Het sluitstuk van dit waardevol boek is het laatste hoofdstuk over de NATUUR. Twee eminente kenners van deze duinen hebben een zeer verstaanbare uitleg geschreven over de grondslagen van het natuurbeheer in het “VNR De Westhoek”. Interessant is de historiek van het moeizaam zoeken enerzijds naar “welke natuur wilt men bereiken? (referentiebeeld)” en hierbij aansluitend “welke maatregelen kunnen hiervoor genomen worden?”. En het resultaat mag gezien worden.
Zoals te zien op bijgevoegde foto’s is er veel veranderd in het gebied. De metamorfose van de Westhoekduinen is zowel landschappelijk als op gebied van vegetatie. De meest opvallende wijzigingen zijn de sterke toename van struweel, de spectaculaire daling van de oppervlakte kaal zand en de geleidelijke aangroei van grasland en lage vegetatie in duinvalleien.
Ook de inperking van de natuurlijke dynamiek langs het strand, ingevolge de bouw van de “wandeldijk”, is één van de oorzaken van deze metamorfose. Vooral vanaf 2001 is “Romeinse Vlakte” zeer snel beginnen vergroenen. Vele oud Pannenaors zullen hun duinen niet meer herkennen. Meerdere factoren die voor deze spijtige evolutie verantwoordelijk zijn worden in dat hoofdstuk besproken.
In de periode 1957 (oprichting staatsnatuurreservaat) tot 1970 (oprichting van de adviescommissie) beperkte het beheer zich tot het afsluiten van het domein en het inrichten van wandel- en paardenpaden. De weliswaar beperkte reccreatieve druk had men dan nog niet onder controle. Niemand respecteerde de reglementen en de camping du Perroquet gebruikte de aangrenzende duinen als speelzone (nu is deze zeer waardevolle panne afgesloten en wordt sindsdien “Klein Frankrijk” genoemd).
In deze tijd twijfelde men tussen: de natuur zijn gang laten gaan ofwel ingrijpen om het vroegere duinenlandschap te bewaren.
Vanaf 1970 werd een wetenschappelijke adviescommissie opgericht en heeft men ingezien dat de rijke biodiversiteit van vroeger vooral het gevolg was van vroeger menselijk ingrijpen in onze duinen.
Midden de jaren 80 begon men met kleinschalige natuuringrepen, mogelijk dankzij de aanstelling van een boswachter en 2 arbeiders. Het duurde evenwel tot 1996 tot het eerste wetenschappelijk uitgewerkt beheerplan klaar was en men prompt met de uitvoering hiervan begon. Het gebieden dichtst bij De Panne liet men gedeeltelijk spontaan ontwikkelen, maar het gedeelte aan de grens werd grondig aangepakt met grootschalige doelgerichte ingrepen (opschonen, kappen, maaien, ontzoden, begrazing door diverse geharde rassen, enz..). Ook het wandelpadennet werd hertekend (meest geconcentreerd in het oostelijk gedeelte). Het totaal verbod op honden werd afgeschaft (mits aan de leiband en niet bij de grote grazers). Vooral Marc Leten met 5 arbeiders heeft gedurende 15 jaar geijverd voor de uitvoering van dat beheersplan. Ook ging veel aandacht naar de educatieve begeleiding (VNBC De Nachtegaal) en de opleiding van natuurgidsen die sindsdien het hele jaar klaar staan om het reservaat te bezoeken ook buiten de platgereden paden.
De resultaten van 15 jaar doelgericht Westhoekbeheer werden grondig opgevolgd en geëvalueerd door de “Beheerscommissie”. De effecten op de flora zijn spectaculair en uitgebreid te vinden in het boek. Er wordt ook een paragraaf gewijd aan de evalutie van de flora in de slufters, waarvan de actuele verzanding als van voorbijgaande aard wordt bekeken
De laatste paragraaf is de aanloop naar het nieuwe globaal beheersplan “De Duinen en de Bossen van De Panne” dat wellicht nog deze maand door de minister Joke Schauvliege zal ondertekend worden.
Wist u dat ts 2000 en 2004 de helmvegetatie verviervoudigde?
Wist u dat in 3 omheinde begrazingseenheden van 81ha, 55 ha en 41 ha er een 50 tal halfwilde dieren rondlopen (Schotse Hooglanders, Konikpaarden, pony’s en ezels)?
Dat er in het 340 ha groot reservaat, 28 waterpoelen zijn met veel amfibieën
Wist u dat door de camping du Perroquet de westelijke aanvoer van zand van het hoogstrand stilgevallen is en door de Westhoekverkaveling de aanvooer bij NW storm, wat zeer nadelig is voor de dynamiek van deze duinen.
Wist u dat sinds ruim 15 jaar dagelijks heel het jaar rond 5 arbeiders aan natuurbeheer doen?
Allemaal zaken die je als Pannenoar of tweede verblijver moet weten
Koop dus zeker dit boek
LINK naar de pagina op de Website
Aarzel niet en bestel (waardevol Nieuwjaarsgeschenk).
Nog nooit gezien kaartenmateriaal op groot formaat in bijlagen + kopijen van originele akten.
Indien je nog twijfelt kan je als voorsmaakje de tijdelijke tentoonstelling in De Nachtegaal bezoeken
(op de eerste verdieping; wegens succes verlengd tot 6 januari 2013)
Dit boek is ook mooi geïllustreerd met oogstrelende grote foto’s van Jacky Launoy en Martine Decoussemaeker
Bestelformulier
NU OOK TE VERKRIJGEN IN DE STANDAARD BOEKHANDEL te DE PANNE en KOKSIJDE
PANNESPROKKELS:(wordt permanent bijgewerkt)
– Nieuwe pagina over De Panne in 14-18 op PANNETHEKA Lees>>>
– Voor de Kerstevenementen langs de Kust Lees>>>
– Voor het programma van De Panne Lees blog van Bram Degrieck>>>
Hallo ,een kleine reactie .Men noemde dit destijds de Romeinse vlakte .Was een troef om toeristen en mensen naar De Panne te laten komen .In een oud fotoboek van De Panne staan prachtige beelden .Maar door wat komt het ,jawel door dat men geen water meer mag pompen uit deze regio,dan wetende dat er daar een waterbel zich bevindt die onuitputtelijk is .Maar men laat het liever het KOSTBARE drinkwater in zee stromen dan te gebruiken voor menselijke consumptie ,en ja wandelaars zouden plantjes beschadigen ,ossen ,buffels ,ezels enzv met hun vier poten doen dat niet .Ecologiesten maken soms zo veel kapot. Morgen een tsunamie ,en dan?. Een vb de slufters .En nu zal men het strand verhogen, haaks op hun idee van vroeger .Stof tot nadenken
@Bernard ik zie dat je geïnteresseerd bent. Zeer goed! Een reden temeer opdat je het boek zou kopen. Kost veel geld (75 euro) maar is de moeite. Ook de foto’s zijn uniek (oude en nieuwe). Is ook een degelijke documentatie over hoe alles zo veranderd is de laatste 50 jaar. Ik had ook liever de verstuiving van de Romeinse Vlakte en de natuurlijke slufters. Maar die dynamiek zal nu wel niet meer kunnen. Het Westhoekreservaat is omringd met beton.
Los van de inhoud (ik ben niet tegen een nieuwe surfclub maar vindt de locatie ook zeer ongelukkig gekozen) hebben de mensen van de zeilwagenclub daar niks mee te maken. Die bevindt zich een eind verderop.
Een zeer mooi boek.
Maar dit boek zou ook de aanzet moeten zijn tot meer inzicht en betrokkenheid door de inwoners van De Panne.
Op pagina 113 staat bv. geschreven: “De Brusselse financiële wereld vindt een prooi”
Op pagina 126 lezen we: “de uitvoering van dit reusachitg verkavelings- en bouwproject heeft …” en verder : ” … hadden een zeer positieve weerslag op de openbare werken in de gemeente die zich zo tot een bloeiende badplaats ontwikkelde”
We lezen ook in de tekst van José: “De laatste paragraaf is de aanloop naar het nieuwe globaal beheersplan “De Duinen en de Bossen van De Panne” dat wellicht nog deze maand door de minister Joke Schauvliege zal ondertekend worden.”
Werd de bevolking over dit beheersplan geïnformeerd en kreeg de bevolking hierover inspraak ? En vindt de bevolking dit een goed beheersplan, gericht op het belang van de plaatselijke bevolking of eerder op de Brusselse agentschappen zoals ANB ?
@Willy: je hebt 100% gelijk. Zelf de gemeenteraadsleden hebben zich niet ontfermd over dat belangrijk beheersplan en de bevolking weet van niets (dus zeker geen inspraak). Waarom vraagt men niet een wandelverbinding De Panne-Baaltje dwars door de Houtsaegerduinen. Dat bestaat ts Koksujde en Oostduinkerke evenals ts Oostduinkerke en Nieuwpoort via het Hannecartbos (deze morgen nog gewandeld)
Inderdaad, José
En een verhard pad – voor (elektrische) fietsen, kinderwagens, rolstoelen en dus voor mindermobiele mensen – door het Calmeynbos, door Cabour etc. zoals er al een tiental jaren geleden een pad werd aangelegd vertrekkend van de Hoge Blekker in Koksijde, langs de IWVA vestiging niet ver van het strand St. André Oostduinkerke tot aan de Witte Burg in Oostduinkerke.
Kustduinen, die unieke landschapsvorm waarvan we er in onze Westhoek gelukkig nog wat hebben, moeten beschermd en gekoesterd worden. Om een heleboel redenen, niet enkel voor de plantjes en de beestjes. Kustduinen moeten onze lage polders bij storm en ontij behoeden voor overstroming, een heel belangrijke functie. Maar ook ondergronds beschermen de duinen het hinterland. De zoetwaterbel – die niet onuitputtelijk is, Bernard – drijft bovenop het zoutwater dat onder de duinen door naar de polders wil stromen. Hoe groter die bel, hoe meer de zoutwatertafel naar onder wordt gedrukt en de zoutwaterstroming wordt afgeremd. Deze zoetwaterbel gaat de verzilting van de polders tegen, en is dus belangrijk voor de instandhouding van een rendabele voedselproductie. Ook daarvoor zijn kustduinen dus belangrijk.
Om de duinen in stand te houden is er een continue aanvoer van zand nodig. In de Westhoek gebeurt dat vooral langs en over de zeereep. En daarom moet men er mee stoppen om altijd aan die zeereep te willen “prutsen”. Stop er met bouwen, en haal er alle beton weg, of laat dat beton onder het zand verdwijnen. Zodat het zand weer kan stuiven, vanuit zee via het strand de duinen in. Dan heb je weer een levend duinlandschap, dat zijn belangrijke functies ten volle kan vervullen.
In de Middeleeuwen waren de bewoners van het dorp ook fier op het kasteeldomein van de kasteelheer dat ze 1 keer per jaar mochten bezoeken en waarvan ze de pracht en de praal dan mochten bewonderen.
Als leefgemeenschap en als inwoner heeft men niet veel aan de natuur die niet toegankelijk is en waar men zelf niet kan van genieten.
Tenzij misschien de gezonde lucht maar als men de statistieken voor uitlaatgassen en fijn stof bekijkt voor Adinkerke …
In alle geval, geen actieve natuur zoals in het logo van De Panne staat.
P.S. de beleidsbeslissingen rond die natuurgebieden en het boek is voor een deel geschreven door mensen die niet dagelijks in Adinkerke/De Panne anno 2012 moeten wonen en met een nostalgie naar De Panne van de jaren ’60 en ’70.
Toen ik in 1960 in De Panne kwam wonen stonden er jaar in jaar uit grote waterplassen in de Westhoekduinen. We gingen er zelf varen met een opblaasbare boot, ook in de zomer!
Die waterplassen heb ik jaar na jaar zien verdwijnen. Nu zijn er nog een paar na een periode
van grote regenval. Wat is de oorzaak? De waterwinning door de IWVA? Of spelen er andere
zaken mee?
En ja, dit pad door de Doornpanne in Oostduinkerke voor voetgangers en fietsers heeft enorm veel bijval. Ik heb er al vele malen gebruik van gemaakt. Waarom kan dit hier niet?
Eerst een beetje theorie. Een duinpannen ontstaat door uitblazen van het zand tot aan het grondwaterniveau. Dit horizontaal vlak is in eerste benadering even hoog als het hoogwaterniveau van de zee (zelfs iets hoger indien vele verse regen). Een panne en de zee zijn communicerende vaten want het zand is waterdoorlatend.
ANB verricht sinds. Een 20 tal jaren metingen van het effect van de waterwinning op het grondwaterniveau. Indien afstand meer dan 1 km is invloed vrij beperkt.
Wat is veranderd?
Geen verse pannen meer (te veel begroeiing) en waterwinning Calmeynbos bijna volledig afgebouwd (grote winning Krakeelduinen definitief gestopt en afgebroken)
Hierdoor nu meer water dan vroeger in de panne “het zwarte dal” (dichtbij panorama platform Groene Biezenlaan. Is uitgeblazen toen waterwinning Calmeynbos nog in volle productie en dichtbij. Vandaar lager niveau en nu waterpeil gestegen wegens afbouw waterwinning.
De verdere pannen komen ook nu nog regelmatig onder water (nu, in 2001 en 2002). Sommige hebben een iets hoger niveau gekregen ingevolge nieuw opgeblazen zand en blijven dus droog. Natuurlijk speelt de hoeveelheid regen op korte tijd een grote rol (vooral in de winter wanneer weinig verdamping). Het duurt een zekere tijd om de overmaat van regenwater ondergronds te laten wegvloeien naar de zee of het Langeleed.
Het boek “Eeuwig in eb en vloed”is deels een communicerend vat met het boek “In het zand geschreven”.
Ook het boek Cabour – 80 jaar IWVA geeft veel informatie. Onder andere hoofdstuk IV – Historiek van de waterwinning in de duinen.</
Toch onvoorstelbaar dat op de gemeenteraadszitting van verleden maand – waar het beheersplan als agendapunt werd behandeld – hierover door de schepen geen enkel woordje uitleg werd gegeven en dat geen enkele gemeenteraadslid hierover een vraag heeft gesteld of een opmerking gemaakt.
Nochtans meer dan wetenschappelijke werken en studies genoeg …
… en meer dan mensen genoeg die keer op keer de boer opgaan om het allemaal nog eens netjes uit te leggen. En dan moet je meemaken dat mensen je aanspreken met de vraag waarom de gemeente niet eens met hun grote bull alle zand afschraapt van de duinvoetversterking “zodat we weer eens tot aan de grens kunnen wandelen”. En wij maar uitleggen dat die duinvoetversterking zo snel mogelijk moet verdwijnen, desnoods onder een hoop zand, om de natuurlijke kustontwikkeling langs de Westhoek weer aan te zwengelen.
nog eventjes terug komend op het bosonderhoud
dat men wat kreupelhout laat liggen en zo ,best misschien te begrijpen .Als kind en tiener heb ik altijd geweten dat het bos mooi groen was en niet bodemarm,jaarlijks werden de dode bomen opgehaald ? ,men creeerde licht en lucht .Onlangs heb ik een reportage gezien op één ,ik weet niet juist meer in welke gemeente het was ,daar kwam men tot de vaststelling dat wat zij ook hadden gedaan meer kwaad was dan goed ,en het bos werd gezuiverd, na heel wat protest ,en wat blijkt ,achteraf moesten de groenen toch toegeven dat het fout was het bos te laten verwilderen .Het is nu terug een paradijsje .Ons bos in de panne,nu ligt het vol ,ja zeg maar vol van bomen ,tot zelfs één meter omtrek ,tegen dat dergelijke boom opgerot is ,zal de bliedemaeker en ik hier al lang niet meer zijn . En dan de situatie in de duinhoekstraat ,daar geeft men tientallen honderden bomen gekapt ,moet de bodem daar niet beschermd worden ,en dan de popilieren die zogezegd niet inheems zijn ,wie heeft dat uitgevonden welke boom waar en hoe,iedere boom is er ooit gekomen ,op welke manier ook .Ik ben te oud en onze generatie zijn kiekens als ik de jonge generatie hoor .
We zien wel .Stof tot nadenken .
Aan allen vrolijk kerstfeest en een mooi 2013
Inderdaad voor veel mensen is het moeilijk te begrijpen waarom dezelfde administratie 2 verschillende beheersvormen toepast.
Voor het bos wordt “bosbeheer” toegepast om het natuurlijk boskarakter te behouden (dus grond rijk o.a. houden door dood hout gedeeltelijk te laten liggen)
Voor de Duinhoekstraat wilt men een volledig tegengesteld beleid. Men wilt de verbossing tegenwerken en het oorspronkelijk duinkarakter behouden. Vandaar ook maximale verarming van de bodem o.a. geen takken achterlaten + begrazing door grote grazers om opslag van nieuwe bomen te verhinderen.
Deze zaken staan goed uitgelegd in de desbetreffende “Beheersplannen”