De Slufters

De 2 slufters waren het sluitstuk van het eerste Natuurbeheerplan (1996) van het Westhoekreservaat door Agentschap Natuur en Bod (=ANB). Ze werden in 2004 gebouwd na veel commotie (gemeente had schrik voor verzilting duinen). In het eerste project waren dat 2 lelijke houten bruggen met negatief advies van ‘Onroerend Erfgoed’. Het project werd ook bekritiseerd wegens de hoge investeringskost.

Historiek

Op bovenstaande foto ziet men duidelijk dat minstens tot 1978, de zeeintrede op die plaats vroeger een natuurlijk fenomeen was. Alleen bij een storm met windrichting uit zee braken de zeereepduintjes op deze locatie door en kreeg men tijdelijk zout/brak water in de duinen. Zo’n verschijnsel noemt men een “slufter” en deze van De Panne was nog de enige aan de Belgische kust. Niet te verwarren met een “zwin” cf Knokke waar het water ELKE DAG tweemaal de duinen inspoelt bij hoog water. Bij een slufter is dat alleen maar occasioneel bij felle storm. (voor de onderste betonnen drempel van de 2 slufterbruggen werd gebouwd op een hoogte zodat men verwachte dat het zeewater ongeveer 12 keer per jaar zou binnenstromen. Dus in de winter misschien meer dan éénmaal per maand maar in de zomer wellicht nul keren/maand althans wanneer geen storm). In een slufter blijft het zeewater niet staan maar langzaam dringt in de bodem en vloeit na enkele dagen terug naar de ondergrondse duinwater met als bovenoppervlak het niveau van het hoogwater van de zee (wet van de communicerende vaten). In een zwin daarentegen blijft het water op meerdere plaatsen staan wat natuurlijk een zege is voor de watervogels.

Tot in de jaren 60 was er dichtbij ook een slufter in de Franse Perroquet duinen maar aan de volledige Belgische kust was De Panne uniek. Wel nu nog mooie slufter in de Platier d’Oye juist voorbij Grevelingen en de Verdronken Zwarte Polder iets voorbij Cadzand.

De natuuradministratie is altijd negatief geweest tegen het dumpen van het bunkerpuin vòòr de duinen en het bedekken van dat stort met een betondijk (het zogezegde ‘wandelpad’). Vandaar dat als sluitstuk van het eerste natuurbeheerplan van 1996 men 2 doorbraken in de duinvoetversteviging voorzien had. Vanuit toeristische hoek werd zwaar aangedrongen om ter hoogte van die sluftermonden 2 bruggen te voorzien waardoor de promenade-functie van de “wandeldijk” tot aan de Franse grens zou verzekerd blijven. Eerst eenvoudige houten boogbruggetjes maar hierop kwam vanwege  “Onroerend Erfgoed” negatief advies. Maar ook het “Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust” (de beheerder van de “dijk”) wou met zwaar materieel op de dijk kunnen rijden zelfs bij storm. Vandaar deze dure betonnen bruggen bestand tegen zwaar vervoer. Deze 2 doorbraken en sulfterbruggen werden gebouwd in 2004.  Het initieel budget werd ruimschoots overschreden. Twee jaar later, het voorjaar 2006, is er forse aangroei ontstaan aan de zeereepduintjes tussen de slufters en de Franse grens (deze aangroei is er nog steeds). Een goede zaak voor onze kustverdediging maar vervelend voor de “wandeldijk”. Vandaar verzanding van de 2 sluftermonden en zeker van de westelijke. Na wat discussie heeft eind 2006 het ‘Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust’ (=MDK) dan toch met tegenzin de bulldozer ingezet om de 2 monden terug vrij te maken. Maar dat heeft niet lang stand gehouden. Zeker de westelijke slufter zat vlug volledig verzand (alleen de balustrade was nog zichtbaar). Voor grondige zandaanvoer-statistieken Lees>>>

Omstreeks 2011 heeft men deze westelijke slufter definitief opgegeven en de balustrade volledig verwijderd. De oostelijke slufter werd niet meer uitgediept maar men heeft blijven hopen op een ferme storm om deze terug door te spoelen. Helaas het stormde nooit fel genoeg.

Resultaat: de achterliggende lange duinpanne, die van de ene naar de andere slufter liep, is volledig verzand en dichtgegroeid. (Bovenste foto is van de oorspronkelijke natte duinpanne kort na de bouw van de 2 slufters). Daar bleef vroeger zo een 10 dagen na elke instroom water liggen die dan terug ondergronds diffundeerde naar de zee. De hoogte van de betonnen slufterdrempel is berekend voor ongeveer 12 doorstromingen per jaar. Nu nooit inbraak meer.

De westelijk slufterbrug met balustrade is er nog en nu het einde van de wandelpad op de “duinvoetversteviging”. Verder is alles verzand. Deze slufter zal misschien ooit nog eens doorspoelen bij een zeer zware storm maar dat zeewater zal niet verder meer de slufterduinpanne onder water zetten daar deze hoger gekomen is door nieuwe zandinwaaiing. Ze is nu ook dichtgegroeid met duindoorn.

Een latere tekst van ANB aangaande de beoordeling van de slufters:

“ Maar hebben deze slufters nu het verwachte effect voor de fauna en flora opgeleverd? Niettegenstaande de verzanding zijn de slufters toch een tijdlang actief geweest. Door meerdere overstromingen kon een lichte slibafzetting plaatsvinden, vooral in de meest stabiele depressie in de westelijke slufter. Er hebben zich verschillende kenmerkende soorten weten te vestigen. Onder de vaatplanten zijn dit onder meer zeeraket, zeebiet, zeepostelein, strandmelde, zeekraal, heen, … De meest spectaculaire botanische aanwinst was een relatief grote populatie gelobde melde die voornamelijk in 2008 aanwezig was. Ook op faunistisch vlak zijn positieve resultaten bekend, al is hier geen systematische inventarisatie gebeurd. Voor broedvogels is het gebied te klein en te sterk verstoord. “

Overzicht in DE BLIEDEMAKER: Lees>>>

DUS DOEL VAN DE SLUFTER IS VOLLEDIG MISLUKT. (een brakwater biotoop zal er nooit komen). Alleen de eerste brug is nog een toeristisch curiosum. Je kunt er overlopen en dan komt je in het zand terecht.

Wat met de ‘wandeldijk’?

1. Wandeldijk ten westen van de slufter
   Er is zeker geen sprake van het terug ontzanden van het wandelpad ten westen van de slufters tot aan de grens (betonnen duinvoetversteviging zit nog intact onder de jonge duinen).

Zowel de Vlaamse administratie van de natuur (ANB) als de administratie verantwoordelijk voor de kustverdediging (het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust) zullen allicht nooit een vergunning aan de gemeente verlenen om in deze zone een nieuw “wandelpier” te bouwen. Ten andere zo’n pad is niet opgenomen in het “Beheersplan van de Bossen en de Duinen van De Panne”. Volgens dit plan wordt zal het de eerstvolgende tien jaar zeer lastig zijn voor de gemeente om hierin nog wijzigingen aan te brengen. Meer uitleg over het belang van dit plan>>>. In het kader van het kustveiligheidsplan tegen de 1.000 jarige storm is elke duinvorming positief en wil men die optimaal behouden. (een wandeloptie tot aan de Franse grens werd door de CD&Vplus nochtans als essentieel punt op hun verkiezingscampagne 2012-2018 geplaatst alhoewel ook dan reeds duidelijk bekend was dat deze optie uitgesloten was. Hiervoor zal nooit vergunning verkregen worden (het VNR Westhoek loopt immers tot ongeveer de hoogwaterlijn, dus meer naar zee dan de huidige afsluiting)

1. Wandeldijk ten oosten van de slufter
   Meer dan 6 jaar geleden heeft DE BLIEDEMAKER verwittigd dat de overheid deze dijk niet meer nodig heeft in het kader van de kustverdediging en dus alle onderhoud zal stopzetten. Dit niet alleen ter hoogte van het VNR De Westhoek – voorbij het vissersdorp dus – maar ook ter hoogte van de Westhoekverkaveling. Lees>>> Vanuit kustverdediging (Kustveiligheidsplan) vormt de duinvoetversteviging (de ‘wandeldijk’) GEEN aandachtsgebied meer (men heeft de “harde structuren” verlaten en opteert voor selectieve periodieke zandopspuitingen). Dit betekent ook dat men de betonnen duinvoetversteviging niet meer zal onderhouden worden door MDK (vroeger was de firma Braet uit Nieuwpoort bijna jaarlijks aan het werk om de dijk op te lappen). Regelmatig wordt op facebook gevraagd om de spleten in deze dijk toe te betonneren. Dit heeft maar zeer tijdelijk effect. Gelukkig zijn er de laatste 6 jaar geen grote stormen geweest die de lamentabele toestand van de dijk drastisch zouden kunnen verergeren. Wie zal deze herstellingen betalen?

Er zijn evenwel 2 mogelijke alternatieven voor het gedeelte vóór de Westhoekverkaveling (niet voor het natuurreservaat)
1. Een houten staketsel boven of achter het huidig wandelpad vanaf het monument Leiopold 1 tot aan de eerste slufter. Men laat dan de huidige betonnen duinvoetversteviging aan zijn lot over (zal op termijn verbrokkelen).
Het huidig gemeentebestuur heeft hiervoor reeds stappen gezet en subsidies aangevraagd.
Wat is de stand van dit dossier?
2. Een binnenwandelpad in de voorduinen (tussen de zee en de gevel kant zee van de appartementsgebouwen) van het monument tot aan het nieuw complex  assistentiewoningen complex “Duin en zee’ (vroeger Dexia0. Deze gronden zijn eigendom van de gemeente en vallen onder het duinendecreet (dus weg in verhard schelpenzand is toegelaten). Deze optie werd door ANB zelfs gesuggereerd in het ‘Beheerplan de Duinen en de Bossen van De Panne’ (2013)

Een dergelijk binnenwandelpad tussen De Panne en Baaltje is ook gedeeltelijk voorzien in het GRUP Zeepark (aan te leggen op kosten van de promotor alvorens de bouw van de vakantiewoningen beginnen).

Uitkijkplatform

Ten westen van de slufterpanne, op een hoge duintop vlak langs het strand, heeft men een prachtig panoramisch zicht op het reservaat en die duinpanne. (Zie de 2 bovenste foto’s)
Momenteel dient de gemeente een project in bij Westtoer om toch een panoramaplatform te bouwen op een bijna even hoge duin een 100 tal meter dichter naar de grens toe: ‘Westerpunt’ genoemd. Dat zal een mooie meerwaarde zijn maar geen zicht meer op de slufterpanne die toch dicht gegroeid is.
De aanwezige gemeenteraadsleden van de raad begin juli 2018 hebben dit project reeds unaniem goedgekeurd (onder voorbehoud van het achterblijvend advies van het ‘Agentschap Onroerend Erfgoed’)

Nog wat foto’s en eigen bedenkingen Lees>>>>: