De “Rampen-Oost”

Na de “Rampen” Oost vervolgen we onze “postkaartenwandeling” naar de Nieuwpoortlaan. Dezelfde geschiedenis als voor de “Rampen-West” met dien verstaande dat de bebouwing hier wat trager verlopen is. Zeker voor wat de eerste blok betreft aan de kant Zeelaan evenals de laatste blok (beide waren eigendom van Ollevier uit Veurne).
Ook hier heeft de noordelijke kant van de Nieuwpoortlaan al een grote vernieuwbouw doorgemaakt onder ander door dezelfde bouwverordening als in de Duinkerkelaan (zie Gemeentelijk Structuurplan in vorig artikel). Wel een groot verschil is dat de zuidelijke kant niet gelegen is in de beschermde Dumontwijk.

Van R. naar L.
– kruidenier Delhaize
– Villa Starlight
– Café/bakkerij St.-Antoine
– Familiepension Villa Félicité
– Villa Godelieve
– paardenstallen van de paardentram
Pedro Ollevier heeft de verkaveling van de eerste blok lange tijd uitgesteld omdat hij plannen had om daar een casino te bouwen.   Lees Zeedijk Oost>>>
Vanaf het strand keek men vóór WO I op de zuidelijke gevels van de Nieuwpoortlaan.
Pas op 28/8/1910 werd de “Société anonyme du Tramway de Saint-Idesbald” opgericht om de paardentramlijn tussen De Panne (Hotel Terlinck) en Baaltje te bouwen en te exploiteren.

Pas NA WO II , in het interbellum, is daar alles snel volgebouwd.
De onderstaande “duo-foto’s” van Freddy Penel kunnen in grotere resolutie bekeken worden via zijn “Foto-duo montage” site. (zie ook link in de linker marge onder “Foto’s-Huizen”. Hieronder worden voornamelijk postkaarten uit het interbellum vergeleken met vandaag. (vóór WO I was daar nog niet veel bebouwing op uitzondering van de eerste blok).

Gelukkig op de hoek nog een mooi hoekhuis in Art Decostijl LA TERRASSE , een geïnventariseerd bouwkundig erfgoed van architect Oscar Vermeesch. Mooi getrapte fronton-elementen en schragende elementen. Gevelritmering d.m.v. erkervormige traveeën met bekronend fronton, onderling gescheiden door lisenen met mooi topstuk. (!  is niet beschermd).
Zeer mooi op de onderstaande foto zijn 3 bouwstijlen naast elkaar. Rechts Art Deco, midden zeer mooie Neo-Art Nouveau met zeer gezwierde balkonbalustrades en helemaal links de hedendaagse zeefront-appartementsgebouwen (Albert Premier).

In dit eerste deel van de Nieuwpoortlaan 2 vastgestelde erfgoed-relichten nl :
1- “Venezia” in 2017 leegstaand (vroeger Hotel Neptune). Zeer mooie Art Deco gevel. Uitgesproken verticalisme tengevolge hoger, trapsgewijze uitstekende lisenen; Art Deco invloeden vnl. merkbaar in decoratieve elementen (bloemmotieven).
“Hotel Neptune” werd uitgebaat door oud-renner Odiel Defraeye, de eerste Belg en tweede niet-Fransman die in 1912 de Ronde van Frankrijk won.

2- “De Coconut” (vroeger ‘A la Confiance” later “The Club“). Vergelijkbaar in stijl met de “Venezia rechtover. Architect was  Oscar Vermeesch evenals het links aanpalend gebouw “Press Shop” (niet op erfgoedinventaris). De gecementeerde gevelwand is volledig overschilderd (nu in lichtblauw en wit: cf “wedding cake”) maar de decoratieve Art Deco elementen blijven goed zichtbaar. ; Verticale accenten komen zeer goed tot uitdrukking worden bovenaan bekroond een uiterst mooi getrapt fronton. De geprofileerde lisenen met medaillon. Ook gietijzeren balkonleuningen.
Deze 2 unieke gevels recht, tegenover elkaar, vormen en mooi duo en verdienen echte bescherming.

De tweede verkavelingsblok (vroeger eigendom Bonzel) was reeds vóór WO I snel volgebouwd althans aan zee + de “rampen”.  Recent zijn daar gelukkig ook veel verkrotte panden afgebroken en herbouwd volgens de bepalingen van het Gemeentelijk Structuurplan (zie artikel “Rampen West”).

In het begin van de 20ste eeuw werd op de hoek met de Koninginnelaan Villa les Vagues en op de hoek met de Sloepenlaan Villa Stella (Nu Caves d’Artois). Verder rechts op de hoek Hotel du Littoral (later restaurant ‘La Renommée’. voordien frituur Picadilly toen uitbater Denise Brysse).

Hier komen aan een mooi kruispunt met de Mijnstraat. Op de hoek de modernistische “Rotonde” (nu Pamier/ vroeger “Chris-Pat“), ook een “geïnventariseerd vastgesteld erfgoed-relicht”.
Afgeronde hoek geaccentueerd d.m.v. hoektoren met zichtbepalende koepel. Horizontaliteit beklemtoond tengevolge doorlopende raampartijen. Zware betonnen, overkragend luifel boven het terras maakt duidelijke scheiding handelsgelijkvloer met hoger woongedeelte.Op de andere hoek staat ook een mooi Art Deco gebouw van arch Oscar Vermeesch nl “Le Pergola” (de pergola op het dak werd door soldaten afgeschoten in WO II). Speciaal zijn de gekleurde tegeltjes.

Aan de overzijde van de straat zien we het Art Deco “Hotel des Princes” (naar ontwerp van Myriam Dumont en haar echtgenoot Gustave Remy, gebouwd in 1928). Natuurlijk ook opgenomen als erfgoed-relicht. Mooi symmetrisch ontworpen baksteenbouw met cementbepleistering voor constructief belangrijke en decoratieve elementen.

Rechts achter de Sint-Jozefskapel naar ontwerp van Georges Hobé. Deze kapel lag aan de Meeuwenlaan ter hoogte van café “In de Klokke” in de Leopold II laan. Het was oorspronkelijk een protestants kapelletje gebouwd  door een Engelse dame ter nagedachtenis aan haar zoon Ruppert Edw. Inglis die in de oorlog gesneuveld tijdens een reddingsoperatie van gewonde soldaten op 18 september 1916. Zij heeft dit kapelletje laten optrekken in Normandische stijl. Na de oorlog laten de Britten dat kapelletje over aan de gemeente De Panne. Deze kapel wordt in 1923 opgeknapt en krijgt een nieuwe naam: de Sint-Jozefskapel.

Rechts van Hotel des Princes op de plaats van het vroegere kapelletje het vroegere Hotel Mon Voeu (nu Hotel Europe)
Het monument, uit 1948, vooraan het hotel is ter nagedachtenis van de 10 ontmijners die hier na WO II, tussen 18 april 1945 en 29 maart 1946, om het leven zijn gekomen.
Deze 3 gebouwen vormen een mooi ensemble van de interbellum architectuur. Hopelijk wordt geen enkel van de 3 afgebroken want het is een mooie getuigenis van de grote bloeiperiode van “De Panne Plage” rond de jaren 30. Twee van de drie staan  opgenomen als “vastgesteld bouwkundig erfgoed-relict” Lees>>.
Maar het beschermen hiervan is sinds 1 januari 2017 een louter gemeentelijke bevoegdheid.
Aan het volgende kruispunt “Rue des Arts” (nu Depagelaan) komen we aan de achterzijde van het vroeger Hotel Océan.

 

Dit gebouw samen met het hoekgebouw Zeedijk heeft geen bouwkundige waarde maar wel een grote historische waarde. Vandaar het gedenkteken op de Zeedijk Hospitaal Océan-Koningin Elisabeth en vooral ook gedenkteken in de Depagelaan van Antoine Depage (=wereldoorlogserfgoed).

In het kader van de herdenkingsplechtigheden rond de Groote Oorlog heeft de gemeente gezorgd voor  een grondige onderhoudsbeurt. (maart 2015)

Eertijds verrees hier het fronthospitaal L’Ocean waarin Hare Majesteit Koningin Elisabeth aan de zijde van dokter Depage haar toegewijde zorgen besteedde aan onze gekwetsten”.
Meer weten over het Rode Kruis Hospitaal l’Océan Lees>>>

In het kader van de herdenking van WO I heeft De Panne meerdere activiteiten georganiseerd rond deze geschiedenis Lees>>>

De klassieke cijfers zijn dat hier meer dan 24.000 geallieerde militairen verpleegd werden en zo’n 2.000 mensen aan hun verwondingen bezweken (= sterftepercentage van 8,4%). Er wordt ook gezegd dat Depage zo’n 7.000 burgers verzorgde. Van de grote hospitalen opgericht in de Westhoek, verwierf vooral dat van De Panne enorme bekendheid. Het bleef open tot 15 oktober 1919, vooral omwille van de Spaanse griep.
Meer op de WIKI DE BLIEDEMAKER over de geschiedenis van het hospitaal Lees>>>

Aan de zuidelijke zijde waren er ook vóór WO I reeds enkele villa’s. Bemerk op onderstaande kaart hoe De Nieuwpoortlaan doodliep op de duinen van de familie Ollevier tussen Baaltje en De Panne. Wel was er al een spoor voor de stoomtram maar nog geen weg.

Van de villagroep “Rose Thé”, “Bouton d’Or”, “La Cigale” en “Les Libellules”  (<1905) in het einde van de Nieupoortlaan (hoek Kunstenaarslaan) vinden we niets meer terug. Ze werden in 1905 gehuurd door Aartshertogen van Oostenrijk, Franz-Salvator van Habsburg-Toscane en Marie-Valerie (4de kind van keizer Franz-Jozef en keizerin “Sissi”) en hun 10 kinderen

Nog vóór het kruispunt met Kunstenaarslaan stond eenzaam reeds vóór 1912 het pension Marie-José nl de achterkant van de mooie Zeedijk tweelingvilla Morgenster-Yran. Ook hier niets meer van terug te vinden.

Een beetje verder komen we aan de Kunstenaarslaan, vroeger het einde van de vooroorlogse (WO I) “Panne Plage”. In deze straat stond de verst gelegen villa tot de jaren 1920. Gans alleen stond daar de beroemde “Villa Les Pavots” (=Papavers) die pas gesloopt werd in 2006! Daar was de eerste morse verbinding van MARCONI met de nieuwe luxemailboot “Princesse Clémentine” op 10 november 1900.

Hier werd geschiedenis geschreven, LEES>>>

Hier eindigt voorlopig onze wandeling.

De verdere gebouwen zullen later meegenomen worden in de artikels over “Architectuurwandeling”. Wel was er nog een mooi Art Deco-complex op de hoek van de Kunstenaarsstraat maar dit dateert van na WO I.

Wel van het mooie Art Deco hoekcomplex Albatros-Mon Séjour (na 1912) aan de hand van Oscar Vermeesch. Pas in het interbellum werd de Zeedijk doorgetrokken tot het Canadezenplein en is men hier ook beginnen bouwen. De Koninklijke Baan was pas volledig af in 1932.

Evenzo de opmerkelijke zone quasi volledig gebouwd rond de jaren 1930-35 door de bekende Pannese architect Louis Legein. Ik noem dit terecht de “LOUIS LEGEIN WIJK”
(hierover uitgebreid meer later. Aan de 17 “vastgelegde” bolletjes te zien is daar veel te bespreken)

 

POSTKAARTEN ALBUM NIEUWPOORTLAAN KIJK>>>

Link naar vorige Postkaartenwandelingen>>>>

Volgend artikel: Van het “Bad” naar het “Dorp” via de Zeelaan.
Later zal de Dumontwandeling starten vanaf het Gemeentehuis gevolgd door de wandeling “Architectuurbad in De Panne “Bad. (volledig overzicht via bovenstaande link)

Hierboven een mooie foto in de reeks van architect Klaas Vermaas