorenlaan en het Vuurtorenplein.
4. Vuurtoren Veurnestraat
Later kwam er in de Veurnestraat een echte vuurtoren met draailicht in de omgeving van het restaurant Kommilfoo. Deze vuurtoren was niet van het Zeewezen, maar van de regie voor de luchtvaart en eigenlijk bedoeld voor de vliegtuigen. Niettemin was dit licht ook een grote verbetering voor de scheepvaart.
Danke José voor dit geweldig artikel
In’t Frans zegt men : “c’est du petit lait pour moi”
José, En prachtig artikel. De niet-Pannenaars smullen van dergelijke artikels over de toestand van het oude De Panne. In de Bib gaan de boeken over het ” oude De Panne ” hoofdzakelijk over de balie aan mensen die pas later in De Panne zijn komen wonen en wat meer willen te weten komen over de geschiedenis van hun nieuwe woonplaats.
Villa Belle was eigendom van Lucien Bisschop nu het restaurant Witte Berg.
José, waar precies stond die Vuurtoren in de Veurnestraat. Heb daar in mijn jeugd gewoond maar nooit een vuurtoren gekend.
Waar stond die villa Phare Ouest?
Interessant artikel.
Ik herinner me niet meer waar juist die vuurtoren op paal stond niet ver van de Veurnestraat. Ik kon hem zeer goed zien vanaf mijn kinderslaapkamer op de Markt. Naar ‘t schijnt zou hij gestaan hebben zeer dicht bij het restaurant Kommilfoo.
De villa Phare Ouest herinner ik me wel zeer goed. Op het Vuurtorenplein aan de zuidkant, Dus dwars over het plein had François Dumont zicht op zee. Nu afgebroken voor appartementengebouw.
Heeft de familie Debra niet de Phare Ouest lang in bezit gehad, zeker tot in de late jaren, 50.Pitou moet dat zeker nog weten?
Inderdaad, tot midden de jaren ’80 denk ik. Jammer genoeg hebben we geen foto’s meer. Indien iemand nog foto’s zou hebben van dit gebouw, dan zou dit zeer welkom zijn 🙂 .
Basiel Debra
Als het nog bestond in 1939 moet ik het nog gezien hebben maar het is jammer genoeg compleet uit mijn herinneringen verdwenen. De reacties bewijzen dat je inderdaad een prachtig verhaal naar het voorplan hebt gehaald. Ik denk dat er toch behoorlijk veel zoekwerk aan besteed werd.
Dank je wel, José : eens Pannenoare altijd Pannenoare !
mvg
Etienne
Zeer interessante historische info; ik bezit het schilderij met Villa Mythyl en het panneviertje, van Henry Ottevaere dd 1937. Voor velen is dit vuurtorentje aan de Witte Berg totaal onbekend.
alweer een mooi historisch artikel van José. de villa Phare Ouest was een zeer mooi gebouw met Bauhaus kenmerken.
Ik herinner me zeer goed deze moderne gevel. Dat interesseerde me toen reeds als kind.
Steeds weer iets nieuws te beleven voor de geïnteresseerden in lokale geschiedenis …Proficiat, José !
als naar gewoonte, een prachtig artikel, wist daar hoegenaamd niks van. Bedankt José
Prachtig werk dank je wel
Prachtig en zeer goed gedocumenteerd artikel José! Opnieuw veel bijgeleerd.
Mooie uitleg zeer verrijkend voor de pannoare