Vandaag varen we naar Kotor in Montenegro. Tot in 1878 een prinsbisdom van het Ottomaanse rijk. Een ander land dat nog niet behoort tot de 28 landen van de Europese Unie maar wel kandidaat lidstaat is (zoals ook buurland Servië). Maar men gebruikt wel reeds de euro als betaalmiddel. Dit komt doordat dit land vroeger de duitse mark gebruikte. Toen die verdwenen is met de introductie van de euro heeft men ook de euro gebruikt. Door het feit dat Montenegro nog niet aanvaard is als lid van de EU-land en geeft geen eigen munten uit. Dus douanecontrole op de boot want we verlaten de Europese Unie (alhoewel we terug onze euro’s uithalen). Wel oppassen voor roaming want hier niet kosteloos.
De afstand die we ’s nachts moeten varen is groot. Vandaar dat we ’s morgens nog varen en rustig het ontbijt op het bovendek kunnen nemen.
Ook tijd om eens na te denken over het absurde van de vreselijke oorlog in Kroatië amper 10 á 15 jaar geleden (zie filmpje bombardementen Dubrovnic onderaan). Zoals we gehoord hebben in de voordracht gisteren is het een “carrousel” van opeenvolgende conflicten gedurende een 10-tal jaren die meer dan 150.000 levens gekost heeft (+ nog 10.000-den vermisten).
Onbegrijpelijk hoe een land zo dichtbij in een vreselijke burgeroorlog geraakt is. EENZELFDE volk de “Zuid-Slaven“, met quasi hetzelfde dialect en bijna zelfde Christelijke godsdienst (verschil tussen de Christen Kerk en de Oosters-orthodoxe is minimaal). (etymologie: “Slavo”=”woord”= hen die dezelfde taal spreken).
Het kan niet anders dan opgeklopt door politieke(militaire) leiders (vooral de Serviër, maarschalk Milošević). Ook schandalig hoe de EU dit grotendeels dit zover heeft laten evolueren op uitzondering van het Vaticaan (althans voor Kroatië). (Volgens de uiteenzetting gisteren is 1 grove fout geweest dat in Joego-Slavië (=Zuid-Slavië) de naam “Serviër”, “Kroaat” of ander op de identiteitskaart moest vermeld worden. Het verschil in cultuur en herkomst lijkt kleiner dan het verschil tussen “Vlamingen” en “Walen”. Kunnen we ook in België ooit tot zo’n zinloze escalatie komen?
De aanzet waren zeker geen etnische verschillen, maar economisch uitgebuit door de politiek: de Kroaten aan de kust hadden het economisch beter dan de Serviërs in het binnenland.
(Merk op: de naam “Slaven” heeft niets te maken met de Romeinse en Middeleeuwse slavenhandel. Reeds in het 2 de millennium vóór Christus zijn die volkeren uit het Oosten hier verhuisd).
RECENTE GESCHIEDENIS OVER DE BURGEROORLOG
Na de tweede wereldoorlog werd de nieuwe socialistische republiek Joegoslavië stevig bestuurd door maarschalk Tito. Lange tijd bleef hierdoor de vrede in de Balkan bewaard, Tito onderhield goeie relaties met andere landen (o.a. Rusland) maar bond zich met niemand. Na de zijn dood in 1980 staken de nationalistische en etnische verschillen de kop op.
De maarschalk had dit nog voor zijn dood willen voorkomen door de oprichting van de Joegoslavische Federatieraad, waarin alle acht deelrepublieken ieder een gelijke stem hadden. In 1988 maakte Servië, onder leiding van de nationalistische partijleider Milošević, een einde aan de autonomie van Kosovo en Vojvodina, waardoor het land drie van de acht zetels in handen kreeg. Milošević had bovendien ook een sterke aanhang in de deelstaat Montenegro, met als gevolg dat Servië de Federatieraad te allen tijde buitenspel kon zetten.
Dit alles had tot grote onrust geleid in Slovenië en Kroatië (de 2 ekonomisch meest welvarende deelrepublieken), die vreesden dat Milošević Joegoslavië om wilde vormen tot een staat onder Servisch bestuur, het zogeheten Groot Servië. Op 25 juni 1991 verklaarden beide landen daarom eenzijdig hun onafhankelijkheid van Joegoslavië.
Nog diezelfde dag besloot het
Joegoslavische leger (JNA) Slovenië binnen te vallen, waar het stuitte op verzet van Sloveense strijdkrachten . Al snel was het voor Milošević duidelijk dat de situatie in Slovenië onhoudbaar was en op 3 juli trok het JNA zich weer terug. Vier dagen later kwam er een einde aan deze Tiendaagse Oorlog met de ondertekening van het Akkoord van Brioni
In vergelijking met Slovenië was Kroatië van veel groter belang voor Milošević, aangezien daar veel meer Serven woonden. Nog voor Kroatië zich onafhankelijk had verklaard maakten de Kroatische Serven bekend dat zij zich af wilden scheiden van Kroatië middels de oprichting van de ‘Servische Autonome Oblast’ (SAO) Krajina . Na de Kroatische onafhankelijkheidsverklaring van 25 juni 1991 sloot het JNA, dat voor 70 procent bestond uit Serven en Montenegrijnen, zich aan bij de Servische Kroaten en vielen zij Kroatië binnen.
Deze oorlog escaleerde al snel naar een grootschalig conflict en het JNA stuurde maar liefst 70.000 troepen naar de regio. (o.a. dan ook beschieting van Dubrovnik) Onder druk van de Verenigde Naties kwam het echter op 2 januari 1992 tot een staakt-het-vuren en een vredesverdrag. De onafhankelijkheid van Kroatië werd hiermee internationaal erkend, maar de Servische Kroaten behielden het veroverde territorium en verenigden zich daar in de ‘Republiek van Servisch Krajina’. In 1995 werden deze gebieden echter alsnog geannexeerd door Kroatië tijdens het militaire offensief genaamd ‘Operation Storm’.
Ondertussen had de bevolking van Bosnië zich middels een referendum op 29 februari 1992 ook uitgesproken voor afscheiding van Joegoslavië. Deze volksraadpleging was echter geboycot door de Bosnische Serven, die onder leiding van Karadžić besloten hun eigen staat op te richten: de ‘Republika Srpska’ (Servische Republiek). Al snel daarna braken er onlusten uit en begonnen de Bosnische Serven, met steun van Servië en het JNA, aan het beleg van de Bosnische hoofdstad Sarajevo. Aanvankelijk stuitten de Bosnische Serven hierbij op gezamenlijk verzet van de Bosnische Kroaten en de overwegend Islamitische Bosniakken.
Na verloop van tijd keerden de Bosnische Kroaten zich, met steun van Kroatië, echter ook tegen de Bosniakken, in de hoop zelf zoveel mogelijk Bosnisch grondgebied te kunnen veroveren. De Bosnische oorlogen werden het toneel van grootschalige etnische zuiveringen, waarbij tienduizenden mensen om het leven kwamen. Pas na de val van Srebrenica en een bombardement op een markt in Sarajevo een maand later greep de internationale gemeenschap in. Na een reeks luchtaanvallen van de NAVO werd er in 1995 vrede gesloten met het Verdrag van Dayton.
Hoewel Joegoslavië inmiddels grotendeels uit elkaar was gevallen, duurde de Joegoslavische Burgeroorlog nog steeds voort. In 1996 ontstond er namelijk onrust in Kosovo, waar het Albanese ‘Bevrijdingsleger van Kosovo’ (UCK) regelmatig aanslagen pleegde op Servische doelwitten. Aanvankelijk werd de UCK door Westerse landen beschouwd als een terroristische organisatie, maar na een escalatie van het conflict en hard ingrijpen van de Serven veranderde de beeldvorming in het Westen. In 1999 ging de NAVO opnieuw over op luchtbombardementen en werd het Servische leger teruggedrongen uit Kosovo.
De reeks conflicten op de Balkan, gezamenlijk de Joegoslavische Burgeroorlog genoemd, worden door historici ook wel beschouwd als het meest bloederige conflict sinds de Tweede Wereldoorlog. Volgens het International Center of Transitional Justice kwamen er tijdens het conflict minstens 140.000 mensen om het leven als gevolg van oorlogshandelingen, massamoorden en etnische zuiveringen. Vandaag maakte Amnesty International bovendien bekend dat er nog minstens 14.000 mensen vermist worden als gevolg van de Joegoslavische Burgeroorlog.
DAG 4: 25 juni
Kotor
Intussen varen we door één van de mooiste baaien van de wereld. Het lijkt eigenlijk meer op een fjord. Kotor ligt op het einde van een zeer mooi binnenmeer met de zee verbonden via een smalle zee-engte (zie kaart hieronder). De zee dringt kilometers ver in het land. Op zijn smalste plaats heeft hij maar enkele honderd meter breedte. We varen voorbij 2 piepkleine eilandjes (zie bovenste foto) en kunnen aanleggen vlak bij de ingangspoort van de oude stad Kotor (rechts). Zeer speciaal is de vestingsmuur die zeer hoog de berg opklimt (natuurlijk ook werelderfgoed)
En zoals in alle oude verkeersvrije stadjes die we bezoeken krijgen we steeds een lokale gids. Hier een vriendelijk jong meisje (heb de taal vergeten en ook vergeten foto van haar te nemen). Nu hebben we allemaal “oortjes” en kunnen draadloos de gids horen. Steeds is er een kathedraal te bezoeken, hier Sint Trifon (9de eeuw)
Gelukkig zijn de vele pleintjes daar schaduwrijk met vele terrasjes. Nieuw was het systeem waar water beneveld wordt (zie hierboven). Dat hebben we later nog veel tegengekomen. Efficient en goed idee voor De Panne (goedkoop).
Na de lunch aan boord vertrekken we terug voor een langste vaartocht naar Šibenik voor het bezoek aan de Krka watervallen. Schitterend weer op het dek. We passeren veel mooie nieuwe vakantieoorden waaronder het kuuroord Igalo waar onze vrienden van De Panne gelogeerd zijn. Naar ’t schijnt is momenteel de bouw en het toerisme de enige industrie in Montenegro wat het kwetsbaar maakt.
Voor den avond-aperitief worden alle NEOS deelnemers van De Panne door Annick uitgenodigd in de Piano Bar voor een glaasje Cava aangeboden door de voorzitter Jan Claes (in De Panne). We tikken en danken beiden voor de fijne organisatie van deze mooie reis
Dat sloot goed aan bij de Italiaanse avond op de boot. De Filipijnen hadden Venetiaanse maskers aan en alles was versierd op zijn Italiaans (veel vlaggen, spijtig geen foto’s van genomen).
Achteraf hebben we Guido de Grappa en de Mare weten te laten appreciëren.
DAG 5: 26 juni
Hoofdactiviteit is het bezoeken van de beroemde KRKA watervallen in het Nationaal Natuurreservaat. ’s Morgens bezoek van het historisch centrum met zijn doolhof aan straatjes uit de 15de en 16 de eeuw. Šibenik is de oudste Slavische stad aan de Adriatische Zee. Opnieuw aangenaam weertje.
Na de steeds uitstekende lunch vertrekken we per bus naar de watervallen, nog geen half uurtje rijden. Daar worden we opgesplitst in 2 groepen. De “avontuurlijken” volgen een zeer mooi vlonderpad over de rivier langs de 17 natuurlijke terrassen van de waterval tot beneden waar veel mensen aan het zwemmen zijn. De ander groep laat zich afschrikken door de gids en denken dat 200 trappen te lastig zou zijn om terug naar boven te komen. Zeer spijtig want de rechteroever is veel mooier. 
In het naar boven komen via de trap komen we voorbij de overblijfselen van een oude waterkrachtcentrale uit 1895. Dit was de eerste grote generator uitgerust met een wisselstroomgenerator uitgevonden door Tesla. Destijds was er een grote strijd tussen elektriciteit opwekking en distributie met gelijkstroom (het Edison systeem) of met wisselstroomgeneratoren van Tesla. De tweede heeft het gehaald en nog steeds zijn alle zowel klassieke of nucleaire centrales in de wereld uitgerust met wisselstroomgeneratoren. Vandaar ook thuis wisselstroom, Tesla is van geboorte een Kroatische geleerde die vooral in Amerika gewerkt heeft. Onze Kroatische gids Dzenka beweerde dat er bij de Niagarawatervallen een analoge centrale volgens het Teslaprincipe in bedrijf genomen werd in hetzelfde jaar maar enkele dagen vóór deze kleine centrale. Maar ja alle gidsen zijn een beetje chauvinistisch.
Terug beneden waren we nog niet moe genoeg om de trappen te bestijgen van de Sint-Jacobskathedraal. Wellicht de mooiste die we gezien hebben (staat zeer hoog op de Werelderfgoedlijst) (6.580 stappen)
MIJN VOLLEDIG FOTOALBUM>>>>
FOTOALBUM VAN DIRK D’HOOGHE>>>>
Bedankt voor de mooie herinneringen die je ons met deze verslagen bezorgt. Zeer interessante samenvatting van de Joegoslavische oorlogen. Over Tesla en de strijd tussen gelijk- versus wisselstroomsysteem bestaat er een mooi boek uit 2016 van Graham Moore “De laatste donkere dagen”. Speelt in New York en beschrijft de strijd tussen Edison en Westinghouse, die Tesla ondersteunde in zijn werk. Ik wil het je wel eens lenen. In Zagreb hangt een plaquette ter ere van deze beroemde Kroaat.
Boeit me voor de winter!
De geschiedenis is redelijk juist weergegeven. In 1995 was er een staakt het vuren maar de spanningen waren hiermee niet opgelost Kroatië. Vooral in de regio langs de Donau namelijk Oost-Slavonië, De Baranja en West Srijem was niet alles onder controle. De Verenigde Naties hebben 4 eenheden uit België, Rusland, Jordanië en Pakistan de controle in het gebied laten overnemen en UNTAES zorgde om de nodige overgangsmaatregelen in plaats te zetten. Deze regio kwam slechts begin 1998 onder controle van Kroatië. De eerste lokale verkiezingen hadden eind 1997 plaats, maar heel wat Kroaten waren nog vluchteling aan de Dalmatische kust.